https://www.theguardian.com/global-development/2025/mar/07/evidence-of-torture-found-as-detention-centre-and-mass-grave-discovered-outside-khartoum-sudan-rsf

ልዕሊ 500 ሰባት ብስቅያት ወይ ብጥሜት ተቐይሮም ክሞቱን ድሕሪኡ ኣብ ሰሜን ካርቱም ኣብ ዝርከብ ምስጢራዊ መቓብር ከም ዝተቐብሩን እቲ ጋርድያን ዝተራእየ መርትዖታት ይሕብር።

ብወተሃደራት ሱዳን ዳግማይ ምስተወሰደ ነዊሕ ከይጸንሐ ናብቲ ናይ ፓራሚሊታሪ ቅልጡፍ ደገፍ ሓይልታት (RSF) ዝኾነ መሰረት ምብጻሕ፡ ቅድሚ ሕጂ ዘይፍለጥ ዝነበረ መዳጎኒ ማእከል ረኺቡ፡ ኣብ ማዕጾታት ተንጠልጢሉ ዝነበረ ማናክለስ፡ ርኡይ መቕጻዕቲ ክፍልን ኣብ መሬት ዝነበረ ደም መብራህትን ረኺቡ። ኣብቲ መዳጎኒ ማእከል ካብ ዝተታሕዙ ሰባት ዝተረኽበ ጸብጻብ፡ ብማርትታቶም ብተደጋጋሚ ከም ዝሳቐ ይገልጾ።

ኣብ ጥቓኡ ብውሑዱ 550 ምልክት ዘይብሉ መቓብር ዘለዎ ዓቢ ናይ ቀብሪ ቦታ ነበረ፣ ብዙሓት ካብኣቶም ሓድሽ ዝተዃዕቱን ብዙሓት ኣካላት ዝሓዙ ቁጽሮምን ነበሮም።

‘ኣብዚ ክትመውት ኢኻ’: እሱራት ብዛዕባ ቅትለት፣ ጥሜትን ኣብ ኢድ ሱዳን ቅልጡፍ ደገፍ ሓይልታት ሱዳን መግረፍቲን ይዛረቡ

እቲ ቦታ ኣብ ሱዳን ኣብ እዋን ኲናት ሓድሕዳ ዝርከብ ዝዓበየ ግዝያዊ መቓብር ኮይኑ፡ እንተተረጋጊጹ ነዚ ሓደ ካብቲ ዝኸፍአ ገበናት ኲናት ናይቲ ኣረሜናዊ ግጭት ሱዳን ክገብሮ’ዩ።

ካብቲ ኣብ ደቡባዊ ዙርያ ናይቲ መደበር ዝርከብ መዳጎኒ ማእከል፡ ኣስታት 40 ማይልስ (70 ኪሎ ሜተር) ብሰሜን ካብ ርእሰ ከተማ ዝኾነ ካርቱም፡ ብዙሓት ከም ዝሞቱን ኣብ ውሽጡ ከም ዝሞቱን ኣብ ጥቓኦም ከም ዝተቐብሩ ከም ዝእመኑን ገሊጾም።

ብሓካይም ንዝደሓኑ ሰባት መርመራ ስቅያት ብምርካብ ብጥሜት ከም ዝጥምቱ ደምደሙ።

እቲ RSF ነቲ መደበር፡ ድሕሪ ውግእ ድሕሪ ውግእ ከም ማእከል ትእዛዝን ስልጠናን ናብ ቁሸት ጋሪ ዝቐረበ መደበር ሒዙ፡ ዳርጋ ቅድሚ ክልተ ዓመት ብወተሃደራት ሱዳን ተጀሚሩ። ቅድሚ እቲ ኲናት ብ15 ሚያዝያ 2023 ምጅማሩ ኣብቲ ቦታ ዝኾነ መቓብር ከምዘየለ ናይ ሳተላይት ምስልታትን ወተሃደራዊ ምንጭታትን የረጋግጹ።

እዚ ግጭት ኣብ ውሽጢ ዓሰርተታት ዓመታት ሓደ ካብ’ቲ ኣብ ዓለም ዝኸፍአ ጥሜት ዘስዓበ፡ ዓሰርተታት ኣሽሓት ሰባት ቀቲሉ፡ ልዕሊ 14 ሚልዮን ሰባት ካብ ገዛኦም ክወጹ ኣገዲዱ።

ኣብ እዋን ኲናት ኣብ መላእ ሱዳን ንዝፍጸም ግህሰት ዝምርምር ሂዩማን ራይትስ ዎች (HRW)፡ እቲ ኣብ መእሰሪ ማእከል ዝነበረ ቦታ “ሓደ ካብቶም ኣብ ሱዳን ካብ ዝጅምር ኣብ ሱዳን ዝተረኽቡ ዓበይቲ ናይ ግፍዒ ገበን ቦታታት ሓደ” ክኸውን ከም ዝኽእልን፡ መርማሪ ገበን ሕቡራት ሃገራት ተበጻሕነት ክወሃቦም ጸዊዑ።

ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥሪ ዕጡቓት ሓይልታት ሱዳን (SAF) ነቲ ቦታ ዳግማይ ድሕሪ ምሓዞም፡ ኣብኡ ዝተረኽቡ 135 ሰባት ዝመርመሩ 135 ሰባት ዝመርመሩ ዶክተር ሆሻም ኣል-ሸኽ፡ ክሊኒካዊ መርትዖታት ስቅያትን ሕዱር ሕጽረት መግቢን ብሰፊሑ ከምዝተዘርግሐ ገሊጹ።

ሸኽ ንጋርድያን፡ እቶም ሰባት – ኩሎም ሲቪላውያን ዝነበሩ – ብዙሓት ክዛረቡ ከምዘይክእሉ ምስተረኽቡ ኣዝዮም ከምዝተሰናበዱ ነጊርዎም።

“ኣብኡ ምስ በጻሕና’ውን ክወጹ’ውን ኣይከኣሉን። ክንፍጽሞም ግድን ነበረ። ብኸቢድ ዝተሃርመ ምልክት ነይርዎም፣ ይሳቐ” ኢሉ። “ገለ ካብኣቶም ካብቲ ስቅያት ብሕማቕ ዝተጎድኡ እዮም።