መስከረም 17, 2024 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ፍሉይ ምምሕዳራዊ ከባቢ ኣብየይ ቅልውላው ማይ፣ ፅሬትን ፅሬትን ይግንፍል ከምዘሎን እዚ ድማ ነቲ ዝካየድ ዘሎ ለበዳ ሄፓታይተስ ኢ ነዳዲ ከምዝኾነን ሓደ ናይ ሕክምና ግብረ ሰናይ ትካል ኣጠንቂቑ።

ሰብመዚ ጥዕና ለበዳ ሄፓታይተስ ኢ ድሕሪ ምእዋጁ ድሕሪ ክልተ ወርሒ፡ ድኹም ጽሬት፡ ከቢድ ሕጽረት ማይ፡ ከምኡ’ውን ዘይእኹል ትሕተ-ቅርጺ፡ ብብከላ ዝስተ ማይ ኣቢሉ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ የጋድዶ ከምዘሎን፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ኣብ ሓደጋ ከምዘእቱን ሓቢሮም።

ካብ ሓምለ 2024 ጀሚሩ ግን ብውሕዱ 41 ሕሙማት ሄፓታይተስ ኢ ከምዝተረኽቡን እዚ ድማ ሽዱሽተ ሰባት ከምዝሞቱን ተገሊጹ።

እዚ ድማ ሓሙሽተ ደቂ ኣንስትዮ ዘጠቓለለ ኮይኑ፡ ካብዚአን ሰለስተ ነፍሰጾር ከምኡ’ውን ሓደ ወዲ ተባዕታይ ከምዝነበረ ኤምኤስኤፍ ገሊጹ።

እቲ ኩነታት፣ ብመሰረት እቲ ናይ ሕክምና ግብረ ሰናይ ትካል፣ ኣብ ጎረቤት ሃገር ሱዳን ግጭት ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ልዕሊ 22 ሽሕ ሰባት ዶብ ሰጊሮም ናብ ኣብየይ ብምእታዎም፣ እናገደደ መጺኡ።

ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝተመዛበሉ ሰባትን ስደተኛታትን ዘየቋርጽ ምንቅስቓስ ኣብቲ ዞባ ንሓደጋ ምትሕልላፍ ሄፓታይተስ ኢ ብዓቢኡ ክውስኽ እንከሎ፡ ኤምኤስኤፍ ድማ ብሰንኪ ሕጽረት ቅልጡፍ መርመራታት ነቲ ሕማም ንምፍላጥ ዕንቅፋታት ኣጋጢምዎ ከምዘሎ ገሊጹ።

“ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ክፍሊ ተነጽሎ ኣርባዕተ ሕሙማት ኣለዉና፡ እቲ ኩነታት ግን ይንቀሳቐስ ኣሎ፡ ተወሳኺ ሞት ንምክልኻል ድማ ብህጹጽ መሕጸብን ጽሬትን ትሕተ ቅርጺ የድልየና” ትብል ዜሊ ኣንቲየር፡ ኣተሓባባሪት ፕሮጀክት MSF ኣብ ፍሉይ ምምሕዳራዊ ከባቢ ኣብየ።

ኣብ ወርሒ ለካቲት 2022 ኣብ ኣጎክን ከባቢኣን ዓመጽ ዝመልኦ ግጭታት ካብ ዝለዓል ጀሚሩ፡ ብገምጋም 70 ሽሕ ሰባት ተመዛቢሎም፡ ብዙሓት ድማ ኣብ ኣብየ ዕቝባ ሓቲቶም። ዋሕዚ ተመዛበልቲ ኣብ ልዕሊ እቶም ድሮ ተበላሽዮም ዝነበሩ ማሕበረሰባት ዝወሃብ ዝነበረ ውሱን ኣገልግሎት ተወሳኺ ጸቕጢ ፈጢሩሉ ኣሎ፡ ልዕሊ 85 ሚእታዊት ሰባት ሰብኣዊ ሓገዝ የድልዮም ኣሎ።

ካብ ከተማ ኣብየይ ኣስታት 14 ኪ.ሜ ርሒቓ ኣብ እትርከብ ዕዳጋ ኣሚየት፡ ልዕሊ 900 ስደተኛታት፡ ካብ ሱዳን ዝተመልሱን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝተመዛበሉን ኣብ ልዕሊ ዓቐን ጽዑቕን ጽሬት ዘይብሉን ኩነታት ከም ዝነብሩ ይግለጽ።

ልዕሊ ፍርቂ ካብቶም ጠቕላላ ሕሙማት ሄፓታይተስ ኢ፡ ኣብ ዕዳጋ ኣሚየት ዝነብሩ ሰባት ምዃኖም ኤምኤስኤፍ ገሊጹ።

እቲ ዘሕዝን ግን ብገምጋም 20,000 ሰባት ኣብ ቀረባን ዝርከብ ሽቓቕ ብዘይምህላዉን፡ ሰባት ኣብ ቅሉዕ ሽቓቕ ክለማመዱ ይግደዱ፡ እዚ ድማ ንፍልፍል ማይ ዝያዳ ብምብካልን ዝርገሐ እቲ ቫይረስ የጋድዶን ኣሎ።

ሕጽረት ማይ እውን ነቲ ኩነታት ኣጋዲድዎ ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ከተማ ኣብየይን ዕዳጋ ኣሚየትን፡ 20 ሊትሮ ዝዓቐኑ ጀሪ ካን ማይ፡ 500 SSP (ከባቢ 10 ሳንቲም ኣመሪካ) ኮይኑ፡ ብዙሓት ስድራቤታት ክኸፍልዎ ዘይክእሉ ዋጋ’ዩ።

ተመዛበልቲ ስድራቤታት፡ ምውሳኽ ዋጋታት ንብረት ኣብ ቀረባ እዋን ጽሩይ ዝስተ ማይ ካብ ምብጻሕ ወጻኢ ከም ዝገብሮ ኣጠንቂቖም።

ኣብ ሓደ ካብ ካልኣዊ ትካላት ክንክን ጥዕና ኣብየይ፡ MSF ኣብ ሆስፒታል ኣሜት በክ ን41 ሕሙማት ሄፓታይተስ ኢ ደጋፊ ኣገልግሎት ክንክን ከምዝሃበን፡ ብዛዕባ ምክልኻል ሕማማት ግንዛበ ንምዕባይ ንነፍሰጾራትን ሓደስቲ ኣዴታትን ዒላማ ዝገበረ ንጥፈታት ምድንፋዕ ጥዕና ከምዘዕበየን ገሊጹ።

እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ እቲ ዝናብ ዝናብ ዘሎ ወቕቲ ዝናብ ሰፊሕ ዕልቕልቕ እናፈጠረ ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ እዋን፡ ምንጪ ዝስተ ማይን ስርዓታት ምፍሳስ ማይን ምፍሳስ ኣብ ሓደጋ ኣብ ዘእቱሉ ዘሎ እዋን፡ ሓደጋ ሄፓታይተስ ኢን ካልኦት ብማይ ዝመሓላለፉ ሕማማት ከም ሕማም ኮሌራ ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ከምዘሎ እውን ስክፍታታት ኣሎ። ውሕጅ ኣብ ዝቕጽሉ ሰሙናት ክገድድ ትጽቢት ከምዘሎን ክኢላታት ጽንኩር ውሕጅ ሩባታትን ቅልጡፍ ውሕጅን ከምዝትንበዩን MSF ገሊጹ።

MSF ዓለምለኻውያን ለገስቲን ትካላት ረድኤትን ኣብ ፍሉይ ምምሕዳራዊ ከባቢ ኣብየይ ፅሬት ብምምሕያሽን ፅሩይ ዝስተ ማይ ብምቕራብን ፃዕሮም ከዕብዩ ብህፁፅ ይፅውዕ።