https://www.yahoo.com/news/world/articles/ml–iran-us-043209922.html

ዱባይ ዩናይትድ ኢሚሬትስ ዓረብ (AP) – ኢራን ነቲ ኣብ እስላማዊ ሪፓብሊክ ዝወረደ መጥቃዕቲ ኣየር ኣመሪካ ምላሽ ንምሃብ ሰንበት ኣብ ባህሬንን ኩዌትን መጥቃዕቲ ፈነወ ዋሽንግተን መጥቃዕትታታ እንተ ቐጺላ ነቲ ውግእ ደው ንምባል ዝግበር ዝርርብ ድማ “ምሉእ ብምሉእ ከም ዘቋርጽ” ኣፈራርሀት።

ብዘይ ቀጥታዊ ቍጽጽር ኢራን ንመጻብቦ ሆርሙዝ እንደገና ንምኽፋት እተገብረ ጻዕርታት ነቲ ኣብቲ ዞባ ዘሎ መስቀላዊ ተዅሲ ኣለዓዒሉ ነባሪ ተዅሲ ደው ንምባል ዚግበር ዝርርብ ድማ ኣብ ሓደጋ ኣእትይዎ እዩ። ብሓይሊ ባሕሪ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝቈጻጸር ናይ ብዙሓት ሃገራት ሓይሊ ባሕሪ ቀዳም ቀዳም ኣብ ጥቓ ኦማን ንውሽጥን ወጻእን ትራፊክ ዝኸውን መስመር ከስፍሖ ምዃኑ ምስ ተህራን ሓድሽ ነጥቢ ከም ዘቕውም ገለጸ።

ዓለምለኻዊ ማሕበረሰብ ነቲ መጻብቦ ኣብ ዞባዊ ማያት ኢራንን ኦማንን እኳ እንተ ተቐመጠ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ከም ኣህጉራዊ መተሓላለፊ ገይሩ እዩ ዚርእዮ ነይሩ። ኣብዚ ቐረባ መዓልትታት ኢራን ብውድብ ሕቡራት ሃገራት እተደገፈ ኣብ ኦማን ኣብ ዚርከብ መስመር ዚሓልፋ መራኽብ ክልተ ሳዕ ኣጥቅዓ።

ኢራን ነቲ ሓደ ሕምሲት ናይ ዓለም ነዳድን ተፈጥሮኣዊ ጋዝን ዝሓዘ ጸቢብ ኣፍ ወሽመጥ ፋርስ ባዕላ ኽትቈጻጸሮ ኸም ዘለዋ ኣትሪራ ትገልጽ። ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢራን ኣባስ ኣራግቺ ሰንበት ናብ ዒራቕ ኣብ ዝገበሮ መንግስታዊ ምብጻሕ ነዚ ክሲ ደጊሙዎ።

“ኣብዚ ጕዳይ እዚ ዝዀነ ይኹን ጣልቃ ምእታው ካብቲ ሕጂ ብእስላማዊ ሪፓብሊክ ኢራን ዝካየድ ዘሎ ሓድሽ ወይ እተፈልየ መሰናድዎታት ንምቛም ዝግበር ዝዀነ ይኹን ፈተነ ናብ ተወሳኺ ሕልኽላኻት ጥራይ ኢዩ ዝመርሕ ንመጻብቦ ሆርሙዝ እንደገና ንኽኽፈት ከምኡውን ነቲ ውጥረት ከም ዝውስኽ ዝገብር ኢዩ ልክዕ ከምቲ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ለይቲ ኣብ ወሽመጥ ሆርሙዝ ውጥረትን ግጭትን ከም ዝውስኽ ዝገበረ ፍጻመታት ርኢና ኔርና። ” ኢሉ ኣብ ባግዳድ ተዛሪቡ።

ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካን ኢራንን ብዛዕባ ግዝያዊ ስምምዕ ሰላም ኪመያየጣ ኣለዋ ፣ ገለ ኻብዚ ኸኣ ብወሽመጥ ኣቢለን ዚግበር ምልኣኽ ምድላዋት ፣ እገዳታት ኣመሪካ ምውጋድ ከምኡውን ብዛዕባ መጻኢ እቲ ኢራን ኣዝዩ ዝሃብተመ ዩራንዩም ንምፍታሕ ዜጠቓልል እዩ ። ብመሰረት እቲ ኣብ መጀመርታ እዚ ወርሒ እተፈረመ ናይ ምርድዳእ ስምምዕ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ኢራንን ነቲ ዝርዝር ነገራት ንምፍታሕ 60 መዓልቲ ኣለወን።

እቲ ስምምዕ ቅድሚ ምዝዛሙ ነቲ ስምምዕ ከበላሽዎ ይኽእል እዩ። ኣብ ሊባኖስ ሓደ እስራኤላዊ ወተሃደር ሰንበት ኣንጊሁ ብተዅሲ ሂዝቦላ እተቐትለሉ ቐጻሊ ኲናት እውን ነቲ ስምምዕ ኣብ ሓደጋ ኣእትይዎ እዩ።
መጥቃዕቲ ኣብ ወሽመጥ ወሽመጥ ዝርከባ ሃገራት ወተሃደራት ኣመሪካ

ሰራዊት ኩዌት ከም ዝገለጾ መከላኸሊ ኣየር ሰንበት ንግሆ ደድሕሪ መጥቃዕቲ ኣመሪካ ንኢራን ዝመጻ ድሮናትን ሚሳይላትን ከም ዘቋረጸ ገለጸ።

ኩዌት ሓደ ዓብዪ ሰፈር ሰራዊት ኣመሪካ ኣአንጊዳ ክልተ ባላስቲክ ሚሳይል ከም ዝረኸበትን ከም ዝዓናቐፈትን ጕድኣት ወይ ጕድኣት ከም ዘየጋጠመን ገሊጻ።

ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጕዳያት ባህሬን እቲ ኢራን ኣብ ጥቓ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣብ ዝርከብ መንበሪ ህንጻ ከም ዘበላሸወን ዋላ ሓደ ሰብ ከም ዘይሞተን ገሊጹ። እቲ ሚኒስትሪ 8 ደርቢ ዘለዎ ህንጻ ናይ ላዕለዋይ ደርቢ ዓንዩ ብፍርስራስ ዝመልአ መሳዅቱ ድማ ከም እተነፍሐ ዜርኢ ስእልታት ኣውጺኡ።

ባህሬን መንበሪ 5ይ መራኽብ ሓይሊ ባሕሪ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ እያ፣ ኣብቲ ውግእ ድማ ብተደጋጋሚ መጥቃዕቲ ወሪድዋ እዩ። እቲ ሰንበት ዝዓነወ ህንጻ ኣብ ጥቓ እቲ ኣብ ማእከል ከተማ ማናማ ዝርከብ ቀንዲ ቤት ጽሕፈት መራኽብ ኣይነበረን።

ሚኒስትሪ ወጻኢ ባህሬን ነቲ “ተህራን እትገብሮ ዘላ ሓላፊ ተግባር ወይ እተገለለ ፍጻመ ዘይኰነስ ደይመደይ ኢልካ እተገብረ ኣቀራርባን ስርዓታዊ ብተደጋጋሚ መጥቃዕትን ምዃኑ ዜርኢ ሓደገኛ ወሰኽ” ኢሉ ዝጸውዖ ነገር ኰኒንዎ።

ወተሃደራዊ ሓለውቲ ሰውራ ኢራን ንኽልቲኡ መጥቃዕትታት ተሓታቲ ምዃኑ ገለጸ።
ትራምፕ ንኢራን ብመራኽብ መጥቃዕቲ ተዅሲ ምቍራጽ ከም ዝጠሓሰ ገይሩ ኸሰሶ

እቲ ናይ መወዳእታ መጥቃዕቲ ኣመሪካ ኣብ መጀመርታ ቀዳመ-ሰንበት ኣመሪካን ኢራንን መጥቃዕቲ ምስ ተለዋወጡ እዩ ተፈጺሙ።

ማእከላይ ኣዛዚ ሰራዊት ኣመሪካ ቀዳም ንግሆ ኣብ ባሕሪ ኣብ ልዕሊ ሓንቲ መርከብ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምፍጻሙ ሰንበት ንሰራዊት ኢራን “ናይ ምቍጽጻር መሰረተ ልማት፣ መራኸቢ ስርዓታት፣ ናይ ኣየር መከላኸሊ ቦታታት፣ መኽዘን ድሮናት ከምኡውን ነተጕቲ ናይ ምክልኻል ክእለት” ከም ዘጥቅዖ ገለጸ። እታ ብሰንደቕ ዕላማ ፓናማ እተዓጥቀት ኪኩ እትበሃል መርከብ ነቲ ኣብ መንጎ ኢራንን ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካን ቀንዲ ማእከላይ ዝዀነ መንግስታዊ ትካል ጸዓት ካታር ነዳዲ ነዳዲ ሒዛ ነበረት።

ትራምፕ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ኣብ ዝለኣኾ ጽሑፍ ኣመሪካ “ነቲ ስምምዕ ምቍራጽ ተዅሲ ብምጥሓስ ኣብ ኢራን ዝርከብ መኽዘን ሚሳይላትን ድሮንን ከምኡውን ኣብ ገማግም ባሕሪ ዝርከብ ራዳር ቦታታት ከም ብሓድሽ ወቒዓቶም” በለ። ኣመሪካ ድሕሪ ደጊም ርትዓዊ ኽትከውን ዘይትኽእል “ነቲ ዕዮ ብወተሃደራዊ መገዲ ኽትውድኦ እትግደደሉ” ነጥቢ ኣጠንቂቑ።

“ከምኡ እንተ ኣጋጢሙ እስላማዊ ሪፓብሊክ ኢራን ደጊም ኣይክትህሉን እያ! ትራምፕ ኣብ ትሩስ ሶሻል ጽሒፉ።

እዚ ፍጻመ እዚ ደድሕሪ እቲ ቕድሚ ሒደት መዓልትታት ዘጋጠመ ተመሳሳሊ ቕድሚ ሒደት መዓልትታት እዩ ኣጋጢሙ ፣ ሓሙስ ኣብ ገማግም ኦማን ሓንቲ ኢራናዊት ነፋሪት ንሓንቲ ናይ ንግዲ መርከብ ምስ ወቕዐት ሰራዊት ኣመሪካ ድማ ሕነ ብምፍዳይ እዩ ።
ኣብ ሊባኖስ ግጭት ይቕጽል ኣሎ

ኢራን እቲ ተዅሲ ደው ንምባል ኣብ ሊባኖስ ውግእ ደው ምባል ዘጠቓልል ክኸውን ከም ዘለዎ ብቐጻሊ ገሊጻ ኣላ እስራኤል ድማ ምስታ ኢራን ዝድገፍ ሂዝቦላ እትዋጋእ ዘላ ጕጅለ ሂዝቦላ ትዋግኣሉ ኣላ። ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ለካቲት ምስ ኢራን ውግእ ድሕሪ ምጅማረን ድሕሪ ሒደት መዓልትታት ሂዝቦላ ምስ ኢራናውያን መሻርኽቱ ብምትሕብባር ንእስራኤል ክትኵስ ጀመረት። እስራኤል ንሰፊሕ ክፋል ደቡባዊ ሊባኖስ ተቘጻጺሩ ብኣማእታት ኣሽሓት ዚቝጸሩ ሰባት ተመዛቢሎም ብዝወረሩ ወራር ምላሽ ሃበት። እስራኤል ሂዝቦላ ኣጽዋር ክሳዕ ዝፍታሕ ሰራዊታ ከም ዘይትወጽእ ገሊጻ ኣላ።

ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን እስራኤልን መንግስቲ ሊባኖስን ነቲ ኲናት ደው ንምባል ስምምዕ ፈሪመን እየን። እቲ ስምምዕ ግን ንሂዝቦላህ ወይ ንኢራን ዘጠቓለለ ኣይነበረን። ሂዝቦላ ነቲ ስምምዕ ነቒፍዎ ኣጽዋር ንምውጋድ ዝቐረበ ጻውዒት ድማ ነጺግዎ።

ኣራግቺ ሰንበት ናብ ዒራቕ ኣብ ዝገበሮ ምብጻሕ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንእስራኤል መጥቃዕትታት ደው ከተብልን ክትወጽእን ከተገድዳ ከም ዘለዋ እንደገና ተዛሪቡ። እስራኤል ኣብ ደቡባዊ ሊባኖስ ኣስታት 600 ትርብዒት ኪሎ ሜተር (231 ትርብዒት ኪሎ ሜተር) ተቘጻጺራ ኣላ እዚ ድማ ካብ ሂዝቦላ ዝወርድ መጥቃዕቲ ደው ንምባል ከም መዕቈቢ ጸጥታ ከም ዘድልያ ትገልጽ።

ኣብ መንጎ እስራኤልን ሂዝቦላህን ግን ሓሓሊፉ ግጭት ቀጺሉ ኣሎ።

መራሒ እቲ ብኢራን ዝድገፍ ጕጅለ ቀዳም ቀዳም እስራኤል ካብ ሊባኖስ ክሳዕ እትወጽእ ሂዝቦላ ኲናት ክቕጽል ምዃኑ ገለጸ ወሲኹ ድማ እቲ ጕጅለ ነቲ ዓርቢ እተፈረመ ስምምዕ እስራኤልን ሊባኖስን “ዘይህሉ” ገይሩ ኢዩ ዝርእዮ።

ካብ ኢራንን ኣመሪካን ንነጀው እቲ እስራኤል ኣብ ሊባኖስ ዝፈጸሞ መጥቃዕቲ ኣጸቢቑ ነክዩ ኣሎ። ኣብ መፋርቕ ሰነ ስምምዕ ተፈሪሙ እኳ እንተ ነበረ እቲ ኣድማ ቀጺሉ እንተ ወሓደ ሓደ ሰብ ቀዳም ከም ዝቐተለ ሚኒስትሪ ጥዕና ሊባኖስ ሓቢሩ። ብመሰረት ሃገራዊ ትካል ዜና ሊባኖስ ሰንበት ንግሆ ኣብ ደቡባዊ ሊባኖስ ክልተ እተፈላለየ መጥቃዕትታት እስራኤል መጥቃዕቲ ፈነወ – እቲ ሓደ ኣብ ከተማ ታይበህ እቲ ኻልኣይ ከኣ ኣብ ከባቢ ናባቲያ ። ብዛዕባ ግዳያት ብኡንብኡ ኣይተገልጸን።

ብመሰረት ሰራዊት እስራኤል ዕጡቓት ሂዝቦላ ኣብ ደቡባዊ ሊባኖስ ኣብ እትርከብ ቍሸት ደይር ሲርያን ሓደ እስራኤላዊ ወተሃደር ብለይቲ ቐተሉ። ሂዝቦላ ብዛዕባ እቲ ፍጻመ ሓሳብ ኣይሃበን።