ኣብ እዋን ኩናት ትግራይ ሓይልታት ኢትዮጵያ ናይ ዓሌት ምጥፋእ ተግባር ከምዝፈፀሙ ዘስደምም መርትዖታት ከምዘለው ሓዱሽ ፀብፃብ ደምዲሙ።

ብሰሉስ ኣብ ኣሜሪካ ዝመደበሩ ትካል ኒው ላይንስ ኢንስቲትዩት ዝተዘርግሐ 120 ገጻት ዝሓዘ ረቂቕ፡ ሓይልታት ኢትዮጵያን መሻርኽቶምን ኣብቲ ኣብ መንጎ 2020 ዝተኻየደ ግጭት “ገበን ምጽናት ዓሌት ዝቖሙ ተግባራት” ከምዝፈጸሙ ዝገልጽ ብዙሕ፡ ሰፊሕን ተኣማንን ነጻ ጸብጻባት ብምጥቃስ እዩ። -22. እቶም ጸሓፍቲ፡ ኢትዮጵያ ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ክትቀርብ ይጽውዑ።

ኲናት ትግራይ ኣብ ሕዳር 2020 ዝተበገሰ ኮይኑ፡ ብክልላዊ መንግስቲ ርእሰ-ምሕደራ ኣብ ዝገበሮ ጻዕሪ፡ ወተሃደራዊ ሓይሊ ኢትዮጵያ ናብ ሰሜናዊ ዞባ እታ ሃገር ክግዕዝ ስለዝረኣየ እዩ።

ኣብቲ ንኽልተ ዓመት ዝቐጸለ ግጭት ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሞይቶም፡ እዚ ግጭት ብወግዒ ኣብ ሕዳር 2022 ተዛዚሙ።ክልቲኦም ወገናት ብጭፍጨፋ፡ ዓመጽን ኢደወነናዊ ማእሰርትን ሓዊሱ ብግፍዒ ነንሕድሕዶም ክኸሱ እኳ እንተነበሩ፡ ነፍሲ ወከፎም ግን ሓላፍነት ግህሰት ብትሪ ይኽሕዱ።

ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ፡ መንግስትን ዞባዊ ሓይልታት ትግራይን ነቲ ውግእ ከብቅዕ ምስተሰማምዑ ዳርጋ ሓደ ዓመት ድሕሪ ምጽናሕ፡ ገበናት ኲናትን ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነትን ይፍጸሙ ከምዘለዉ ሓቢሩ።

ሕጂ ጸብጻብ ኢንስቲትዩት ሓድሽ መስመራት፡ ኢትዮጵያ ንውዕል ምጽናት ዓሌት ዝጥሕስ ተግባራት ከም ዝተዋፈረት እኹል መርትዖታት ከም ዘሎ ይገልጽ። ሓይልታት ምክልኻል ሃገር ኢትዮጵያ (ኤንዲኤፍ)፣ ጎኒ ጎኒ መሓዙት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ዝተፈላለዩ ዞባዊ ምልሻን “ንተጋሩ ከም ብሄር ንምጥፋእ ዝዓለመ ከምዝነበሮም” ይገልጽ። ኣብቲ ፀብፃብ ብውሑዱ ኣርባዕተ ገበን ምጽናት ዓሌት ዝቖሙ ተግባራት ተገሊጾም ኣለዉ: ተጋሩ ምቕታል፣ ከቢድ ኣካላዊ ይኹን ኣእምሮኣዊ ጉድኣት ምብፃሕ፣ ጥፍኣቶም ንምምፃእ ዝተቖፀረ ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ኮነ ኢልካ ናይ ህይወት ኩነታት ምብፃሕ፣ ኣብ ተጋሩ ንኸይወልድ ዝዓለመ ስጉምትታት ምቕማጥ። ብተወሳኺ፡ ኣጻብዕቲ ናብቲ ብ“ገለ ውልቀሰባት” ዝገብርዎ ጽሑፋት ማሕበራዊ መራኸቢታት፡ ንቕትለት ዓሌት ህዝባዊ ምልዕዓል ዝፈጥር እዩ።

ኣህጉራዊ ምጽራይ ንኸይፍጸም ትጽዕር ተባሂላ እትኽሰስ ዝነበረት ኢትዮጵያ፡ ሓይልታታ ኣብቲ ግጭት ገበናት ኲናት ከምዝፈጸሙ ብተደጋጋሚ ትኽሕድ። ኤርትራ ከምዚ ኣብ ልዕሊኣ ዝቐርብ ዘሎ ክስታት ጸለመ እዩ ኢላ።

ይኹን እምበር፡ እቲ ንኽጥርነፍ ክልተ ዓመት ዝወሰደሉን ኣበርክቶ ዓሰርተታት ክኢላታት ሕጊ ዝሓዘን ሓድሽ ጸብጻብ፡ እተን ሃገራት ብገበናት ኲናት ተሓተትቲ ምዃነንን/ ወይ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት።

ኣብ መደምደምታ እቶም ጸሓፍቲ፡ ማሕበረሰብ ዓለም ብኽልተኣዊ ዝምድናታት ኣቢሉ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ጸቕጢ ክገብር፡ ከምኡ’ውን እታ ሃገር ኣብ ቅድሚ ICJ ከቕርባ ይጽውዑ።

Alezeera English link