UNE 23, 2025 | Getachew Reda, ፕረዚደንት ግዝያዊ ምምሕዳር ቲግሬይ ነበር፡ ናይ ሕጂ ሚኒስተር-ኣማኻሪ ጉዳያት ምብራቕ ኣፍሪቃን ሓላፊ ናይቲ ሓድሽ ዝተመስረተ ናይ ምትሕግጋዝ ሰልፊን፡ ኣብ ጎኒ ሰበስልጣን ዞባ ኣምሃራ ናብ ከተማ ሑመራ በጺሑ – ንሱ ድማ ምስቲ ደጋፊ ናይቲ ፌደራል መንግስቲ ነቲ ከባቢ ንምቕማጥ ይቕጽል።

እቲ ምብጻሕ፡ ነቶም ሓደስቲ ርጉኣት ነበርቲ ምዕራባዊ ቲግሬይ ኣብ መጻኢ ምሕደራ ናይቲ ዞባ ዝምልከት ተኸታታሊ ዘተ ንምስታፍ ዝዓለመ እዩ። ማእከል ናይቲ ኣጀንዳ፡ እቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሱዳንን ካልእ ክፋላት ቲግሬይን ኣብ ማእከላት IDP ዝነብር ዘሎ፡ ብሓይሊ ዝተመዛበሉ ነበርቲ ቲግሬያን፡ ውሑስን ክብሪን ዘለዎ ምምላስ እዩ። ምምሕዳር ምዕራባውያን ቲግራይ፡ ብፍላይ ቅድሚ እቲ ዝቐረበ ወቕቲ ዝናብ፡ ተወሳኺ ሰብኣዊ ስቓይ ከይፍጠርን፡ ቅዋማዊ ቅንዕና ናይቲ ዞባ ከይከፍልን፡ ምምሕዳር ምዕራባዊ ቲግራይ ናብ ግዝያዊ ምምሕዳር ቲግራይ ክምለስ ይምሕጸን ኣሎ።

እቲ ምብጻሕ ግዜኡ ርኡይ እዩ፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ መኬል፣ ጀነቫን ዋሽንግተን ዲሲን ዝተዋደደ ተቓውሞታት ድሕሪ ምምዝጋብ ቲግራያንን ደገፍቶምን ቅድመ-ምድላው ስምምዕ ፕሪቶርያ ብቕጽበት ንምትግባርን ብውሑስ ምምላስ ናይቶም ውሽጣዊ ተመዛበልቲ (IDPS) ናብ ገዝኦም ዝጠልቡን እዮም። እቶም ሰልፈኛታት፡ ኣብ ትሕቲ “ኣብ ቴንዳታት ሓሙሻይ ዓመት የለን” ዝብል ሰንደቕ ዕላማ፡ ንጻውዒታት ፍትሒ፡ ተሓታትነት፡ ከምኡ’ውን ምሉእ ኣፍልጦ ናይ ቲግሬይ ግዝኣታውን ምምሕዳራውን መሰላት ኣዕብዮምዎ።

ገሊኦም ንረዳ ንዘለዎ ምብጻሕ ከም ምልክት ናብ ዘተን ዳግመ-ምትእስሳርን ክርእይዎ እንከለዉ፡ እቲ ስጉምቲ ግን ካብ ግዝያዊ ምምሕዳር ቲግሬይ ኣብቲ ልኡኽ ዝኾነ ወግዓዊ ውክልና ብዘይግቡእ ኣግሊሉ ነቐፌታ ወሲዱ’ዩ። ተዓዘብትን ደለይቲ ፍትሕን፡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ተሃዋሲ ድርድር ዞባዊ መንግስቲ ቲግሬይ ዘይምህላዉ፡ ንዝተመዛበሉ ማሕበረሰባት ዝያዳ ከርሕቕን ዝኾነ ይኹን ዝቐረበ ውጽኢት ሕጋውነት ከዳኽምን ከም ዝኽእልን የጠንቅቑ።

ተንተንቲ ፖለቲካ፡ ሬዳ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ሚኒስተር-መማኸርቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ድሕሪ ምሻሙ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ምስ ፌደራል መንግስቲ ዘለዎ ምትእስሳር፡ ኣብ መንጎ ብዙሓት ቲግራያውያን፡ ብፍላይ ድማ ነቶም ሓድሽ ውድቡ ከም መናውሒ ጽልዋ ፌደራል ዝቖጽርዎ፡ ንሓድሽ ወኪል ረብሓታት ቲግራያን ዘይኮነስ፡ ኣብ መንጎ ብዙሓት ቲግራያያውያን ደረጃኡ ከም ዘሰጋጊሩ’ውን ይሕብሩ።

ወጥሪ ልዑል ኮይኑ ኣብ ዝጸንሕን ኣሽሓት ዝተመዛበሉ ሰባት ካብ ገዝኦም ርሒቖም ኣብ መዓስከራት ክነብሩ ኣብ ዝቕጽሉሉን እዋን፡ እቲ ንኹሉ ዝሓቁፍን ግሉጽን ውክልናውን ዘተ ዝህሉ ህጹጽነት ዘይከሓድ ኮይኑ ኣሎ። ብዙሓት ኣብ ኩሉ ዘተታት ብዛዕባ ኩነታት ምዕራባዊ ቲግሬይ ብዛዕባ ግዝያዊ ምምሕዳር ቲግሬይ ብቕጽበት ክሕወስ ይጽውዑ ኣለዉ። እዞም ጻውዒታት እዚኦም ተወሳኺ ፖለቲካዊ ምብትታን ምክልኻልን ኣብ ስምምዕ ሰላም ፕሪቶርያ ዝተዘርዘሩ ቃል ኪዳን ንምኽልካልን ከምዘድሊ ዘጉልሑ ኩሎም ብዘይ ቅድመ ኩነት ንምስሓብ ኩሎም ዘይመወዳእታ ሓይልታት፣ ውሑስ ምምላስ ውሽጣዊ ተመዛበልቲ (IDPs)፣ ምዕራባውያን ቲግሬይ ናብ ሕገ መንግስታዊ ዞባዊ ስልጣኑ፣ ቲግራይያዊ ዞባዊ ሃገሩ ምምላስ፣ ብዘይ ምድንጓይ።

እዚ ጠለባት እዚ ብህጹጽ እንተዘይተረጋጊጹ፡ ተዓዘብቲ እቲ ኩነታት ብቕልጡፍ ክውስኽ ከም ዝኽእል የጠንቅቑ፡ እቲ ሕጂ ዘሎ መስኮት ንሰላማዊ ፍታሕ ክዕጾ ከም ዝኽእል ድማ- ኣብ ዞባዊ ምርግጋእን ሃገራዊ ምትእስሳርን ከቢድ ሳዕቤን ኣለዎ።

Tigrai Media House

@Tmhtvnews

Tigrai Media House