ፕረዚደንት ሶማልያ ሓሰን ሸኽ መሓመድ ኢትዮጵያ ንሶማልያ ከም ልኡላዊት ሃገር ኣፍልጦ ምሃብ ኣብያ ብምባል ኣብ መንጎ ክልቲአን ጎረባብቲ ሃገራት ዘሎ ውጥረት ኣጋዲዱ ክብል ከሲሱ።

እዚ ምግጣም፡ ኢትዮጵያ ምስታ ኣብ ሰሜን ሶማልያ እትርከብ ባዕላ ናጻ ዝኾነት ዞባ ሶማሊላንድ ዘካየደቶ ኣካታዒ ስምምዕ ስዒቡ’ዩ ዝመጽእ ዘሎ።

ፕረዚደንት ሶማልያ ሓሰን ሸኽ መሓመድ ነዚ ክሲ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ኣቕሪቡ። እቶም ኣብዚ ጉዳይ ዝሳተፉ ወገናት ኢትዮጵያ፣ ሶማሊላንድ፣ ከምኡ እውን ዝተፈላለዩ ዓለምለኻውያን መዳርግቲ ኣካላት እውን ይርከብዎም።

ፕረዚደንት መሓመድ ኢትዮጵያ ልኡላውነት ሶማልያ ኣፍልጦ ዘይምሃባ ብምኹናን ኣዲስ ኣበባ ዓለም ለኸ ሕጊ ጥሒሳ ክብል ከሲሱ። ብፍላይ ኢትዮጵያ ኣብ ቀረባ እዋን ምስ ሶማሊላንድ ዝገበረቶ ስምምዕ፡ ኢትዮጵያ ን20 ኪሎ ሜተር ገማግም ባሕሪ ሶማሊላንድ ን50 ዓመታት ክትካረ ዘኽእል ስምምዕ ጠቒሱ።

እቲ ኩነታት ኣብ ዙርያ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘማእከለ ኮይኑ፡ ወሰንቲ ተጻወትቲ ሶማልያ፡ ኢትዮጵያ፡ ከምኡ’ውን እቲ ዝተበታተነ ዞባ ሶማሊላንድ እዮም። እቲ ኣህጉራዊ ግብረ-መልስን ብተዘዋዋሪ ዝርርብን ከም ኣመሪካ፡ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ቻይና፡ ቱርኪ፡ ከምኡ’ውን ዝተፈላለዩ ኣፍሪቃውያንን ዓረብን ዝኣመሰሉ ዓለማዊ ተዋሳእቲ ዘሳተፈ እዩ።

120 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ዘለዋ ኣብ ዓለም ካብ ዘለዋ ዓበይቲ ሃገራት ዓለም ዝኾነት ኢትዮጵያ፡ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዛ ናብ ባሕሪ ክትኣቱ ክትደሊ ጸኒሓ እያ። እዚ ድሌት’ዚ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ኣብ 1993 ድሕሪ ምጥፋእ ናይ ገማግም ባሕሪ መውጽኢኣ ተጋደደ።

እዚ ምስ ሶማሊላንድ ዝተገብረ ስምምዕ ንኢትዮጵያ ብጣዕሚ እትብህጎ መንገዲ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ዘቕርባ’ኳ እንተኾነ፡ እዚ ኣብታ ነቲ ስምምዕ ከም ምግሃስ ግዝኣታዊ ሓድነታ እትርእያ ሶማልያ ቁጥዐ እንተፈጠረ።

ስምምዕ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን ውሕጅ ዲፕሎማስያዊ ግብረ መልሲ ኣበጊሱ ኣሎ። ኣሜሪካ፣ ሕብረት ኣውሮፓ፣ ቻይና፣ ሕብረት ኣፍሪካን ሊግ ዓረብን ሓዊሱ ማሕበረሰብ ዓለም፣ ኢትዮጵያ ልኡላውነት ሶማልያ ከተኽብር ኣተሓሳሲቦም።

እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ቱርኪየ ኣብ መንጎ ሶማልያን ኢትዮጵያን ብተዘዋዋሪ መንገዲ ዝርርብ ብምምችቻው ናይ ሽምግልና ተራ ተጻዊታ ኣላ። ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ቱርኪ ሃካን ፊዳን ዝሓለፈ ሰሉስ ኣብ ኣንካራ ካልኣይ ዙርያ ድርድር ድሕሪ ምክያዱ፡ ሳልሳይ ዙርያ 17 መስከረም ክካየድ መደብ ተታሒዙሉ ኣሎ።

ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን ዝካየድ ዘሎ ናይ ምርድዳእ መዘክር ብብዙሓት ከም ስትራተጂካዊ ግን ከኣ ሓደገኛ ምልውዋጥ ኣዲስ ኣበባ እዩ ዝረአ። ኣብ 1991 ካብ ሶማልያ ናጽነታ ዝኣወጀት ሶማሊላንድ፡ ብናይ ገዛእ ርእሳ መንግስቲ፡ ባጤራ፡ ፓስፖርት ሒዛ ትሰርሕ እኳ እንተኾነት፡ ክሳብ ሕጂ ወግዓዊ ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ክትረክብ ኣይከኣለትን።

እቲ ዞባ ምስ ዝተረፈ ክፋል ቀርኒ ኣፍሪቃ ብምንጽጻር ዘለዎ ተዛማዲ ምርግጋእን ኣብ ጥቓ ቀይሕ ባሕርን ካናል ሱዌዝን ስትራቴጂካዊ ኣቀማምጣኡን ንኢትዮጵያ ሰሓቢት መሻርኽቲ ክትከውን ገይርዋ’ሎ።