ናይ ኖበል ሽልማት ሓደ ኻብቲ ኣብ ዓለም ዘሎ ኣኽቢርካ ዝርአ ክብሪ ኢዩ ። እንተዀነ ግን ብዙሕ ክርክር እውን ይፈጥር እዩ። ናይዛ ዓመት እዚኣ ተሸላሚታት ንሰሙን ኖበል ክዳለዉ ኸለዉ ገሊኣቶም ሓያስያን ንብምሉኡ እቲ መስርሕ ከዐርይዎ ይደልዩ ኣለዉ ። ተጣበቕቲ ኖበል ኣብ ስነ-ፍልጠትን ዕቤት ሰብኣዊ መሰላትን ወሳኒ ምዕባለታት ከም ዘተኰሩ ስለ ዝገብሩ ነቶም ኣብ ዝሓለፈ 12 ኣዋርሕ “ንደቅሰብ እቲ ዝዓበየ ጥቕሚ ዝረኸቡ” ሽልማት ስለ ዝህብዎም ኣድላዪ ምዃኑ ኢዮም ዝገልጹ። እንተዀነ ግን ጕድለት ጽሬት ከምኡውን ሽልማት ንደቂ ኣንስትዮን ንንእሽቶታትን ዕሽሽ ናይ ምባል ዝንባለ ስለ ዘሎ ነቐፌታ እናወሰኸ ኢዩ ዝኸይድ ዘሎ። ሽልማት ሰላም ንምርካብ ተዓወትቲ ሽልማት ብሓሙሽተ ኣባላት ጥራይ ብዝርከብ ኮሚተ ኖበል ኢዮም ዝምረጹ ። ብፓርላማ ኖርወይ ኢዮም ዝሽየሙ መብዛሕትኡ ግዜ ኸኣ ጥሮታ ዝወጹ ፖለቲከኛታት ኢዮም። ኣብ ዝሓለፈ 120 ዓመት ካብቶም ተዓወትቲ ኖበል ደቂ ኣንስትዮ ዝዀና ሒደት ጥራይ እየን ። ኣብ ገሊኡ ኽፍልታት ስነ-ፍልጠት ከኣ ጸሊም ተቐባሊ ተራእዩ ኣይፈልጥን እዩ። ሓድሓደ ግዜ እቶም ተዓወትቲ ኸምቲ ብ2019 ተሸላሚ ሽልማት ሰላም ዝነበረ ኣቢ ኣሃምድ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝገበሮ ካብ ስምረት የሆዋ ንላዕሊ ኽትዕ ይፈጥሩ እዮም። ኣሃምድ ኣብ ፈለማ በቲ ምስታ ጐረቤት ሃገር ዝዀነት ኤርትሩ ሰላም ንምግባር ዝገበሮ ጻዕሪ ተናኢዱ ኢዩ ። ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ቲግረይ ሰብኣዊ መሰላት ብምጥሓስ ተኸሲሱ ኣሎ ው. ሕ. ሃ. እዚ ኖበል እዚ ኣብ መወዳእታ 1800ታት ኣልፍረድ ኖበል ዝበሃል ውሩይ ሽወደናዊ ኢንዱስትሪ ዘዳሉ ሰብ ኢዩ ተመስሪቱ ገለ ኻብዚ ኸኣ ዓውድታት ፊዚክስ ሕክምና ከሚስትሪ ስነ-ጽሑፍ ሰላምን ቍጠባን ዘጠቓልል ኢዩ። እቶም ተዓወትቲ ኣብ ርእሲ መዳልያን ምስክር ወረቐትን ነፍሲ ወከፎም ኣስታት 1 ሚልዮን ዶላር ኣመሪካ ይወሃቦም እዩ ፣ እዚ ሽልማት እዚ ብዙሓት ሰባት ኣብ ሓደ ምድብ እንተ ተሸሊሙ እዩ ዚከፋፈል ። ኣብዚ ዘ ስትሪም ዘርእስቱ ኽፋል እቲ ናይ ኖበል ሽልማት ክሳዕ ሕጂ ግቡእ እንተ ዀይኑ መስርሕን ኣሳልጦን ናይዛ ዓመት እዚኣ ተዓወትቲ ንምምሕያሽ ዚሕግዝ መገድታት ክንመያየጥ ኢና። ኣብቲ ዝርርብ ተኻፈለ ።
