https://www.reuters.com/world/africa/ethiopia-eritrea-path-war-tigray-officials-warn-2025-03-13/
ኣብ ዞባ ቲግራይ ኢትዮጵያ ምክትል ፕረዚደንት ዝኾነ ጀነራል ትሳድካን ጌብሬተንሳኤ፡ ኣብ ኣፍሪቃ ዘተኮረ መጽሔት ኣፍሪቃ፡ ምክትል ፕረዚደንት ኣብ ዞባ ቲግራይት ኢትዮጵያ ጀነራል ትሳድካን ጌብሬተንሳኤ፡ ብሶኑይ ኣብ ዝጸሓፎ ጸብጻብ፡ “ኣብ ዝኾነ ህሞት ኲናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ክበታተን ይኽእል’ዩ” ክብል ጽሒፉ።
ኣብ ቲግራይ ኣብ 2020-2022 ዝተኻየደ ኲናት ሓድሕድ ቲግራይ ኣብ መንጎ ቲግራይ ህዝቢ ሓርነታዊ ግንባር (TPLF)ን ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያን ኣማኢት ኣሽሓት ሰባት ቀቲሉ።
ሓድሽ ግርጭት ናይ ሓድሽ ግርጭት ምስቲ ናይ TPLF ምፍንጫል ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ሓደ ሕጂ ምስ በረኸት ፌደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንቲግሬይ ዘመሓድር ውድብን ካልእ ዝቃወምን ውድብ ዝተኣሳሰር እዩ።
ብሰሉስ፡ እቲ ትሳድካን ምስ ኤርትራ ምሕዝነት ክሓትት ደልዩ ኢሉ ዝኸሰሶ ተቓዋሚ ውድብ፡ ሰሜናዊት ከተማ ኣዲግግራት ምቁጽጻር ኣካይዱ።
ሓላፊ ግዝያዊ ምምሕዳር ቲግራይ ዝኾነ ጌታቸው ሬዳ ብግዲኡ ንመንግስቲ ኣንጻር እቶም ምስ ኤርትራ ርክብ ዝኽሕድ ተቓወምቲ ደገፍ ክግበረሎም ሓቲቱ።
“ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ንጹር ተጻብኦ ኣሎ” ክብል ጌታቸው ትማሊ ሶኑይ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሩ። “እቲ ዘተሓሳስበኒ ነገር እንተሃልዩ፡ ህዝቢ ቲግራይ መሊሱ ግዳይ ናይቲ ዘይኣምንሉ ኲናት ክኸውን ይኽእል’ዩ።”
ናይ ኢትዮጵያ ፌደራል መንግስቲ ብዛዕባ እቲ ወጥሪ ርእይቶ ኣይሃበን። ሚኒስተር ሓበሬታ ኤርትራ፡ ንዘድካን ዝሃቦ መጠንቀቕታ “ኲናት ዝፈጥር ስነ-ኣእምሮኣዊ ጸገም” ኢሉ ንደገ ነጺግዎ።
ይኹን እምበር፡ ኤርትራ ኣብ መፋርቕ ወርሒ ለካቲት ሃገር-ለኸ ወተሃደራዊ ምልዕዓል ከም ዝኣዘዘት፡ ብመሰረት ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝመደበሩ ስክፍታ ሰብኣዊ መሰላት – ኤርትራ ይሕብር።
ከምኡ’ውን ኢትዮጵያ ኣብዚ ወርሒ’ዚ ናብ ዶብ ኤርትራውያን ናብ ዶብ ኤርትራውያን ናብ ዶብ ኤርትራውያን ኣዋፊራ፡ ክልተ ዲፕሎማስያዊ ምንጭታትን ክልተ ሰበስልጣን ቲግሬያን ንሮይተርስ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፡ ብሰንኪ ተነቃፍነት ናይቲ ኩነታት ስሙ ከይትጠቕስ ሓቲቶም።
ሮይተርስ ነዚ ምዕባለታት ብናጻ ከረጋግጽ ኣይከኣለን። ኣፈኛታት መንግስቲ ኤርትያን ኢትዮጵያን ንዝቐረበሎም ሕቶታት መልሲ ኣይሃቡን።
ፔይተን ክኖፕፍን ኣሌክሳንደር ሮንዶስን ዝበሃሉ ናይ ኣሜሪካን ሕብረት ኤውሮጳን ልኡኻት ናይቲ ዞባ ነበር፡ ተስፋታት ሓድሽ ኲናት ናይ ብሓቂ ምዃኑ ይዛረቡ።
“ኣብ ቲግሬይ ዘሎ ኩነታት ፖለቲካውን ጸጥታውን ኩነታት፡ ንማች ዝጽበየሉ ደረቕ ቲንደር’ዩ” ክብል ኣብ ዝጸሓፎ ጽሑፍ፡ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዝጸሓፎ ጽሑፍ ንሕትመት ኣመሪካ ዝምልከት እዩ።
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝነበረ ዝምድናታት ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ መሊሱ ጸኒሑ እዩ።
ኤርትራ ኣብ 1993 ካብ ኢትዮጵያ ድሕሪ 30 ዓመት ንናጽነት ድሕሪ ዝገበሮ ቃልሲ ተበታቲኑ። ብድሕሪኡ እቶም ጎረባብቲ ኣብ 1998-2000 ዶብ ኲናት ተቓሊሶም።
ክሳብ 2018 ብወግዒ ኣብ ኲናት ጸኒሖም፡ ኣብቲ እዋን’ቲ ኣቢይን ፕረዚደንት ኤርትራን ኢሳይያስ ኣፍወርኪ ድማ ርክብ ናብ ንቡር ክመልሱ ተሰማሚዖም። ወተሃደራት ኤርትራውያን ኣብ እዋን ኲናት ሓድሕድ ቲግራይ ኣንጻር TPLF ዝምራሕ ሓይልታት ፌደራል ኢትዮጵያ ከይተረፈ ደጊፎም እዮም።
ካብ ስዒቡ ዝመጸ ድርድር ሰላም ንኤሪትራ ምግላል ግን ዳግማይ ንዝምድናታት ኣዝሒሉ።
ሰበስልጣን ኤርትረያን ካብ 2023 ጀሚሩ ብተደጋጋሚ ህዝባዊ መግለጺታት ብኣቢይ ጸቢቡዎ ኣሎ፡ ላንድሎክድ ኢትዮጵያ ንባሕሪ ናይ ምብጻሕ መሰል ከም ዘለዎ፡ ገለ ተንተንቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ እቲ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከብ ኤርትራ ናይ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ስግኣት ከም ዘይስምዖ ርእይቶ ይህብ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቅምቲ፡ ምልካዊትን ደሴታዊትን ግዝኣት ኤርትራ፡ ምስ ግብጽን ሶማልያን ናይ ጸጥታ ውዕል ፈሪማ፡ እዚ ውዕል እዚ፡ ኢትዮጵያ ክህልዋ ዝኽእል ናይ ምስፍሕፋሕ ህርፋን ንምምካት ዝዓለመ ምዃኑ ብሰፊሑ ተራእዩ።
ጸብጻብ ኣሮን ሮስን ጁልያ ፓራቪቺኒን፤ ኣርትዖት ኣምሙ ካናምፒሊ፡ ጆ ባቪየርን ጃኔት ላውረንስን
