ኣመሓዳሪት ሳማንታ ፓወር ናይ ሕቡራት ኣመሪካ ናብ ሱዳን ኣትያ

Image

ፕራይም ሚንስተር ሃምዶክ ንስማንታ ፓወር ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ልእኽቲ ፡ኣቅባብሉኡ ከምዚ ይብል “ናብታ ሓዳስ ሱዳን ሓንጐፋይ ኢለ ክቕበለኩም ብምኽኣለይ ባህ ኢዩ ዝብለኒ” ብምባል ብውዕዉዕ ስምዒት ገለጹ። ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ነቲ “ናጽነት ሰላም ፍትሒ” ዚብል ጭርሖ ኣብ ምብጻሕ ንመንግስቲ ብኸመይ ክትድግፎ ኸም እትኽእል ተመያየጥና። ኣብ ዲሞክራሲ ሱዳንን ኣብ ርክባት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ሱዳንን ኣሳልጦ ንምርካብ ብሐደ ክንሰርሕ ኣለና ይብሉ።

ሰበ ስልጣን ኤርትራ ብዛዕባ ኩናት ትግራይን ኢትዮጵያ ክዝትዩ ናብ ሱዳን ዑዳት ገይሮም

Abdallah Hamdok receives Eritrea's FM Osman Saleh and Presidential adviser Yemane Gebreab (unseen) on 29 July 2021 (ST photo)

30 ሓምለ 2021 (ካርቶም) – ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዝነበረ ዓብዳል ሃምዶክ ብዛዕባ እቲ ኣብ ዞባ ኢትዮጵያ ን8 ወርሒ ዝቐጸለ ውግእ ሓሙስ ምሸት ምስ ዑስማን ሳላሕ ኤርትራ ሚኒስተር ወጻኢ ጕዳያትን ፕረዚደንታዊ ኣማኻሪ ይማነ ገብራኣብ ካብ ኣፈወርቂ ንሃምዶክ ብኣፍ መልእኽቲ ኣብጺሖም ። ። እቲ ጸብጻብ ከም ዚሕብሮ እቶም ሉኡኻት ብዛዕባ ኣብ ትግረይ እተገብረ ደማዊ ውግእ ዚገልጽ መልእኽቲ ነበረ። ሃምዶክ ኣቦ መንበር ጕጅለ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝዀነ IGAD ዝሀቦ ምላሽ ኣብዚ ቐረባ ግዜ ንብዙሓት መራሕቲ IGAD ከምኡውን ኣፍሪቃ ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዘማልእን ሰላምን ፖለቲካውን ፍታሕ ኣብ ኢትዮጵያ ምብጻሕ” ኣድላዪ ምዃኑ ገሊዙሎም። ብተወሳኺውን ንሰብኣዊ ጕዳያን እቲ ዓሚ ኣብ ትግራይ ውግእ ምስ ተጀመረ ሃምዶክ ኣብ መንጎ መንግስትን ትግራይ. ሚኒስትሪ ሓበሬታ ኣብ ኣስማራ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ክልቲኦም ወገናት ሰፊሕን ምይይጥ ከም ዝገበሩ ከምኡውን ነቲ “ውሽጣዊ ዀነት ግዳማዊ ብድሆታት” ንምስጋር ከባብያዊ ጻዕሪ ኸም ዘድሊ ኸም እተሰማምዑ ገለጸ። ሚኒስትሪ ወጻኢ ኢትዮጵያ እውን እንተ ዀነ እቶም ኣብ ሱዳን ዚነብሩ ዜጋታታ ነቲ ኣብ መንግስቲ ኢትዮጵያን (ተጋሩን) ዚወርድ “ዘይግቡእ ደጋዊ ጸቕጥታት” ከም ዝነጸግዎ ገለጸ።

ካብ ሱዳን ትሪቡን ዝተረኽቡ ዜና

U.S. aid chief to travel to Ethiopia in diplomatic push on Tigray ሓላፊ ረድኤት ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ኣብ ትግራይ ዲፕሎማስያዊ ጸቕጢ ብምግባር ናብ ኢትዮጵያ ኺጐዓዝ ኢዩ

Samantha Power, administrator of the United States Agency for International Development, delivers a speech during a visit to El Salvador at the Central American University in San Salvador, El Salvador June 14, 2021. REUTERS/Jose Cabezas/File Photo

https://www.reuters.com/world/africa/us-aid-chief-travel-ethiopia-diplomatic-push-tigray-2021-07-29/

ኤርትራዊ ወተሃደራት ብብዝሒ ስለ ዚተእከቡ ኣብ ዶብ ውጥረት ይውስኽ ኣሎ

Amhara militiamen gather in the village of Adi Arkay (AFP photo)

26 ሓምለ 2021 ( GEDAREF) – ሰኑይ ኣብ ዶብ ሱዳን ኢትዮጵያ ተወሳኺ ወተሃደራት ኤርትራዊ ውሕጅ ብምውሓዝን ነቲ ኣብ መንጎ ኽልተ ሃገራት ዘሎ ርክብ ብቐጻሊ ብምዕጻውን ውጥረት ተላዕለ ።

ከም ውጽኢት ናይዚ ኸኣ ቍጽሪ ስደተኛታት ኢትዮጵያ እንደገና ኣብቲ ኣብ ዶብ ሃምዳየት ዝርከብ መአከቢ ቦታ ደየበ ። ሰንበት 35 ስደተኛታት ናብ ሰፈር ዶብ ሰጊሮም እዮም ፣ ኣብዚ ቐረባ እዋን ግና ኣብ መዓልቲ ብገምጋም 3 ስደተኛታት እዮም ። ካብ ሰሜናዊ ኢትዮጵያ ዝሰገሩ ስደተኛታት ሰራዊት ኤርትርያ ኣብ ውሽጢ እቲ ዶባት ሱዳንን ኢትዮጵያን ኤርትርያን ዚእከቡሉ ኣብ ጥቓ እቲ ሰለስተ ዶብ ዘለዎ ኸባቢ ሃምዳየት ብዙሕ ኣጽዋር እተዓጥቁ ወተሃደራት ከም ዝኣከቡ ንሱዳን ትሪቡን ነገርዎ።

ሰራዊት ኤርትርያ ኣብ ጥቓ እቲ ኣብ ሱዳን ዚርከብ ዞባ ጢግረይን ኣል-ፋሽካን ዚርከብ ዶብ ወተሃደራዊ ምንቅስቓሳት እናገበረ ኣብ ጥቓ ግዝኣት ካሳላ ኣል-ዲማ ሰፈር ዶብ ኣቘመ። ሰራዊት ኤርትን ሰራዊት ኣምሃራን ምስቶም ኣብ ዝሓለፈ እዋን ብዛዕባ እቲ ግርምቢጥ ዶብ እተዋግእዎም ተዋጋእቲ ጢግረይ ኪዳን ገይሮም ኢዮም።

ምስዚ ብዚተሓሓዝ እቲ ኣብ ጥቓ ኸባቢ ኣል-ፋሽካ ዚርከብ ከባቢ ሻሂዲን ጃልካን ሰንበት ኣብ መንጎ ሓይልታት ቲ. ፒ. ኤል. ኤፍ. እዚ ኸምዚ ኢሉ ኸሎ ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ንሓደ ኣብ ጥቓ ኸተማ ጋላባት 3 ሱዳንውያን ቈልዑ ዝጨውዩ ሚሊሽያ ኣሃማራ ክሃድን ከሎ እተኣስረ ባሃ ኣል-ዲን ዩሴፍ ዝበሃል ሓለቓ ሰራዊት ሱዳን ክፈትሕዎ ፍቓደኛታት ብዘይምዃኖም እቲ ኣብ መንጎ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝግበር ዶብ ጋላባት ምዕጻዉ ኣየቋረጸን።

ሱዳንን ኢትዮጵያውያንን ሰበ-ስልጣን ብዛዕባ ምዕጻው ዶብ ንምምይያጥ ሰኑይ ክእከቡ ትጽቢት ይግበረሎም እኳ እንተ ነበረ ብዛዕባ ውጽኢት እቲ ኣኼባ ግን ዋላ ሓንቲ ሓበሬታ የለን። ቀዳም ሓደ ሱዳንዊ ወተሃደር ነቶም ዝጠፍኡ ቘልዑ ንምርካብ ኣብ ዶብ ባሳንዳ ኣብ እተገብረ ግጭት ኣብ መንጎ ሓይልታት ሱዳንን ወተሃደራት ኢትዮጵያን ተቐትለ ። (ST)

https://www.sudantribune.com/spip.php?article69865

ኣረኣእያ ኣቢ ኣሃምድ ንኢትዮጵያ ዘዳለዋ ዕንወት

ኢትዮጵያ ኣብ ከቢድ ህውከት ኢያ ዘላ ካልእ ታሪኻዊ ፖለቲካዊ መሰጋገሪ ኸኣ ኣንጠልጢሉ ኢዩ ዘሎ ። ኣብ እተፈላለየ ኽፍልታት እታ ሃገር ቀጻሊ ግጭታት መንግስቲ ዘቀላጥፎ ጥሜት ኣብ ምልእቲ እታ ሃገር እተላዕለ ሓድሽ ጸረ-መንግስቲ ናዕቢ ከምኡውን ቀርኒ ኣፍሪቃ እንደገና ህውከት ዝመልኦ ኢዩ ዘሎ መጻኢ ኸኣ ኣዝዩ ዘየተኣማምን ኢዩ። ኢትዮጵያ ኣብ እዋን ደም እያ ዘላ፣ ብዙሕ ቅልውላው ንመሰረት ርግኣት እታ ብዕቤታ ኻልአይቲ ዝዀነት ኣፍሪቃ ኣብ ሓደጋ የእትዎ ኣሎ። ኣብ ጢግረይ እተኻየደ ውግእ ሓድሕድ ምስ ሱዳን ኣብ ዶብ እተላዕለ ግጭት ግብጺ ኣብቲ ዓብዪ ሓጽቢ ተሃድሶ ኢትዮጵያ (GERD) ዝነበራ ዘይምስምማዕ ንኢትዮጵያ ናብ ውድቀት ከም እትኣቱ ገዲፍዋ ኣሎ። [i] ካብ 1991 ክሳዕ 2016 ኣብ ዝነበረ ዓመታት ናይ ኢትዮጵያ ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር (ኢ. ፒ. ኣር. ኤፍ.) ቀስ ብቐስ ግን ከኣ ጽኑዕ ፕሮግራም ደሞክራስያዊ ምግባርን ሓርነትን ኣብ ውሽጢ ኣህጉራዊ ቅዋማዊ ስርዓት ንኢትዮጵያ ኻብ ፖስተር ውግእን ጥሜትን ናብ ሓድሽ ቍጠባዊ መመንጨዊ ኤለክትሪክን ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ድሕንነትን ቀየራ። ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኢትዮጵያ እተፈላለየ ብድሆታትን ጃምላዊ ማእሰርትን እኳ እንተ ተላዕለ ነቲ ደርግ ተባሂሉ ዚፍለጥ ጨቋኒ ወተሃደራዊ junta ምስ ሰዓረቶ ግን ኢትዮጵያ ኻብቲ ኣስፋሕፊሑ ዝነበረ ድኽነት ርሒቓ ትርጕም ዘለዎ ደሞክራስያዊ ትምኒታት ክትፍጽም ጀመረት ።

ይኹን እምበር ካብ 2016 ክሳዕ 2018 ኣብ ዝነበረ እዋን ‘መደብ ማስተር ኣድዲስ ኣቤባ’ ተባሂላ እትፍለጥ ርእሲ ኸተማ ብምስፋሕ ንሓረስቶት ኦሮሞ ንምምሓው ብዚሕግዝ ሕጊ እተላዕለ ህቡብ ተቓውሞታት ምስ ሰውራ ዊዘርፎርድ ደሞክራስያዊ ግንባር ኢትዮጵያ (ኤPRDF) ምቅላስ ኪቕጽል እዩ። ብፍላይ ኣብቲ ብሃገራዊ ደሞክራስያዊ ሰልፊ ኣምሃራን (ANDM) ከምኡውን ብዲሞክራስያዊ ማሕበር ህዝቢ ኦሮሞ (OPDO) ብቐጥታ ዚመሓደር ዝነበረ ዞባታት ኣምሃራን ኦሮሞን ዘይምዕጋብ ጐሊሑ ይርአ ነበረ። ኣብቲ እዋን እቲ ኣብ መንጎ ዞባታት ኦሮሞ ከምኡውን ሶማሊ እተገብረ ውግእ ዶብ እውን እናወሰኸ ኸደ እዚ ውግእ እዚ ኸኣ ክሳዕ ሕጂ ናብተን ናይ ቀደም ዓዶም ዘይተመልሱ ወይ እኹል ደገፍ ዘይረኸቡ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ዝዀኑ ኻብ ውሽጢ ሃገር እተመዛበሉ ሰባት ኣስዓበ።

ካብ ሶማሊን ኦሮሞን ዝመጹ ኣባላት ከባብያዊ ምምሕዳር ኣዘውቲሮም ናብ መዓስከር ኮሎጂ ይመጹ እሞ ስእልና ይስእሉ ናብ ዓዶም ከም እንምለስ ወይ ቀጥታዊ ደገፍ ከም እንገብረሎም ድማ መብጽዓ ይኣትዉ ። ኣብዚ ኻብ እንርከብ ዓመታት ሓሊፉ ኣሎ ። ገሊኣተን ኣብ ሳልሳይ ወይ ራብዐይቲ ውሉድና ኢና ዘለና። ነዞም ስሱዓት መራሕቲ እዚኣቶም ህይወትና ኣየገድስን እዩ ። ጐይታና ኽሕግዘና ንጽበ ኣሎና” (ኣ. ኤል. 5/14/2021 ጂጂጋ ዞባ ሶማሊ ኢትዮጵያ) ኣቢ ኣሃምድ ነቲ እናወሰኸ ዚኸይድ ዝነበረ ናዕቢ መልሲ ንምሃብ በቲ ኣብ ጥሪ 2018 እተጀመረ ናይ ህዝቢ ሰውራ ደሞክራስያዊ ግንባር ኢትዮጵያ ኣቦ መንበር ኰይኑ ብውድድር ተመርጸ ። ኣቢ ኣሃምድ ምልክት እቲ ንነዊሕ እዋን እተገብረ ተሓድሶን ሓባራዊ ምትሕብባርን ዝዀነ ኢትዮጵያ ናይ ተስፋ መብራህት ዀነት። ኣቢ ኣሃምድ ካብ ህዝቢ ትግራይ ከምኡውን ካብ ግንባር ሓርነት ህዝቢ ትግራይ (TPLF) ሓዊስካ ኣብ ውሽጢ ሃገራውን ኣህጉራውን ደገፍ ረኺቡ ኢዩ ። ድሕሪ ሰለስተ ዓመት ኢትዮጵያ ናብቲ ኣብ መፋርቕ 80ታት ዝነበረ ጥሜትን ውግእን ትምለስ ኣላ። እቲ ዘሕዝን ግን እቲ ፍሉይ ደሞክራስያዊ ህርፋን ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ናይ መሰጋገሪ ምምሕዳር ኣቢ ኣሃምድ ከም ዘይፍጸም ወይ ከም ዘይፍጸም ዝሕብር ማእለያ ዘይብሉ ናይ ጥንቲ ምልክታት ነይሩ ኢዩ። ንኣብነት እቲ ምምሕዳር ነቲ ጸረ-ናጽነት ዘውጽኦ ሕግታት ብቕልጡፍ ምፍራሱ ሰፊሕ ተቐባልነት እኳ እንተ ረኸበ ብቕልጡፍ ግን ብሓድሽ ጨቋኒ ሕጋዊ መስርሕ ተተክአ። እቲ ንጋዜጠኛታት ንምዕቋብ ዚሕግዝ ኮሚተ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምኡውን ሓያሎ ኻልኦት እሙናት ትካላትን ኣህጉራውያን መንግስታትን ጨቋኒ ተግባራት ኪምለስ ከሎ ኸም ዘተሓሳሰቦም ገሊጾም እዮም ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዚርአ ግፍዒ መወዳእታ ኺግበረሉ ድማ ጻውዒት የቕርቡ ኣለዉ ። [ii]

ከምቲ ኣብ ነሓሰ 2018 ኣብ ዞባ ሶማሊ እተራእየ ሓያሎ ፖለቲካዊ ለውጢ ምስ ቅዋም ዚጋጮን ጭካነ ዝመልኦን እኳ እንተ ዀነ ኣብ ቲኦክራሲያዊ ግናኸ ውጽኢታዊ ዘይኰነ ፖለቲካዊ ጕዳያት ኣብቲ ዝያዳ ‘ኣኽቢርካ ዚርአ’ ኸባቢ እታ ሃገር ተራእዩ እዩ። ንኣብነት ፕረዚደንት ዞባ ሶማሊ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኣቢዲ ሞሃሙድ ኦማር ኣብ መወዳእታ ኽረምቲ 2018 ብዘይ ሕገ መንግስቲ ተሰጕጐ። ከም ወኪል ዕቤትን ግብረ – ሰናይን መጠን ወተሃደራዊ ታንክታት ንሓደ ውልቀ – ሰብ ካብ ስልጣኑ ንምውጻእ ኣብ ጐደናታት ጂጂጋ ክዘውር ከሎ ብዓይንና ርእየዮ ኢየ ፣ ብተወሳኺውን መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ስልጣን ናይ ሲኒካዊ ውድድር ንምክፋል ኣብ ሲቪል ህዝቢ ግቡእን መሰረት ዘይብሉን ዓመጽ ክጥቀም ከሎ ተዓዚበ ኢየ ። ኣቢ ኣሃድ ኣብቲ ብ23 መጋቢት 2021 ናብ ባይቶ ዝቐረበ ትምክሕቲ ዝመልኦ ዝርርብ ነዚ ፍጻመ እዚ ኸም ውግእ ገይሩ ገለጾ ከምዚ ድማ በለ – “ምስ ወተሃደራት ኣቢ ኢሊ ኽንዋጋእ ከለና ወይ ምስ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ (OLF) ክንዋጋእ ከለና ዓለም እትብሎ ነገር ኣይነበራን ናብ ውግእ ክንከይድ ከለና ግን ይጭድሩ ነበሩ።” [iii]

ኣብዚ እዋን እዚ ኣቢዲ ሞሃሙድ ኦማር ምስ ካልኦት ፖለቲካውያን መራሕቲ ኦሮሞከምኡውንን ጢግረያን ብወግዒ ኸይተኸሰሰ ወይ ከይተፈርዶ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ካሊቲ ይዳጐን ኣሎ፣ እቲ ናይ ኢትዮጵያ ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር (ኤ. ፒ. ኣር. ዲ. ኤፍ.) ኣቢ ኣሃምድ ንባዕሉ ኣብ ምሉእ ህይወቱ ኣባል ናይ ሰውራ ደሞክራስያዊ ግንባር ኢትዮጵያ ኢዩ ነይሩ ኣብ ውሽጢ እቲ ኣዝዩ ጨቋኒ ዝዀነ ናይ ምስትውዓል መዋቕር ድማ ናይ መሪሕነት ቦታ ነበሮ ። ኣብ ርእሲ እዚውን ቅድሚ ሒደት ዓመታት ኣቢ ኣሃምድ ኣብ ዞባ ሶማሊ ህውከት ዝመልኦ ንጥፈታት ብምግባሩ ዘይሕጋዊ ናይ ዞባዊ መሪሕነት ምሻም ትጽቢት ተገይሩሉ ወይ ኣቐዲሙ ተራእዩ ኢዩ። ከም እኒ ማሱባ ኦመርን ኣብርሃም በለይን ዝኣመሰሉ ብቕዓት ዘይብሎም ኣመሓደርቲ ዞባ [ወይ ስጕምቲ ዝወስዱ ምክትል ፕረዚደንት] ብዘይሕጋዊ መገዲ ብኣቢ ኣሃድ (ብዘይ ፍቓድ ናይቲ ኸባቢ ማሕበረሰብ ወይ ሽማግለታት ማሕበረሰብ) ብሃንደበት ናብቲ ዝነበረ ዞባታት ወይ ትካላት ኣተዉ ። እዚ ዅሉ ንርእስነትን ርእሰ-ውሳነን ከባብያዊ ትካላት ዜዳኽም ፈደራላዊ ፈደራላዊ ጻዕሪ ንሓድሕዱ እተኣሳሰረ እዩ።

“ከባብያዊ ምምሕዳር ነቲ ኢትዮጵያ ኸም ሃገር መጠን ዘለዋ ህላወን መጻእን ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ንዋንነትን ሃገራዊ ወፈያታትን ኦሮሞስ ሶማሊስ ኣፋርስ ከምኡውን ካልእ ከምዚ ዝኣመሰለ ነገራት ዘሕስር ወይ ዝነጸጎ ሓድነት ዘለዎ ወይ ማእከላይ ስርዓታት ዕሽሽ ክበሃሎ ኣይክእልን ኢዩ ዕሽሽ እውን ኣይበሃሎን ኢዩ ። ናይ ኢትዮጵያ ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር (ኤPRDF) ብዙሕ ዘስካሕክሕ ጕድለታትን ዕንቅፋታትን እኳ እንተ ነበሮ ምስቲ ኣብ ትሕቲ ደርግ ማንጊስቱ ሃይለማሪም እተራእየ ጃምላዊ ቕትለትን ሕድገትን ግን መወዳድርቲ የብሉን። መብዛሕትኦም ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ሰባት ንቕድሚት ክግስግሙ ኢዮም ዝደልዩ ንሕናውን ንቕድሚት ክንስጕም ኢና” (G.R.7/15/2021, Addis Ababa, Ethiopia)።

ዕላማ ኣቢ ኣሃምድን ግዝያዊ ምምሕዳርን ኢትዮጵያ ንፖለቲካዊ ትካላ ንምምሕያሽን ንምቕያርን ኢሰብኣዊ ዘይኰነ ማእሰርቲ ንምቍራጽ ነቶም እተሓየሩ ኣባላት ስደተኛታት ንምምላስ ወይ እንደገና ንምሕባር ንሓደስቲ ፖለቲካዊ ሰልፊ ኽፉት ቦታ ንምርካብ ንሰብኣዊ መሰላት ንምስፋሕ ከምኡውን ንእተፈላለዩ ማሕበረሰባት እታ ሃገር ንምትዕራቕ እኳ እንተ ነበረ ዋላ ሓደ ኻብዚ መብጽዓታት እዚ ግን በቲ ሃታሃታ ዝመልኦ መራሒ ናይ መሰጋገሪ እዋን እተረጋገጸ መብጽዓታት ኣጸቢቑ ኣይተሰማምዐን። ህዝቢ ኢትዮጵያ እውን ተታሊሎም እዮም ። ዋላ ሓንቲ ኣይተቐየረን፣ ኣብ ክንድኡስ ኣቢ ኣሃምድን እቲ ወንጌል ዝሰበኸሉ ብልጽግና ሰልፊኡን ነቲ ዘደንቕ ተስፋ ናይቲ ህዝቢ ኣዳኸምዎ ቅድሚኡ ተራእዩ ዘይፈልጥ ናይ ውግእ ገበንን ህልቂትን ድማ ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ፈጸሙ።

“ህዝብና እዛ ሃገር እዚኣ ኽትቅየር ኢላ ተቓዊምዋን ሞይቶምን እዮም። ኣቢ ኣሃምድ ስልጣን ምስ ሓዘ ህዝቢ ኦሮሞ ብተስፋ የንጸባራ እኳ እንተ ነበራ እዚ ዅሉ ግና ንኸንቱ እዩ ነይሩ ። እቲ ዜሕዝን ግን ነቲ ዝሓለፈ ኻብቲ ሎሚ ዘሎ ኣጸቢቑ ዚበልጽ እዋን ኢና እንዝክሮ” (ጀይ. ኣይ. 7/12/2021 ዲሬ ዳዋ ኢትዮጵያ)። ኣብ ጽድያ 2020 ብሰንኪ እቲ ኮሮናቫይስ ዘስዓቦ ለበዳ ግዝያዊ መንግስቲ ምርጫታት ከም ዚድንጒን ቅዋም ፋሉልነት ከም ዚመሓየሽን ገበረ፣ እዚ ኸኣ ንኣቢ ኣሃምድ ንኣካለ ጐደሎ ተጻረርቲ ኣቐዲምካ ናይ ምጥቃም እኹል ግዜ ኸም ዚወሃቦ ገበረ፣ ስልጠናታትን ኣብ ቀረባ እዋን እተገብረ ናይ ሓሶት ምርጫታትን ተጠቒሙ ድማ ነቲ ዘይማዕርነት ዘይብሉ ማእከላይ ስርዓት ንምድልዳል ተሃዊኹ እዩ። እቲ ዘይተፈትሐን ኣከራኽርን ቅትለት ላዕለዎት ሰበ-ስልጣንን ሃቻሉ ሁንዴሳ ዚበሃል ብሉጽ ኰዀብን መብዛሕትኦም ተቓወምቲ ኣባላት ምእሳሮምን እቶም ነቲ መራሒ ናይ መሰጋገሪ እዋን ሃንደበታዊ ኣዋጅ (ማለት ቅድሚ ግዜኡ ምምስራት ሰልፊ ብልጽግና ወይ መሰረት ዘይብሉ “መዲመር” ዝብል ኣምር ምዝርጋሕን) እተቓወምዎ ወይ ዘከራኸርዎ ፖለቲከኛታት መሳርሕቶም ብዘይ ምኽንያት ምስጓጎም ነቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝቕጽል ዓሰርተታት ዓመታት ደሞክራስያዊት ማእከላይ ኣታዊ ዘለዋ ሃገር ንምዃን ዝገበረቶ ጻዕሪ ኣዳኸሞ። እዚ እተጠቕሰ ፍጻመታት ፖለቲካዊ ውግእ ከም ዚለዓዓል ብምግባር ንኢትዮጵያውያንን ንዓለምለኻዊ ማሕበረሰብን የስግእ ኣሎ።

በቲ ዘተ ህዝባዊ ሓባራዊ ስምምዕ ከምኡውን ብዲሞክራስያዊ መስርሕ ክግበር ትጽቢት እተገብረሉ ተሓድሶ በቶም ንገዛእ ርእሶም “ተሃድሶ ዘካይዱ” ናይ መሰጋገሪ ቀዳማይ ሚኒስተር ኰነ ብደገፍቱ ምሉእ ብምሉእ ተጨውዩ፣ ኣቢ ኣሃምድ ውግእ ሓድሕድ መሃዘ ጥሜት ኣለዓዓለ ኣብ ብምልእታ እታ ኻብ መሬት ወጻኢ ዘላ ሃገር ከኣ ዳርጋ ዘይምለስ ፖለቲካዊ ስግኣት ዝመልኦ ስጕምትታት ኣወዓዓለ። ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ኽልተ ወይ ሰለስተ ዓመት ብዛዕባ ጢግራይያውያንን ኦሮሞስን ዚገልጽ ዓሌታዊ ግጭታት ይርኢ ኣሎ፣ ፌደራላዊ ደገፍ እተገብረሉ መሬት ምሓዝ ሓረስቶትን ማሕበረሰባት ገጠራትን ኣጽዋር ምሓዝ ኣብ ሃይማኖታውን ቀቢላውን ጥሩፍነት ዘደንቕ ወሰኽ ምግባር ብናይ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ጸጥታ ሓይልታት (ENDF) ንኣንስትን ቈልዑን ብጃምላ ምዕማጽ ከምኡውን እተፈላለየ ድሕረ-መለኮት ኣብ ምርካብ መንግስታዊ ረብሓታት ንምቕያር ዝጽዕር ከምኡውን ነቲ ናይ ኢትዮጵያ ስነ-ምግባራዊ ስርዓታት ንምሕዳስ ዝጽዕር ኣዝዩ የማነይቲ ኣረኣእያ ታትዩ ኢዩ ዘሎ ። ህዝቢ ፕያን ኣብ ትሕቲ እቲ ‘ሓደ ህዝቢ ሓደ ቛንቋ ሓደ ሃይማኖት’ ዝብል ናይ ሓሶት ጭርሖ ዝያዳ ሓድነት ዘለዎ ናይ ምርኣይ መስርሕ ይካየድ።

ሓጺር መፍትሒ፦ ውግእ ደው ምባል፦

ካብ ሃገራዊ ጸጥታ ኢትዮጵያ ምውጻእ (ENDF) ኤርትራ ኣምሃራ ከምኡውን ካልኦት ሓይልታት ዞባ ኻብ ዞባ ትግራይ ምውጻእ ዕቝባ ዅሎም ሰላማውያን ሰባት ንኸም ምዕራባዊ ኦሮሚያ ዝኣመሰለ ግጭት ዝመልኦ ዞባታት ትግራይን ካልእ ግጭት ዝመልኦ ኸባቢታትን ብዘይ ዕንቅፋት ግብረ-ሰናይ ምርካብ ብዛዕባ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ብዛዕባ እቶም ብናይ ውግእ ገበን ተሓተትቲ ዝዀኑ ሰባት ከምኡውን ብዛዕባ እቲ ኣብ ልዕሊ ኣንስትን ቈልዑን ዝፍጸም ጾታዊ ዓመጻ ብርእሶም ዝግበር ምርመራ ንዅሎም ፖለቲካውያን እሱራት ሓራ ኣውጽእዎም ንሕገ-መንግስታዊ ስርዓት ከምኡውን ንሃገራትን ዜግነትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ኣብ ዘለዎም ኣኽብሮት ተመርኲስካ እተገብረ ሰፊሕ ሃገራዊ ምይይጥን ዕርቅን

ብሓገዝ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ሓጺር ፍታሕ ኣብ ግብሪ ምውዓል ኣዝዩ ኣገዳሲ እኳ እንተዀነ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዘጨንቕን ዘየተኣማምንን እዋን ግን ትውክልቲ ዝግበሮ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ የድሊ ። ኣቢ ኣሃምድ ንኢትዮጵያ ኺመርሓ ኣይበቅዕን እዩ ። እዚ ጥራይ እየ ኽብል ዝኽእል ። ሕጂ ናይ ሓቂ ለውጢ ዚግበረሉን ጭቡጥ ተሓድሶ ዚግበረሉን እዋን እዩ” (ኤም. ኣር. 7/11/2021 ጂማ ኦሮሚያ ኢትዮጵያ) መደምደምታ ኣቢ ኣሃምድ ተዅሲ ኸም ዘሎን ኢትዮጵያ ናብ ውግእ ሓድሕድ ቀሪባ ኸም ዘላን ዜተሓታትት ኣይኰነን። ውድቀት ኢትዮጵያ ብዅሉ መዳያት ንብምሉኡ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጥራይ ዘይኰነስ ንኣህጉር ኣፍሪቃ እውን ይርብሾ እዩ። ምብራቕ ኣፍሪቃ ኻልእ ዜስካሕክሕን ነዋሕቲ ጃምላዊ ቕትለት ወይ መንግስቲ ዘቘሞ ስነ-ምግባራዊ ስርዓት ክትዕድግ ኣይትኽእልን እያ። ንኣቢ ኣሃምድ ኣብ ልዕሊ ደቅሰብ ገበን ኣብ ምፍጻም ክሕግዝዎ ዝሓገዝዎ ደገፍ ቻይናን ሩስያን ጥራይ ኢዮም ዝመስሉ ፣ እዚ ዳቱም እዚ ጥራይ እኳ ነተን ኣብ መላእ ዓለም ዚርከባ ደሞክራስያዊ ሃገራት ዓብዪ ዕንቅፋት እዩ ዚዀነን ፣ ነቶም ሓደገኛታት ኪዀኑ ዚኽእሉ ደሞክራስያውያን ከኣ ኣብ ከምዚኣተን ዝኣመሰላ ፋሺስት መንግስትታት ኪምርኰሱ ወይ ኬናድዩ የተባብዖም ኣሎ ። [iv] ዓለም ኣብ ኢትዮጵያ ኣዒንታ ኣለዋ። ብሰንኪ እቲ ኣብታ ርእሲ ኸተማ ኢትዮጵያ ዝነብሩ ብሉጻት ፖለቲከኛታት ዘርኣይዎ ጭካነ ዝመልኦን እተፈላለየ ደርቢ ዘለዎን ርእሰ- ምትእምማን ሰባት ይቕተሉን ይመዛበሉን ኣለዉ። ጣልቃ ምእታው ግዜኡ ዝሓለፎ እዩ ። ስጕምቲ እትወስዱሉ ግዜ ትማሊ እዩ ነይሩ ። እቲ ኣብዚ ተገሊጹ ዘሎ ኣረኣእያናይቲ ናይቲ ጸሓፊ ኢዩ ግድን ድማ በቲ ዓድና ንምዕቃብ እተፈላለየ ኣረኣእያታት ሓንጐፋይ ኢሉ ዝቕበል ሃገራዊ ጸጥታ ቱደይ እተደገፈ ኣይኰነን። ክትሓስበሉ እንተ ደሊኻ ኢ-መይል editor@hstoday.us። ኣሰናዳዊ መምርሒታትና ኣብዚ ኺርከብ ይከኣል እዩ ።

Eritrean refugees under attack in Ethiopia’s Tigray war ስደተኛታት ኤርትኤርት ኣብ ውግእ ትግራይ ኢትዮጵያ መጥቃዕቲ ወሪድዎም

Elena, 7, left, plays a game of checkers using soda bottle tops with friend Hailemariam, 12, at a reception and day center for displaced Tigrayans in Mekele, in the Tigray region of northern Ethiopia, Sunday, May 9, 2021. The Tigray conflict has displaced more than 1 million people, the International Organization for Migration reported in April, and the numbers continue to rise. Some thousands of Eritrean refugees are among the most vulnerable groups in the Tigray conflict and are increasingly caught in the middle of the conflict in Ethiopia’s Tigray region. (AP Photo/Ben Curtis)

https://apnews.com/article/africa-united-nations-ethiopia-eritrea-edbf5a0a2b903745642d7c73d36b8b17

Sudanese soldier killed in border clashes with Ethiopian militiamen ወተሃደር ሱዳን ምስ ሚሊሽያ ኢትዮጵያ ኣብ እተገብረ ግጭት ዶብ ተቐትለ

Sudanese army patrol inspects the situation on the border area with Ethiopia (ST photo)

https://www.sudantribune.com/spip.php?article69854

መግለጺ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ)

OEU Official website Contact Us oeueritra@gmail.com | OEU: The Organization  of Positive Change

መግለጺ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ)
ፈጻሚ ኣካል ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ፈጻሚ ኣካል ውሓኤ) ኣብ ዕለት 13-07-2021 ህጹጽ ኣኼባ
ኣካይዱ። ቀንዲ ኣጀንዳ’ቲ ህጹጽ ኣኼባ ከኣ ብዛዕባ’ዚ ኣብ ትግራይ ተኸሲቱ ዘሎ ሓዲሽ ኲነታት
ንምዝታይ’ዩ። ነዚ ኣመልኪቱ ፈጻሚኣ ኣካል ውሓኤ እዚ ዝስዕብ መግለጺ የውጽእ።
ዝኸበርካ መንግስትን ህዝብን ትግራይ!
ጸረ-ህዝቢ ዝዀነ ገባቲ መሪሕነት ጉጅለ ህግደፍ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ቅድሚ ሕጂ ርእይዎ ዘይፈልጥን መዘና
ዘይብሉን በደል ኣብ ልዕሊኡ ኣውሪድሉን/የውርደሉን ኣሎ። ኣብ ኩሉ መነባብሮ ሂወት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ
ፖለቲካዊ፡ ሕጋዊ፡ ምምሕዳራዊ፡ ቊጠባዊ፡ ማሕበራዊ ወዘተ ኣትዩ መዘና ዘይብሉ ዕንወት ኣብጽሒሉ እዩ።
ብሕጽር ዝበለ ኣደዳ ሞትን ስቅያትን ምብትታንን ገይርዎ ከም ዘሎ ንኣኻ ንህዝቢ ትግራይ ስዉር
ኣይኮነን። ስለ ዝዀነ ካብ ኤርትራ ሃዲሞም ንዝመጽኡኻ ኤርትራውያን ኩሎም ከኣ መጠነ-ሰፊሕ ዝዀነ
ልግሲ ኣርኢኻ ሓብሒብካዮም ኢኻ። ፈጻሚ ኣካል ውሓኤ ነዚ ኣመልኪቱ ልዑል ምስጋና ከም ዝግብኣካ
ኣስሚርሉ ኣሎ።
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ጥራሕ ከይኣኽሎ ምስ ወጻኢ’ውን ኣብ ዝተፈላለዩ ውግኣት
እንዳኣእተወ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ረመጽ ኣእትዩ ይሕምሶ ከም ዘሎ ትርእዮ ዘለኻ ሓቂ እዩ። ህግደፍ
ነጸብራቕ ናይ ኤርትራ ውሽጣዊ ፖሊሲታቱ ተኸቲሉ ንጐረባብቲ ሃገራት እንዳ-ዓመጸ ደም ከላብሰና ይርአ
ኣሎ። ኣብ ዓለም ንኽትዛረበሉ ብዘሰክፍ መልክዑ ዝተበደለ መንእሰይ ኤርትራ ገበነኛ ከም ዝኸውን ክገብሮ
ንርኢ ኣለና። ብፍላይ ኣብ ልዕለኻ ኣብ ልዕሊ ተባዕን ጅግናን ዝኾንካ ህዝቢ ትግራይ፣ ህግደፍ ዘውረዶ ዘሎ
መጠን-ሰፊሕ ግፍዒ ንኽትኣምኖ ኣዝዩ ዘሸግር መቕዘፍቲ ዓለም ዝርእዮ ዘሎ ሓቂ እዩ።
ኣብ ግዜ ውግእ፡ ዓጢቑ ንዝገጥም ተዋጋኣይ ክቐትል ክቕተል ንቡር እዩ። እንተዀነ ግን እቲ ኣዝዩ
ነውራምን ዘይንቡርን ግን ኣብ ልዕሊ ሓፍቲ፡ ሰበይቲ፡ ጓል፡ ኣደ፡ ሓትኖ፡ ኣሞ፡ ወዘተ ክበጽሕ ዘይትትምነዮ
ነገር ዓለም ዝምስክሮ ጾታዊ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ ትግራይ ክበጽሕ ተራእዩ እዩ። ብሓፈሽኡ ድማ
ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ሲቪላዊ ህዝቢ ትግራይ መዳርግቲ ዘይብሉ መቕዘፍቲ፣ ብመራሕቲ ህግደፍ ክወርድ
ከሎ ሰብ ይዕዘቦ ኣሎ። ብተወሳኺ እዚ ነውራም ገባቲ ስርዓት ነቶም መነባብሮ ሃገሮም መሪርዎም ናባኻ
ተዓቑቦም ኣብ ትሕቲ ኣህጉራዊ ግብረ-ሰናይ ዝዀነ ትካል ተዓቚቦም ዝናበዩ ዝነበሩ ኤርትራውያን
ከይተረፈ በታቲኑ ንገለ ቀቲሉ፡ ንገለ ጨውዩ ሰዊርዎምን ይርከብ። እዚ ኩሉ ዝግበር ዘሎ በደላት፣ ዕድመ
2
ስልጣን ሰይጣናዊ ኢሳይያስ ኣፈወርቅን፡ ኰራኹር ደቂ መዛምርቱን ንምንዋሕ ዝግበር ዘሎ ጉልባቡ ዝቐልዐ
ወራር እዩ። ብወገን ውሓኤ እዚ ተግባርት’ዚ ውጉዝን ኲኑንን ምዃኑ ከፍልጥ ይደሊ።
ስለ’ዚ ነቲ ናይ ጥፍኣት ሓይልታት ወረርቲ ብጽምዶ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዘውረድዎ ቅሉዕ ወራር ብትብዓት
መኪትካ ድሕሪ ናይ ሸሞንተ ኣዋርሕ መሪር ጥምጥም እነሆ ሎሚ ህዝቢ ትግራይ ብጀጋኑ ደቁ ተመሪሑ፡
ንዝወረዶ መቕዘፍትታት ከይተጻዕደ ብትብዓት መኪቱ ንወረርቱን ዓመጽቱን ብዝግባእ ገጢሙ ክስዕር
ንርእዮ ዘለና ሓቂ እዩ። መሪር ዋጋ ከኣ ይኸፍል ኣሎ። እዚ መሰረት ብምግባር ውድብ ሓድነት
ኤርትራውያን (ውሓኤ) ንህዝቢ ትግራይን ጀጋኑ ደቁን ዮሃና፡ ብምባል እንቋዕ ሓጐሰኩም፡ ንሕና ከኣ
ተኻፈልቲ ሓጎስኩም ምዃና ክንገልጽ ሓበን እንዳ-ተሰማዓና እዩ። ወሲኹ እቲ ብድምጽኻ ዝመረጽካዮ
መንግስቲ ትግራይ ብቓልስኻ ኣብ ቦትኡ ምምላሱ ውሓኤ ሓጎሱ ይገልጽ።
ዝኸበርኩም ማሕበረ-ሰብ ዓለም!
ፈጻሚ ኣካል ውሓኤ ቀጺሉ ንኣህጉራዊ ሕብረተሰብ ኣቓልቦ ክገብረሉን ንዘላቒ ፍታሕ ክርከብ ዘይተቘጠበ
ሓገዙ ከበርክትን ብምሕሳብ እዞም ዝስዕቡ ነጥብትት የቕርብ፡-

  1. እዚ ኣብ ኤርትራ ባዕሉ ኣብ ስልጣን ብግዝያውነት ንሰላሳ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝነብር ዘሎ
    ገበናዊ ጉጅለ’ዚ ዝፍጽሞ ዘሎ ኣስካሕካሒ ወራርን ናይ ገበን ፍጻሜታት ንህዝቢ ኤርትራ ዘይውክል
    ምዃኑ፣
  2. ጭፍራ ህግደፍ ምስ ካልኦት መሰልቱ ሓልታት ኰይኑ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዘውርዶ ዘሎ መዓትን
    ኣብ መንጎ ክቲኡ ኣህዛብ ኤርትራን ትግራይን (ኢትዮጵያ) ድማ ናይ ደም ምልባስ ገበናት ምሉእ
    ብምሉእ ውሓኤ ይኹንኖ፣
  3. ገባቲ ስርዓት ጉጅለ ህግደፍን መሰልቱን ካብ ትግራይ ብቕጽበት ጠቕሊሎም ክወጽኡ ከም
    ዘለዎም፣
  4. ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተፈጸሙ ኩሉ መልካዓዊ ዓመጽ ከም፡- ቅሉዕ ወራር፡ ገበናት ጸረሰብኣውነት፡ ገበናት ጽንተተ-ዓሌት፡ ጾታዊ ዓመጽ ደቂ-ኣንስትዮ፡ ናይ ውግእ ገበናት ወዘተ ብዘይሻራዊ ዝዀነ ኣህጉራዊ ትካል ክምርመርን ናይ ገበን ጥርጡራት ዝዀኑ ኣካላት ከኣ ናብ ናይ
    ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ክቐርቡ፣
  5. ኩሎም እቶም ኣብ ልዕሊ’ቶም ኣብ ትሕቲ ኣህጉራዊ ትካል ዑቚባ ዝነበሩ ኤርትራውያን
    ስደተኛታት ዝወረዱ ምድራዊ ሲኦል እንዳ-ኰነነ፣ ዝምልከቶ ኣካል ነዚ ኣጻርዩ ጥርጡራት ናብ
    ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ከም ዝቐርቡ ክገብር፣ እቶም ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ዘለዉ ኤትራውያን
    ስደተኛታት ድማ ሂወቶም ዘውሕስሉ ባይታ ክናደየሎም፣
  6. ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ እቲ ኣዝዩ ሓደገኛን ምንጪ ናይ ኩሉ ጸረ-ሰላምን ናይ ዞባና ዋና
    ናይ ዘይምርግጋእን ዘይቅሳነትን ባእታ ምዃኑ ኣህጉራዊ ሕብረተ-ሰብ ክፈልጦን ኣህጉራዊ ሕግታት
    ተኸቲሉ ሰላም ከምጽእ ዝኽእል ኣድላዪ ስጉምትታት ክወስድን፣
    ውሓኤ ንዝምልከቶም ኣህጉራዊ ትካላት ይምሕጸን።
    2
    ዝኸበርካ ህዝቢ ኤርትራን ንፍትሒ ተቓለስትን!
    ውሓኤ ንህዝቢ ኤርትራ ብሓበራ እዚ ዝስዕብ ከመልክት ይፈቱ። ካብ’ዚ ሕጂ ዘለናዮ እዋን ንላዕሊ እንታይ
    ክርከብ ንጽበ ኣለና? ብሓፈሻ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ መንእሰያት ኤርትራ ኣደዳ ሞትን ስደትን ፋሕ
    ምባልን ጥራሕ ዘይኰነስ፣ ነቲ ጅሆ ሒዝዎ ዝጸንሐ’ውን ኣብ ዘይምልከቶን፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ
    ዘይረብሓሉን ናይ ጥፍኣት ውግኣት ብዓረር ክቚሎ ክንዕዘብ ጸኒሕናን ሕጂ’ውን ንዕዘብ ኣለናን። ስለዚ ኩሉ
    ኤርትራዊ ብፍላይ ከኣ መጋበርያ ኣዕናዊ ትልምታት ጉጅለ ህግደፍ ብምዃን ኣብ ዘይተደልየ ገበናት ዝሳተፍ
    ዘሎ ሰራዊት ኤርትራ ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ኣንጻር ኣዓማጺ ክልዓል፡ ከምኡ’ውን ናይ ለውጢ ተቓለስቲ
    ውድባትን፡ ማሕበራትን፡ ውልቀ-ሰባትን ብፍላይ ካብ ማንም ግዜ ንላዕሊ ሎሚ ዘለና ዓቕምታት ጠሚርና
    ነዚ ናይ ጥፍኣት ጉዕዞ ውራየይ ኢሉ ሒዝዎ ዘሎ ጉጅለ ብጥርኑፍ መገዲ ክንገጥሞ ጻዊዕትና ነቕርብ።
    ኣብ መወዳእታ ውሓኤ ክብሎ ዝደሊ ናብ ልምዓትን ምዕባሌን ዝጠመተ ሰላማዊ ሰናይ ጉርብትና ምስ
    ህዝቢ ትግራይን ካልኦት ጐረባብቲ ኣህዛብን ዝዀነ ይኹን ኣካል ክድምስሶን ክዓግቶን ከም ዘይክእል በዚ
    ኣጋጣሚ’ዚ ከነረጋግጽ ንደሊ።
    ክብርን ዝኽርን ንሰማእታትና
    ክብርና ክምለስ ሓቢርና ንቃለስ!
    ፈጻሚ ኣካል ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን
    13-07-2021