https://www.yahoo.com/news/bird-flu-infections-dairy-cows-180050604.html
ብማእከላት ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት ኣመሪካ ዝተሓትመ ሓድሽ መጽናዕቲ ከምዘመልክቶ፡ ቫይረስ ጉንፋዕ ኣዕዋፍ H5N1 ኣብ ብዙሕ ክፋላት እታ ሃገር ኣብ ጥሪት ከይተረኽበ ዘይርከብ ክዘውር ከም ዝኽእልን፡ ዘይንቀሳቐሱ ሓካይም እንስሳታት ይልክፍ ክኸውን ከም ዝኽእልን ይሕብር።
ኣብቲ ናይ ጥዕና ትካል ሕማምን ሞትን ሰሙናዊ ጸብጻብ፡ ካብ CDC፡ ክፍሊ ጥዕና ኦሃዮን ኣመሪካዊ Assnን ዝመጹ ተመራመርቲ ጉጅለ። ናይ ከብቲ ፕራክቲሻናት፡ ውጽኢት ናይቲ ኣብ 150 ከብቲ፡ ወይ ላም፡ ካብ 46 ግዝኣታትን ካናዳን ዝመጹ ሓካይም እንስሳታት ዘካይድዎ ትንተና ጸብጺቦም።
ሰለስተ ካብኣቶም ኣብ ደሞም ንዝነበረ ቫይረስ ጉንፋዕ ኣዕዋፍ H5N1 ጸረ-ኣካላት ከም ዘለዎም ረኺቦም። ይኹን እምበር፡ ካብቶም ዝተለኽፉ ናይ እንስሳታት ሓኪም፡ ዝኾነ ምልክታት ከም ዘይብሉ ዝዝክሮ የለን – ንኣብነት፡ ኣብ እዋን ሰብ እቲ ዝበዝሐ ዝግለጽ ምልክት
እቶም ሰለስተ ናይ እንስሳታት ሓኪም፡ ምስቲ ቫይረስ ከም ዝተለኽፈ ዝፍለጡ ከብቲ ወይ ደርሆ ከምዘይሰርሑ ንመርመርቲ ጸብጺቦም። ኣብ ሓደ ጉዳይ፡ ሓደ ናይ እንስሳታት ሓኪም ኣብ ጆርጅያ (ኣብ ጸባ ላሕሚ)ን ደቡብ ካሮላይናን (ኣብ ደርሆ) ጥራይ ከም ዝለማመድ ጸብጺቡ — ክልተ ግዝኣታት ኣብ ጸባ ላሕሚ H5N1 ረኽሲ ዘይጸብጻባ።
ኣብ ኣትላንታ ኣብ ዝርከብ ኤሞሪ ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪት ማይክሮባዮሎጂስት – ኣብቲ መጽናዕቲ ዘይተሳተፈ – ሲማ ላክዳዋላ፡ 2% ጥራይ ካብቶም ኣብቲ መጽናዕቲ ዝተኻተቱ ሓካይም እንስሳታት፡ 17% ካብ ሰራሕተኛታት ጸባ ናሙና ከምዝተወሰደሎም ኣብ ግምት ብምእታው፡ ነቶም ጸረ-ኣካላት ከም ዝተፈተኑ፡ 2% ጥራይ እዮም ነቲ ጸረ-ኣካላት ከም ዝተፈተኑ ከም ዝገረመ ገሊጻ። ተለኺፉ። ካብኣቶም ግን ከም ዝተለኽፉ ዝፈለጠት ከምዘየለ፡ ምስ ዝተለኽፉ እንስሳታት ከምዝሰርሑ’ውን ከምዘይፈለጡ ዝያዳ ከም ዝገረማ ገሊጻ።
“እዚ ዘገርም ውጽኢት ከምዘመልክቶ፡ ኣብ ሴረም ክትትል ዝግበር መጽናዕቲ፡ ብዘይምርመራ ዝኸዱ ዘለዉ ረኽስታት ሓደጋ ንምሕባር ኣገዳሲ ምዃኑ ይሕብሩ” ኢላ። “ህጻናት ሓካይም ኣብ ቅድመ ግንባር ናይቲ ለበዳ ይርከቡ፡ ከም ስርዓተ ምስትንፋስን ምክልኻል ዓይንን ዝኣመሰሉ ናይ ባዮሴፍቲ ልምድታት ድማ ንሓደጋ ምቅላዕ ከጉድልዎ ይግባእ።”
ዳይረክተር ማእከል ለበዳ ኣብ ብራውን ዩኒቨርሲቲ ዝኾነት ጀኒፈር ኑዞ፡ ነቲ መጽናዕቲ “ጽቡቕን ሕማቕን ዜና” ክብል ገሊጽዋ።
“ብሓደ ወገን፡ ካብቲ ዝተገልጸ ንላዕሊ ኣብ ሕርሻታት ለበዳታት H5N1 ክህሉ ከምዝኽእል ዝምልከት መርትዖታት ንርኢ” ትብል። “ብኻልእ ወገን፡ ኣብ መንጎ ናይ እንስሳታት ሓኪም ረኽሲታት ብሰፊሑ ከም ዝተዘርግሐ ጭብጢ ከምዘየለ ኣረጋጊጸ’የ። እዚ ማለት እቲ ቫይረስ ናብ ዝያዳ ሕርሻታትን ዘስሕቕ ሰራሕተኛታት ከይዝርጋሕን ክስራሕ ዝኽእልን ክስራሕ ዝግበኦን ዝያዳ ስራሕ ኣሎ ማለት’ዩ።”
እቲ ትንተና ኣብ መስከረም 2024 ዝተኻየደ እዩ።ኣብቲ እዋን እቲ፡ ኣርባዕተ ሰባት ጥራይ ከም ዝተገልጹ፡ እቲ ረኽሲ ድማ ኣብ 14 ግዝኣታት ኣብ ጸባ ከብቲ ጥራይ ከም ዝተሓጽረ ይእመን ነይሩ። ካብ ሽዑ ጀሚሩ 68 ሰባት ተለኺፎም – 40 ምስ ዝተለኽፋ ጸባ ላሕምታት ዝሰርሑ – እቲ ቫይረስ ድማ ኣብ 16 ግዝኣታት መጓሰ ከም ዝተለኽፈ ይግለጽ።
ጆን ኮርስሉንድ ዝተባህለ ጡረተኛ ክፍሊ ሕርሻ ኣመሪካ፡ ኣብ ደም ሓካይም እንስሳታት H5N1 ጸረ-ኣካላት ምርካብ፡ ኣብ ደም ሓካይም እንስሳታት ዝረኸብዎ ጸረ-ኣካላት ምርካብ፡ መሳጢ “ግን ኣዝዩ ዘይንጹር መንገዲ ንኽስተት ከብቲ ንምዕቃን ኣዝዩ ዘይንጹር መንገዲ” ኢሉ። ግን “ደቂ ሰባት ንትሕተ-ክሊኒካዊ ረኽስታት ተቓላዕቲ ምዃኖምን፡ ድሮ እንፈልጦም ክንከውን ዝከኣል ሓደጋታት ምጽራይን ተቓላዕቲ ምዃኖም እግምት ይመስለኒ።
ሓደ ሰብ ወይ እንስሳ ካብ ሓደ ልዕሊ ሓደ ቫይረስ ኢንፍሉዌንዛ ምስ ተለኸፈ ዳግመ-ምድላው ዝፍጠር ኮይኑ፡ ክልቲኦም “ሃርድዌር” ክተሓዋወሱን ክለዋወጡን ዘኽእሎም፡ ሓድሽን ዝያዳ ቫይረለንት ዝበሃል ጸቕጢ ክፈጥርን ዝኽእል እዩ።
