https://mesobjournal.com/post/why-eritrea-matters-again-to-the-european-union

ብራስልስ ስነ ምግባራዊ ለውጢ ኣይገበረትን። ነቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ዘሎ ተሪር ስትራተጅያዊ ካርታ ምላሽ ይህብ ኣሎ።

ኣኔት ዌበር ፍሉይ ተወካሊት ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብዚ ሰሙን እዚ ኣብ ኣስመራ እያ ነይራ እቲ ምብጻሕ ድማ ንዝዀነ ይኹን ድራማዊ ምሳልያዊ ኣዘራርባ ዘይኰነስ ነቲ ዜረጋግጾ እዩ – ኤርትራ ናብ ውሽጢ ንጡፍ ስትራተጅያዊ ሕሳብ ሕብረት ኤውሮጳ ተመሊሳ ኣላ። ብወገን ብራስልስ እዚ ሃንደበታዊ ናይ ፖሊሲ ለውጢ ወይ ሓድሽ ፖለቲካዊ ፍቕሪ ኣይመስልን እዩ። ህጹጽነት እዩ ዚመስል። ቅልውላው መራኽብ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ሱዳን እተገብረ ውግእ ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ልዕሊ ኢራን ዘሎ ጸቕጢ ስደት ከምኡውን እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ዘይምርግጋእ ኣብ መላእ ቀርኒ ዀነ ኣብ ካልእ ቦታታት ንኤርትራ ናብቲ ሕብረት ኣውሮጳ ኣጸቢቑ ዝርድኦ ምድብ ከም ዝምለስ ገይርዋ ኢዩ።

እዚ ለውጢ እዚ ንእተወሰነ እዋን ኪሃንጽ ጸኒሑ እዩ። እቲ ኣብ 2021 ዝጸደቐ ስትራተጂ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሕብረት ኤውሮጳ ድሮ ነቲ ዞባ “ጂኦ-ስትራተጅያዊ ቀዳምነት ዝወሃቦ” ኢሉ ገሊጽዎ ኣሎ ንኣውሮጳ ድማ ምስ ድሕንነት ስደት ዞባዊ ርግኣት ከምኡውን ምስ ቀይሕ ባሕሪ እተተሓሓዘ ዝሰፍሐ ቦታ ባሕሪ ኣተኣሳሲርዎ ኣሎ። ብኻልእ ኣዘራርባ እቲ ስርዓት ድሮ ኣብኡ ነበረ። እንታይ ተቐየረ

ህላወ ናይ ሕብረት ኣውሮጳ ቀዳምነት ዝወሃቦ ነገራት ዘይኰነስ እቲ ምስኡ እተተሓሓዘ ስግኣት ኢዩ ነይሩ።

ኣብ መስከረም 2025 ሚኒስተር ወጻኢ ሃገር ኤርትራ ኡስማን ሳሌህ ኣብ ጐድኒ ሓፈሻዊ ባይቶ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምስ ዌበር ኣብ ኒው ዮርክ ምስ ተራኸበ እዩ መጺኡ። እቲ ዝርርብ ኣብ ቀይሕ ባሕርን ቀርኒ ኣፍሪቃን ሰላምን ደሓንን ከምኡ’ውን ኣብ መንጎ ሕብረት ኣውሮጳን ኤርትራን ዘተኰረ ምዃኑ ወግዓዊ ጸብጻብ ይገልጽ። ልዕሊ ዅሉ ድማ ዌበር ነቲ ኤርትራ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ድሕንነትን ድሕንነትን ባሕሪ ኣብ ምሕላው ዘለዋ ግደ ነኣዶ። እዚ ተራ ቛንቋ ኣይነበረን ። ሕብረት ኤውሮጳ ንኤርትራ ከም ፖለቲካዊ ወጻኢ ጥራይ ዘይኰነስ ከም ሓደ ኻብቲ ኣብ ዓለም ኣዝዩ ተኣፋፊ ትያትር ባሕሪ ገይራ ኽትርእያ ከም ዝጀመረት ብቐጥታ ህዝባዊ ምልክት እዩ ነይሩ።

እቲ ቐዳማይ ጠንቂ እዚ ዳግመ-ምትሕብባር እዚ ቐይሕ ባሕሪ ባዕሉ እዩ። ሁቲ ኣብ የመን ኣብ ልዕሊ ንግዳዊ መራኽብ መጥቃዕቲ ኻብ ዚፍንዉ ኣትሒዙ ድሕንነት ባሕሪ ካብ ፖለቲካዊ ሻቕሎት ናብ ቍጠባውን ስትራተጅያውን ህጹጽ ኵነታት ኣውሮጳ ተቐዪሩ ኣሎ። ኣብ ለካቲት 2026 ቤት ምኽሪ ሕብረት ኤውሮጳ ንኦፐሬሽን ASPIDES ኣስፍሖ እቲ ተልእኾ ንናጽነት ጕዕዞ ንምዕቃብ ንነጋዶን ንግዳዊ ንጥፈታትን ንምዕቋብ ከም ዘሎ ብንጹር ገለጸ

መራኽብ ዞባዊ ርግኣት ይድግፍ ዓለምለኻዊ ዋሕዚ ንግዲ ድማ ይከላኸል። ንብራስልስ እዚ ረቂቕ ሰረተ-እምነት ኣይኰነን። እቲ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘጋጠመ ቅልውላው ንንግድን ሰንሰለት ቀረብን ኣውሮጳ ብቐጥታ ከም ዝጸልዎ ኣፍልጦ ኢዩ ። እዚ መነጸር ምስ ኰነ ቦታ ኤርትራ ክትነጽጎ ኣይትኽእልን ኢኻ።

እታ ካልአይቲ መራሕ ማኪና ሱዳን እያ። ኣብ ጥቅምቲ 2025 ኣብ ቤት ምኽሪ ሕብረት ኤውሮጳ ብዛዕባ ሱዳን ኣብ ዝሃቦ መደምደምታ እቲ ውግእ ኣብ መላእ እቲ ዞባ ርግኣትን ድሕንነትን ኣብ ሓደጋ ከም ዘእቱ ኣጠንቂቑ ናብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናይ ምዝርጋሕ ሓደጋ ኣጕልሐ ነቲ ግጭት ድማ ምስቲ ናብ ኣውሮጳ ዝውሕዝ ዘይስሩዕ ስደት ብንጹር ኣተሓሒዝዎ ኣሎ። እቲ መደምደምታ እቲ መትረብ ክፉት ምዃኑ ኣጕልሐ፣ ፍሉይ ተወካሊ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ቀርኒ ዘለዎ ግደ ድማ ጠቒሱ። እዚ ቛንቋ እዚ ንጹር እዩ። ሕብረት ኣውሮጳ ነቲ ዞባ ብጽፉፍን ዘይምምራጽን መሻርኽቲ ገይሩ ኸም ዘይቀርቦ ይሕብር። ንውድቀት ንምቍጽጻር ኣገዳስነት ዘለዎ ዀይኑ ዚስምዖም ተዋሳእቲ ይሳተፍ ኣሎ። ኤርትራ ሓንቲ ካብኣተን እያ።

እቲ ሳልሳይ ረቛሒ ድማ ኣብ መንጎ ሃገራት ዘሎ ውጥረት እናወሰኸ ይኸይድ ምህላዉ እዩ። ኣብ ታሕሳስ 2025 ሕብረት ኤውሮጳ ንስምምዕ ኣልጀርስን ነቲ ስዒቡ ዝመጸ ውሳነ ዶብን ከም ዝደገፈ ብግህዶ ኣረጋጊጹ ኢትዮጵያን ኤርትራን ሉዓላውነትን ናጽነትን ከኽብሩ ጻውዒት ኣቕረበ።

ናይ ዞባዊ ንጽህናን ውጥረት ብሰላማዊ መገዲ ንምፍታሕን እዚ መግለጺ እዚ ኣገዳሲ እዩ ከመይሲ ብራስልስ ብዛዕባ መራኽብን ኮሪደር ንግድን ጥራይ ከም እትጭነቕ የርኢ። ኣብ ልዕሊ እቲ ብሕጋዊ መገዲ እተፈትሐ ጕዳያት ሉዓላውነትን ግዝኣታዊ ንጽህናን ሓድሽ ጸቕጢ ኣብ ቀርኒ ካልእ ዓብዪ ቅልውላው ከለዓዕል ይኽእል ኢዩ ዝብል ስግኣት እውን ኣሎ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዅነታት ኤርትራ ኣብ ከባቢኣ ኣይኰነትን። ማእከላዊ እዩ።

እቲ ራብዓይ ረቛሒ እቲ ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝካየድ ዘሎ ኲናት እናሰፍሐ ዝኸይድ ዘሎ ዞባዊ ሳዕቤን እዩ። ንኣውሮጳ እቲ ሓደጋ ኣብ ወሽመጥ ጥራይ እተሓጽረ ኣይኰነን። እቲ ግጭት ነቲ ብመጻብቦ ሆርሙዝ ዚግበር መራኽብ ኣበላሽይዎ ኣብ ውሽጢ ሕብረት ኤውሮጳ ሓድሽ ናይ ጸዓት ጭንቀት ኣለዓዒሉ ከምኡውን ኣብ ባሕሪ ዘሎ ዘይውሕስነት ኣብቲ ንወሽመጥን ቀይሕ ባሕርን ዝሰፍሐ ቀርኒ ኣፍሪቃን ዜራኽብ ንሓድሕዱ እተተሓሓዘ መስመራት ኪዝርጋሕ ይኽእል እዩ ዚብል ሻቕሎት ኣጐሃሂርዎ እዩ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሃዋሁ ኤርትራ ኣብ ሓደ ኻብቲ ኣብ ዓለም ኣዝዩ ተኣፋፊ ዝዀነ ስትራተጅያዊ ኮሪደር ዘለዋ ቦታ ንብራስልስ ዕሽሽ ክትብሎ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ይኸውን።

ክጠፍእ ዘይግባእ ጸጥታ ዝሰፈኖ ትካላዊት ነጥቢ እውን ኣሎ። ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ኤርትራ ናይ ሓደ ግዜ ርክብ ኣብ ክንዲ ዝገብር ዲፕሎማስያዊ ኣሰር ዳግም ክሃንጽን ይዕቅብን ኣሎ። ኣብ ሚያዝያ 2025 EEAS ዕላማ እቲ ኣካያዲ ዳይረክተር ኣፍሪቃ ናብ ኣስመራ ዝገበሮ ምብጻሕ ገለጸ

ምስ መራሕቲ ኤርትራ ዝምድና ብኸመይ ከም ዘማዕብል ርእይቶ ምልውዋጥን ቀጻሊ ዝርርብ ንምልላይን ኣማራጺታት ምልላይን እዩ ነይሩ። ኣብ ታሕሳስ 2025 ኣምባሳደር ጆኣና ዳርማኒን ኣብ ኣስመራ ብወግዒ ምስክር ወረቓቕታ ኣቕረበት፣ ናይ ሕብረት ኣውሮጳን ኤርትራን ጸብጻባት ድማ ዞባዊ ሰላምን ርግኣትን ኣብ ቀርንን ቀይሕ ባሕርን ማእከል እቲ ዝርርብ ኣቐሚጦም። እዚ ብሃንደበት ዚዓዪ ትካል ኣይኰነን። ስትራተጅያዊ ኣድላይነት ስለ ዝርኢ ሓደ ጕጅለ መትረባት እንደገና ናይ ምምስራት ኣሰራርሓ ኢዩ።

እሞ ደኣ እንታይ ተቐዪሩ ? ጂኦግራፊ ኤርትራ ኣይኮነን። ቀይሕ ባሕሪ ኣገዳስነት የብሉን። እቲ ዝተቐየረ ነገር ናይ ኣውሮጳ ስግኣት ኣረኣእያ ኢዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ብራስልስ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ከም ርሑቕ ፋይላት ዘይኰነስ ከም ቀጥታዊ ምስፍሕፋሕ ናይ ገዛእ ርእሳ ቍጠባውን ጸጥታን ሃዋህው ገይራ እያ እትርእዮ። ናይ መራኽብ ምቍራጽ ስደት ምስፍሕፋሕ ዕጡቓት ግጭታት ኣብ ሱዳን ከምኡውን ኣብ ቀርኒ ዘሎ ሉዓላውነት ኢትዮጵያ ኣብ ቀርኒ ዘሎ ስግኣት ነቲ ኣብ መንጎ ናይ ኣውሮጳ ናይ ወጻኢ ፖሊሲን ውሽጣዊ ድኽመትን ዘሎ ርሕቀት ኣዳኺምዎ እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ ኸኣ እዩ እቲ ቃና ዝያዳ ግብራዊ ዝዀነ። ኤውሮጳዊ ሕብረት ንኤርትራ ክትሳተፍ ኣየድልዮን እዩ። ኤርትራ ምግልጋል ንረብሓታት ኤውሮጳ ኣይጠቅምን እዩ ኣብ ዝብል መደምደምታ ጥራይ ኢዩ ዘድልዮ።

እዚ ብመሰረቱ ናይ ኤውሮጳዊ ሕብረት ትርጕም ዛንታ እዩ። ኤርትራ ከም ብሓድሽ ኣገዳስነት ስለ ዘለዋ ቀይሕ ባሕሪ ዝያዳ ኣገዳስነት ኣለዎ ሱዳን ዝያዳ ኣገዳስነት ኣለዎ መስመራት ስደት ዝያዳ ኣገዳስነት ኣለዎ ኣብ ዙርያ ወሽመጥ ሆርሙዝ ዘሎ ሓደጋታት ዝያዳ ኣገዳስነት ኣለዎ እቲ ዝሰፍሐ ዘይምርግጋእ ቀርኒ ድማ ዝያዳ ኣገዳስነት ኣለዎ። እዚ ህዝባዊ ኣኼባ ኣይኮነን። ብኣድላዪነት ዝምራሕ ስትራተጅያዊ-ፕራግማቲክ ዳግመ-ተሳትፎ እዩ።

እዚ ድማ ካብ ኵሉ ንላዕሊ ኣገዳሲ ነጥቢ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣውሮጳ ንኤርትራ ከም ረዚን ዞባዊ መራኸቢ ገይራ ክትርእያ ምስ ጀመረት ብራስልስ ብሃንደበት ሓድሽ ነገር ስለ ዝረኸበት ኣይኰነን። ምኽንያቱ ፍጻመታት ነቲ ጂኦግራፊያዊ ክውንነት ባሕርን ዞባዊ ድሕንነትን ንነዊሕ እዋን ንጹር ዝገበረሉ ኣፍልጦ ንኽህብ ስለ ዘገደዶ ኢዩ።

ሕብረት ኤውሮጳ ካብ ምቍጽጻር ቅልውላው ንላዕሊ እንተ ደልዩ ንነገራት ብግቡእ ስሙ ናይ ምጽዋዕ ሓላፍነት ኣለዎ። ነባሪ ሰላም ኣብ ቀርኒ ካብ ሓለዋ ባሕሪ ጥራይ ወይ ካብቲ ቐንዲ ምንጪ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ኣብ መንጎ ሃገራት ዘሎ ውጥረት ዘወግድ ዲፕሎማስያዊ ቋንቋ ኣይመጽእን ኢዩ። ኢትዮጵያ ብዛዕባ “ሉዓላዊ መገዲ ባሕሪ ምእታው” ኣብ ጥሪ 2024 ዝወጸ ናይ ሶማሊላንድ መዘኻኸሪ ከምኡውን እቲ ኣብ ባሕሪ እተሃንጸ ሰፊሕ ናይ ጸቕጢ ወፈራ ነቲ ኣብ መንጎ ንግዳዊ ድሌትን ሉዓላውነት ዝቐረበ ሕቶታትን ዘሎ መስመር ስለ ዘዳኽሞ ነቲ ዞባ ኣሻቒልዎ።

እዚ ኸምዚ ኢሉ ኸሎ ውሽጣዊ ምክፍፋል ኢትዮጵያ ብዙሕ ዕጡቓት ግጭታት ከምኡውን እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ዞባዊ ምትሕንፋጽ ነቲ ቀርኒ ዝያዳ ተለዋዋጢ ከም ዝገብሮ ገይርዎ ኢዩ። ብራስልስ ብዛዕባ ሰላምን ደሓንን ብዛዕባ እቲ ኸም እትድግፎ እትዛረብ ግዝኣታዊ ንጽህናን ኣርዚና ትሓስብ እንተ ዀይና ኣብ ሓፈሻዊ ጻውዒት ጥራይ ክትሓጽር ኣይትኽእልን እያ። ኣብ ልዕሊ ሉዓላውነት ኤርትራ ዝወርድ ስግኣት ከምኡ’ውን ኣብ ዓውዲ ቀይሕ ባሕሪ ንግዳዊ ተሃድሶ ንቡር ዝገብሮ ዝዀነ ይኹን ፖሊሲ ተቐባልነት ከም ዘይብሉ ብንጹር ክገልጽ ኣለዎ።

ስትራተጅያዊ ዳግመ-ምትዕርራይ ብሓቂ እንተ ደልዩ ድማ ነቲ ሕጂ ኣፍልጦ ሂቡሉ ኢዩ ዝብል ክውንነት ዘይኰነስ ግዜኡ ዝሓለፎ ናይ ፖሊሲ ኣሰራርሓ ዘለዎ ቀያዲ ስጕምትታት ክምርምሮን ከልግሶን ኣለዎ።

ብራስልስ ኣብ ቀርኒ ርግኣት ክትረክብ እንተ ደሊያ ኣብ መወዳእታኡ ምስ ዲፕሎማሲኣ ብንጹር ክትሰማማዕ ኣለዋ።