ንሕና ኣባላት ማሕበረሰብ ዳ’ኣሮና ኣብ ቀረባ እዋን ምክትል ፕረዚደንት ቦርድ ዩኒሴፍ ኮይንና ወ/ሮ ሶፍያ ተስፋማርያም ብምሻምና ኣዕሚቕና ኣሻቒልና ኢና። ዩኒሴፍ ኣብ መላእ ዓለም መሰላትን ጽቡቕ ሂወትን ህጻናት ንምሕላው ቃል ዝኣተወ ትካል መጠን፡ ዝለዓለ ደረጃታት ቅንዕና፡ ሰብኣዊ መሰላትን ግሉጽነትን ናይ ምሕላው ስነ-ምግባራዊ ግዴታ ኣለዎ። ከምዚ ዓይነት ቆጸራ ምስ መትከላት ዩኒሴፍ ሻምፕዮናት ከመይ ከም ዝሰማማዕ ኣብ ግምት ከነእቱ ዝግበኣና ኣብ ግምት ብምእታው እዩ።

ዓለምለኻዊ ውዕል መሰላት ቆልዓ (CRC) ንረብሓ እቲ ቆልዓ ኣብ ኩሉ ቆልዑ ዘሳትፍ ተግባራት፣ ብመንግስታዊ ወይ ብውልቀ ትካላት፣ ወይ ብሕጋዊ ኣካላት ዝፍፀሙ ህፃናት ዘሳትፍ ቀዳማይ ቆላሕታ ክኸውን ከም ዘለዎ የጉልሕ (UNICEF, 1989)1 . ምሻም ናይቲ ምስ ስርዓት ኤርትራውያን ተግባራቱን ምትእስሳራታን፡ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ንዝተዋዘየ ንግዚያዊ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት (UNHRC, 2020)2 ካብ ህዝቢ ዝተዋዘየ፡ ምስ ስርዓት ኤርትራውያን ተግባራታን ምትእስሳራታን ካብ ህዝቢ ዝተሓብአት ኣይትመስልን፡ ንረብሓ ረብሓታት ናይቲ ህፃን።

ከም ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝነበራ ተራ፡ ወ/ሮ ተስፋማሪያም፡ ንህጻናት ምዝመዛ ሓዊሱ፡ ኣብ ልዕሊ ሰብኣዊ መሰላት ብዝገበሮ ስርዓታዊ ግህሰት ዕሉል ዝኾነ ስርዓት ድምጻዊ ተኸላኻላይ ኮይና ጸኒሓ እያ። ካብ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት (UNHRC, 2020) ዝመጽእ ጸብጻባት፡ ብስርዓት ኤርትራውያን ዝፍጸም ግፍዕታት ብቐጻሊ ሰኒዱ ኣሎ፡ ከም ኣጠቓቕማ ህጻናት ወተሃደራት፡ ናይ ህጻናት ጉልበት፡ ግዱድ ዕዮ፡ ከምኡ’ውን ምዕፋን መሰረታዊ ናጽነት። ንኸምዚ ዝኣመሰለ ጥሕሰታት ሓላፍነት ዝስከም ስርዓት ከምዚ ዝኣመሰለ ጥቡቕ ርክብ ዘለዎ ውልቀሰብ ንምሻም፡ ዩኒሴፍ ንተልእኾኡ ዝሃቦ ተወፋይነት ኣዝዩ ዘጨንቕ መልእኽቲ ይልእኽ።

ካብዚ ሓሊፉ፡ ዩኒሴፍ፡ ብሓቂ ነቲ ሓቀኛ ባህሪ ናይ’ቲ ምስ ስርዓት ኤርትራውያን ምስ ስርዓት ኤርትራ ዝነበሮ ምትእስሳር፡ ዘደናግር ሪዝዩም ብምቕራብ ኣጸልሚትዎ ምህላዉ ተስፋ ዘቑርጽ’ዩ። እዚ ደረጃ ዘይግሉጽነት ዘተሓሳስብ ጥራይ ዘይኮነስ ምስቲ ማሕበረሰብ ዓለም ብግቡእ ካብ ሓደ ክቡር ትካል ከም ዩኒሴፍ (UNICEF, 2015)3 ዝጽበዮ ደረጃታት ግሉጽነት ዘይቃዶ እዩ። ስለዚ እዚ ሽመት እዚ ​​ብዛዕባ ቅንዕና መስርሕ ምምራጽ ከቢድ ሕቶታት የልዕል።

ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ናይ ሰብኣዊ መሰላት መርመራ መዝገበ-ቓላት ኮሚሽን፡ ኣብ ኤርትራ ካብ 19914-5 ጀሚሩ ‘ኣብ ካልኦት ሃገራት ዝርአ’ዩ’ ዝብል ጥሕሰት ዘርኢ ጭብጢ መሰረት ዝገበረ ጸብጻባት ክስነድ ጸኒሑ’ዩ። ወ/ሮ ተስፋማሪያም ንርኽበታት ጽኑዕ ጸብጻባት ሰብኣዊ መሰላት ብቐጻሊ ብምኽልካል ጽኑዕ ተኸላኻላይ ናይ ሓደ ስርዓት ኮይና ጸኒሓ እያ። ንረብሓ ህጻናት ዝምልከት ኣኽብሮት ዘይብሉ መንግስቲ ንምሕላው ሰሪሓ እያ። ኣመራርሓ እቲ ትካል ብጽቡቕ ዝተሰነደ ግፍዕታት ዝኽልክሉ ውልቀሰባት እንተሓዊስዎ፡ ኣብ ጭብጢ ዝተመርኮሰ መጽናዕቲ ንስራሕ ዩኒሴፍ ብኸመይ ክመርሖ ከም ዝኽእል ንምትዕራቕ ኣጸጋሚ’ዩ። እዚ ድማ ንቕንዕና ዩኒሴፍ ዘዳኽምን ንመሰላት ህጻናት ናይ ምጉስጓስ ተልእኾኡ ናይ ምፍጻም ዓቕሙ የጉድሎን።

ነቶም ንዓሰርተታት ዓመታት ዝፀንሐ ዓፈና ዝተፃወሩ ኤርትረያንስ ከምዚ ዝበለ ሽመት ሕፅረት ጥራሕ ዘይኮነስ መቓብር በደል እዩ። ነዚ ቆጸራ ዳግማይ ክትሓስቡን ንምርጫ ኣባላት ቦርድ ቀዳምነት ክትህቡን ንላቦ

ዝለዓለ ስነ-ምግባራዊ ደረጃታትን መሰል ህጻናት ንምሕላውን ንምድንፋዕን ሓቀኛ ተወፋይነትን ኣብነት ዝኾኑ። ተኣማንነት ዩኒሴፍን ኣብ ማሕበረሰብ ዓለም ምትእምማን ናይ ምልዕዓል ዓቕሙን ኣብቲ ንመሪሕነቱ ምስቲ ዝድግፎ ክብርታት ናይ ምትእስሳር ዓቕሙ ይምርኮስ።

ዩኒሴፍ ነዚ ዕድል ወሲዱ ንህጻናትን ሰብኣዊ መሰላትን ዘለዎ ተወፋይነት ደጊሙ ከረጋግጾ ተስፋ ንገብር።

ንቐንዲ ክብርታት ናይ’ቲ ትካል ዘንጸባርቑ መራሕቲ ምምራጽ።

ብቕንዕና

ማሕበረሰብ ዳ’ኣሮና