ኢትዮጵያ ኣብ ወርሒ ጥሪ ምስታ ንነዊሕ እዋን ዝድለ ዝነበረት ዞባ ሶማሊላንድ ሶማሊላንድ ኣካታዒ ስምምዕ ድሕሪ ምፍራማ፡ ኣብቲ ዘይርጉእ ከባቢ ብዛዕባ ጸጥታን ምርግጋእን ስክፍታታት እናወሰኸ መጺኡ።

እቲ ናይ ባሕሪ ስምምዕ ንሞቃድሾ ዘቖጠዐ ኮይኑ፡ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ጎረቤት ሃገር ሶማልያን ከምኡ’ውን ግብጺን ዝምድናታት እናተሓመመ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ዞባዊ ንሕንሕ ኣጉሊሑ።

ፕረዚደንት ኤርትራ ኢሳይያስ ኣፍወርቂ፡ ግብጻዊ ዓብደል ፋታሕ ኣል-ሲሲን ሓሰን ሸኽ መሓመድ ካብ ሶማልን ኣብ ኣስመራ ከምዝተራኸቡ ቤት ጽሕፈት መሓመድ ኣብ ኤክስ ብስእሊ እቶም ሰለስተ መራሕቲ ዝተሰነየ ጽሑፍ የመልክት።

ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ ኣቐዲሙ ኣብ ዝዘርግሖ ጽሑፍ፡ እቲ ዋዕላ “ምድልዳል ርክብ ሰለስቲአን ሃገራት ከምኡ’ውን ኣብ ጉዳያት ዞባዊ ጸጥታን ምርግጋእን” ዘተኮረ ምዃኑ ገሊጹ ነይሩ።

ድሮ ብዙሕ ግዜ ናብ ኤርትራ ዝበጽሐ መሓመድ፡ ትማሊ ረቡዕ ኣጋምሸት ድሕሪ ምምጽኡ ነዊሕ ከይጸንሐ ምስ ኢሳይያስ ዝተፈላለየ ዝርርብ ከምዘካየደ እቲ ሚኒስትሪ ገሊጹ።

“ኣብቲ ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዓሰርተታት ዓመታት ዘጋጠመ ገዚፍ ብድሆታት ኣብ ቅድሚት ንልምዓታ ቅድመ ኩነት ኮይኑ ዝቕጽል ዘሎ ከበድቲ ዕማማት ምዕቃብ ልኡላውነት፡ ግዝኣታዊ ምሉእነት፡ ናጽነትን ሓድነትን ሶማልያ፤” ምትሕብባር ምድልዳል ከምዘድሊ ተዘራሪቦም ወሲኹ።

ሲሲ — መንግስቱ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ዝገብሮ ዘሎ ምትእስሳር ምስ ሶማልያ ዝውግን ዘሎ — ብሓሙስ ነፋሪት ኣትያ፡ ቅድሚ እቲ ዋዕላ ምስ ኢሳይያስ እውን ክዘራረብ ነይርዎ።

ኢሳያስ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ናብ ግብጺ እኳ እንተበጽሐ፡ ናብ ኣስመራ ናይ መጀመርታ ዑደቱ ኢዩ።

‘መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ልኡላውነት’።
እቲ ኣብ መንጎ ኣዲስ ኣበባን ሶማሊላንድን ዝተገብረ ናይ ምርድዳእ መዘክር፡ ሓንቲ ካብተን ኣብ ዓለም ካብ ዘለዋ ዓበይቲ ሃገራት ዘይመሓላለፋ ሃገራት ዝኾነት ኢትዮጵያ፡ ካብ ሶማሊላንድ ንዝተወሰነ ገማግም ባሕሪ ንመዓስከር ሓይሊ ባሕርን ወደብን ክትካረ ምተገብአ።

ሞቃድሾ ግን — ከም ካልእ ማሕበረሰብ ዓለም ነቲ ኣብ 1991 ንኣዋጅ ናጽነት ሶማሊላንድ ኣፍልጦ ምሃብ ዝኣበየት — ኣብ ልዕሊ ልኡላውነታን ግዝኣታዊ ሓድነታን መጥቃዕቲ ምዃኑ ገሊጻቶ ኣላ።

ሶማልያ ግብረ መልሲ ዝሃበትሉ ምኽንያት ምስ ኢትዮጵያዊት መቐናቕንታ ግብጺ ብምቅርራብ፣ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ወርሒ ነሓሰ ዓቢ ወተሃደራዊ ስምምዕ ብምፍራም፣ ካይሮ ድማ ኣንጻር ጉጅለ ጅሃዳዊ ጉጅለ ኣልሸባብ ሓዱሽ ተልእኾ ሕብረት ኣፍሪቃ ሰራዊት ቃል ኣትያ።

ካይሮ’ውን ምስ ኣዲስ ኣበባ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዛ ክትጋጮ ጸኒሓ’ያ፣ ብፍላይ ድማ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ሰማያዊ ኣባይ ዝርከብ ሰፊሕ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ቀረብ ማይኣ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ’ዩ ዝበለቶ።

ቤት ጽሕፈት ሲሲ፡ ዑደቶም ምስ ኤርትራ ዝምድና ኣብ ምህናጽ ዘተኮረ ምዃኑን፡ “ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ንልምዓት ዝድግፍን ንረብሓ ህዝብታት እቲ ዞባ ብዘገልግልን መንገዲ ምርግጋእን ጸጥታን ንምምስራት ዝግበር ጻዕርታት” ዝምልከት’ዩ ኢሉ።

ኣብ 2020-2022 ኣንጻር ዓመጽቲ ተጋሩ ኣብ ዝተኻየደ ኣረሜናዊ ኲናት ሰራዊት ኤርትራ ንሓይልታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ደጊፉ እኳ እንተነበረ፡ ዝምድና ኣዲስ ኣበባን ኣስመራን እውን ኣብዚ ቀረባ እዋን እናተበላሸወ ይመጽእ ኣሎ።

ኤርትራ በቲ ኣብ መንጎ ኣዲስ ኣበባን ንነዊሕ እዋን ጸላኢ ኣስመራ ዝኾነ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ትግራይን ዝተገብረ ስምምዕ ሰላም ሕጉስቲ ከምዘይነበረት፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ገለ ክፋል ትግራይ ሰራዊት ከምዘለዋ ተንተንቲ ይገልጹ።

ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ፡ ናብ ኣስመራ ዝገብሮ በረራታት ደው ኣቢሉ ከምዘሎ፡ ብሰንኪ “ኣጸጋሚ” ኩነታት ስርሒት ከምዝኾነ ገሊጹ ነይሩ።

“ሰሜን ኮርያ” ኣፍሪቃ ተባሂላ እትጽዋዕ ኤርትራ፡ ድሕሪ ናይ ሰለስተ ዓሰርተታት ዓመታት ኲናት፡ ኣብ 1993 ካብ ኢትዮጵያ ናጽነታ ብወግዒ ካብ እትእውጅ ንደሓር፡ ብኢሳያስ ብሓጺን ኣእዳው ትግዛእ ኣላ።

ስዒቡ ዝመጸ ናይ ዶብ ምስሕሓብ ኣብ መንጎ 1998-2000 ናብ ኲናት ተፈንጂሩ፡ ድሕሪ ክልተ ዓሰርተታት ዓመታት ግን ክልቲአን ሃገራት ኣብ ምቅርራብ ብምብጻሕ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ሽልማት ኖቤል ሰላም ረኺቡ።