ሶማልያ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ንዞባ ሰሜናዊ ምብራቕ ፑንትላንድ ኣጽዋር ከምዘቕርብ ከሲሳ፣ ሎሚ ዓመት ብሓደ ወገን ካብ ማእከላይ መንግስቲ ተቓውሞታት እንተነበረ ከም ናጻ ሃገር ክትሰርሕ ምዃና ኣዊጃ።

ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሶማልያን ህቦብላዊ ዝምድናታት ታሪኽ ኣሎ — ስቡር ጅግሳው ናይ ፌደራል ግዝኣታት፣ ዘይምርግጋእ ድማ ነቲ ማእከላይ መንግስቲ ብእስላማዊ ዕጡቕ ጉጅለ ኣልሸባብ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሐ ናዕቢ ንምምካት ዘለዎ ዓቕሚ ዘዳኽም እዩ።

ኣብ መንጎ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝነበረ ወጥሪ ብ1 ጥሪ፡ ኣዲስ ኣበባ ምስ ካልእ ሰሜናዊ ዞባ ሶማልያ — ዝተበታተነት መሬት ሶማሊላንድ — ስምምዕ ምስ ፈረመት፡ እዚ ድማ ንነዊሕ እዋን ንነዊሕ እዋን ዝድለ ዝነበረት ኢትዮጵያ ናብ ውቅያኖስ ክትኣቱ ዝሕግዝ እዩ።

“ሶማልያ ካብ ኢትዮጵያ ናብ ዞባ ፑንትላንድ ሶማልያ ብዘይፍቓድ ዝልኣኽ ኣጽዋር ብትሪ ትኹንኖ፡ እዚ ድማ ልኡላውነትና ዝጥሕስን ዞባዊ ጸጥታ ኣብ ሓደጋ ዘእቱን’ዩ” ክብል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣብ ሞቃድሾ ብዓርቢ ኣጋምሸት ብኤክስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ሓቢሩ።

“ህጹጽ ደው ክብል ንሓትት፡ ዓለምለኻውያን መሻርኽቲ ድማ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝካየድ ጻዕርታት ሰላም ክድግፉ ንጽውዕ”።

ሶማሊላንድ ኣብ መንጎ ዶብ ኢትዮጵያን ፑንትላንድን ትርከብ።

እዛ ዳሕረዋይ ካብ 1998 ኣትሒዛ ፍርቂ ርእሰ-ምምሕዳር ዘለዋ ኣካል ሶማልያ ኮይና፡ ኣብ ወርሒ ጥሪ ኣብ ቅዋም ብዝምልከት ምስ ማእከላይ መንግስቲ ብዝተፈጥረ ባእሲ ከም ናጻ ሃገር ክትሰርሕ ምዃና ገሊጻ ነይራ።

ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሶማልያ ኣብ ኤክስ ኣብ ዘውጽኦ ጽሑፍ፡ “ካብ ኢትዮጵያ ናብ ዞባ ፑንትላንድ ሶማልያ ኣጽዋር ዘጓዓዓዛ ክልተ ናይ ጽዕነት መካይን፡ ብዘይ ዝኾነ ዲፕሎማስያዊ ጽምዶ ይኹን ምጽራይ ዝተፈጸማ ምምጻአን ብሰነድ መርትዖታት የረጋግጽ” ኢሉ።

“እዚ ንጥፈት ኣብ ልዕሊ ልኡላውነት ሶማልያ ከቢድ ምግሃስ ዝፈጥር ኮይኑ፡ ኣብ ሃገራውን ዞባውን ድሕነት ከቢድ ጽልዋ ዘሕድርን’ዩ።”

እቲ ጽዕነት መዓስ ከም ዘጋጠመን እቲ ኣጽዋር ናብ መን ከም ዝተላእከን ኣይገለጸን።

ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ፡ ኤኤፍፒ ርእይቶ ክህብ ንዝቐረበሉ ሕቶ ብቕጽበት መልሲ ኣይሃበን።

• ውዕል ሶማሊላንድን ኢትዮጵያን –
  ብመሰረት እቲ ኣብ ወርሒ ጥሪ ዝተፈጸመ ስምምዕ፡ ኣብ 1991 ብሓደ ወገን ካብ ሶማልያ ዝተፈልየት ሶማሊላንድ፡ 20 ኪሎ ሜተር ገማግም ባሕሪ ን50 ዓመታት ንኢትዮጵያ ክትካረያ ተሰማሚዓ።

n return, Somaliland — whose independence is not endorsed by Mogadishu — has said Ethiopia would become the first country in the world to give it formal recognition, although these assertions have not been confirmed by Addis Ababa.

Senior officials in Mogadishu have said this agreement means thousands of Ethiopian soldiers stationed in Somalia to fight Al-Shabaab will now have to leave.

The troops are deployed on Somali territory under a bilateral accord and an agreement with the African Union.

On August 14, Mogadishu signed a military pact with Ethiopia’s rival Egypt, which has offered to join the AU force in Somalia in 2025.

ቱርኪ ካብ ወርሒ ሓምለ ጀሚራ ኣብ መንጎ ሶማልያን ኢትዮጵያን ፍልልያተን ንምፍታሕ ዝዓለመ ምይይጥ ክትሽምግል ጸኒሓ።

ኣብ ኣንካራ ዝተኻየደ ክልተ ዙርያ ዝርርብ ዝጭበጥ ምዕባለ ከየምጽእ ስለዘይከኣለ፡ እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ክካየድ ተመዲቡ ዝነበረ ሳልሳይ ዙርያ፡ ካብ ኣዳላዊ ወይ ቀንዲ ተዋሳእቲ ዝኾነ ርእይቶ ከይተዋህቦ ተሰሪዙ።