War by Media and the Triumph of Propaganda

By John Pilger / johnpilger.com

Why has so much journalism succumbed to propaganda? Why are censorship and distortion standard practice? Why is the BBC so often a mouthpiece of rapacious power? Why do the New York Times and the Washington Post deceive their readers?

Why are young journalists not taught to understand media agendas and to challenge the high claims and low purpose of fake objectivity? And why are they not taught that the essence of so much of what’s called the mainstream media is not information, but power?

These are urgent questions. The world is facing the prospect of major war, perhaps nuclear war – with the United States clearly determined to isolate and provoke Russia and eventually China. This truth is being turned upside down and inside out by journalists, including those who promoted the lies that led to the bloodbath in Iraq in 2003.

The times we live in are so dangerous and so distorted in public perception that propaganda is no longer, as Edward Bernays called it, an “invisible government”. It is the government. It rules directly without fear of contradiction and its principal aim is the conquest of us: our sense of the world, our ability to separate truth from lies.

The information age is actually a media age. We have war by media; censorship by media; demonology by media; retribution by media; diversion by media – a surreal assembly line of obedient clichés and false assumptions.

This power to create a new “reality” has been building for a long time. Forty-five years ago, a book entitled The Greening of America caused a sensation. On the cover were these words: “There is a revolution coming. It will not be like revolutions of the past. It will originate with the individual.”

I was a correspondent in the United States at the time and recall the overnight elevation to guru status of the author, a young Yale academic, Charles Reich. His message was that truth-telling and political action had failed and only “culture” and introspection could change the world.

Within a few years, driven by the forces of profit, the cult of “me-ism” had all but overwhelmed our sense of acting together, our sense of social justice and internationalism. Class, gender and race were separated. The personal was the political, and the media was the message.

In the wake of the cold war, the fabrication of new “threats” completed the political disorientation of those who, 20 years earlier, would have formed a vehement opposition.

In 2003, I filmed an interview in Washington with Charles Lewis, the distinguished American investigative journalist. We discussed the invasion of Iraq a few months earlier. I asked him, “What if the freest media in the world had seriously challenged George Bush and Donald Rumsfeld and investigated their claims, instead of channeling what turned out to be crude propaganda?”

He replied that if we journalists had done our job “there is a very, very good chance we would have not gone to war in Iraq.”

That’s a shocking statement, and one supported by other famous journalists to whom I put the same question. Dan Rather, formerly of CBS, gave me the same answer.  David Rose of the Observer and senior journalists and producers in the BBC, who wished to remain anonymous, gave me the same answer.

In other words, had journalists done their job, had they questioned and investigated the propaganda instead of amplifying it, hundreds of thousands of men, women and children might be alive today; and millions might not have fled their homes; the sectarian war between Sunni and Shia might not have ignited, and the infamous Islamic State might not now exist.

Even now, despite the millions who took to the streets in protest, most of the public in western countries have little idea of the sheer scale of the crime committed by our governments in Iraq. Even fewer are aware that, in the 12 years before the invasion, the US and British governments set in motion a holocaust by denying the civilian population of Iraq a means to live.

Those are the words of the senior British official responsible for sanctions on Iraq in the 1990s – a medieval siege that caused the deaths of half a million children under the age of five, reported Unicef. The official’s name is Carne Ross. In the Foreign Office in London, he was known as “Mr. Iraq”. Today, he is a truth-teller of how governments deceive and how journalists willingly spread the deception. “We would feed journalists factoids of sanitised intelligence,” he told me, “or we’d freeze them out.”

The main whistleblower during this terrible, silent period was Denis Halliday. Then Assistant Secretary General of the United Nations and the senior UN official in Iraq, Halliday resigned rather than implement policies he described as genocidal.  He estimates that sanctions killed more than a million Iraqis.

What then happened to Halliday was instructive. He was airbrushed. Or he was vilified. On the BBC’s Newsnight programme, the presenter Jeremy Paxman shouted at him: “Aren’t you just an apologist for Saddam Hussein?” The Guardian recently described this as one of Paxman’s “memorable moments”. Last week, Paxman signed a £1 million book deal.

The handmaidens of suppression have done their job well. Consider the effects. In 2013, a ComRes poll found that a majority of the British public believed the casualty toll in Iraq was less than 10,000 – a tiny fraction of the truth. A trail of blood that goes from Iraq to London has been scrubbed almost clean.

Rupert Murdoch is said to be the godfather of the media mob, and no one should doubt the augmented power of his newspapers – all 127 of them, with a combined circulation of 40 million, and his Fox network. But the influence of Murdoch’s empire is no greater than its reflection of the wider media.

The most effective propaganda is found not in the Sun or on Fox News – but beneath a liberal halo. When the New York Times published claims that Saddam Hussein had weapons of mass destruction, its fake evidence was believed, because it wasn’t Fox News; it was the New York Times.

The same is true of the Washington Post and the Guardian, both of which have played a critical role in conditioning their readers to accept a new and dangerous cold war. All three liberal newspapers have misrepresented events in Ukraine as a malign act by Russia – when, in fact, the fascist led coup in Ukraine was the work of the United States, aided by Germany and Nato.

This inversion of reality is so pervasive that Washington’s military encirclement and intimidation of Russia is not contentious. It’s not even news, but suppressed behind a smear and scare campaign of the kind I grew up with during the first cold war.

Once again, the evil empire is coming to get us, led by another Stalin or, perversely, a new Hitler. Name your demon and let rip.

The suppression of the truth about Ukraine is one of the most complete news blackouts I can remember. The biggest Western military build-up in the Caucasus and eastern Europe since world war two is blacked out. Washington’s secret aid to Kiev and its neo-Nazi brigades responsible for war crimes against the population of eastern Ukraine is blacked out. Evidence that contradicts propaganda that Russia was responsible for the shooting down of a Malaysian airliner is blacked out.

And again, supposedly liberal media are the censors. Citing no facts, no evidence, one journalist identified a pro-Russian leader in Ukraine as the man who shot down the airliner. This man, he wrote, was known as The Demon. He was a scary man who frightened the journalist. That was the evidence.

Many in the western media haves worked hard to present the ethnic Russian population of Ukraine as outsiders in their own country, almost never as Ukrainians seeking a federation within Ukraine and as Ukrainian citizens resisting a foreign-orchestrated coup against their elected government.

What the Russian president has to say is of no consequence; he is a pantomime villain who can be abused with impunity. An American general who heads Nato and is straight out of Dr. Strangelove – one General Breedlove – routinely claims Russian invasions without a shred of visual evidence. His impersonation of Stanley Kubrick’s General Jack D. Ripper is pitch perfect.

Forty thousand Ruskies were massing on the border, according to Breedlove. That was good enough for the New York Times, the Washington Post and the Observer – the latter having previously distinguished itself with lies and fabrications that backed Blair’s invasion of Iraq, as its former reporter, David Rose, revealed.

There is almost the joi d’esprit of a class reunion. The drum-beaters of the Washington Post are the very same editorial writers who declared the existence of Saddam’s weapons of mass destruction to be “hard facts”.

“If you wonder,” wrote Robert Parry, “how the world could stumble into world war three – much as it did into world war one a century ago – all you need to do is look at the madness that has enveloped virtually the entire US political/media structure over Ukraine where a false narrative of white hats versus black hats took hold early and has proved impervious to facts or reason.”

Parry, the journalist who revealed Iran-Contra, is one of the few who investigate the central role of the media in this “game of chicken”, as the Russian foreign minister called it. But is it a game? As I write this, the US Congress votes on Resolution 758 which, in a nutshell, says: “Let’s get ready for war with Russia.”

In the 19th century, the writer Alexander Herzen described secular liberalism as “the final religion, though its church is not of the other world but of this”. Today, this divine right is far more violent and dangerous than anything the Muslim world throws up, though perhaps its greatest triumph is the illusion of free and open information.

In the news, whole countries are made to disappear. Saudi Arabia, the source of extremism  and western-backed terror, is not a story, except when it drives down the price of oil. Yemen has endured twelve years of American drone attacks. Who knows? Who cares?

In 2009, the University of the West of England published the results of a ten-year study of the BBC’s coverage of Venezuela. Of 304 broadcast reports, only three mentioned any of the positive policies introduced by the government of Hugo Chavez. The greatest literacy programme in human history received barely a passing reference.

In Europe and the United States, millions of readers and viewers know next to nothing about the remarkable, life-giving changes implemented in Latin America, many of them inspired by Chavez. Like the BBC, the reports of the New York Times, the Washington Post, the Guardian and the rest of the respectable western media were notoriously in bad faith. Chavez was mocked even on his deathbed. How is this explained, I wonder, in schools of journalism?

Why are millions of people in Britain are persuaded that a collective punishment called “austerity” is necessary?

Following the economic crash in 2008, a rotten system was exposed. For a split second the banks were lined up as crooks with obligations to the public they had betrayed.

But within a few months – apart from a few stones lobbed over excessive corporate “bonuses” – the message changed. The mugshots of guilty bankers vanished from the tabloids and something called “austerity” became the burden of millions of ordinary people. Was there ever a sleight of hand as brazen?

Today, many of the premises of civilised life in Britain are being dismantled in order to pay back a fraudulent debt – the debt of crooks. The “austerity” cuts are said to be £83 billion. That’s almost exactly the amount of tax avoided by the same banks and by corporations like Amazon and Murdoch’s News UK. Moreover, the crooked banks are given an annual subsidy of £100bn in free insurance and guarantees – a figure that would fund the entire National Health Service.

The economic crisis is pure propaganda. Extreme policies now rule Britain, the United States, much of Europe, Canada and Australia. Who is standing up for the majority? Who is telling their story? Who’s keeping record straight? Isn’t that what journalists are meant to do?

In 1977, Carl Bernstein, of Watergate fame, revealed that more than 400 journalists and news executives worked for the CIA. They included journalists from the New York Times, Time and the TV networks. In 1991, Richard Norton Taylor of the Guardian revealed something similar in this country.

None of this is necessary today. I doubt that anyone paid the Washington Post and many other media outlets to accuse Edward Snowden of aiding terrorism. I doubt that anyone pays those who  routinely smear Julian Assange – though other rewards can be plentiful.

It’s clear to me that the main reason Assange has attracted such venom, spite and jealously is that WikiLeaks tore down the facade of a corrupt political elite held aloft by journalists. In heralding an extraordinary era of disclosure, Assange made enemies by illuminating and shaming the media’s gatekeepers, not least on the newspaper that published and appropriated his great scoop. He became not only a target, but a golden goose.

Lucrative book and Hollywood movie deals were struck and media careers launched or kick-started on the back of WikiLeaks and its founder. People have made big money, while WikiLeaks has struggled to survive.

None of this was mentioned in Stockholm on 1 December when the editor of the Guardian, Alan Rusbridger, shared with Edward Snowden the Right Livelihood Award, known as the alternative Nobel Peace Prize. What was shocking about this event was that Assange and WikiLeaks were airbrushed. They didn’t exist. They were unpeople. No one spoke up for the man who pioneered digital whistleblowing and handed the Guardian one of the greatest scoops in history. Moreover, it was Assange and his WikiLeaks team who effectively – and brilliantly – rescued Edward Snowden in Hong Kong and sped him to safety. Not a word.

What made this censorship by omission so ironic and poignant and disgraceful was that the ceremony was held in the Swedish parliament – whose craven silence on the Assange case has colluded with a grotesque miscarriage of justice in Stockholm.

“When the truth is replaced by silence,” said the Soviet dissident Yevtushenko, “the silence is a lie.”

It’s this kind of silence we journalists need to break. We need to look in the mirror. We need to call to account an unaccountable media that services power and a psychosis that threatens world war.

In the 18th century, Edmund Burke described the role of the press as a Fourth Estate checking the powerful. Was that ever true? It certainly doesn’t wash any more. What we need is a Fifth Estate: a journalism that monitors, deconstructs and counters propaganda and teaches the young to be agents of people, not power. We need what the Russians called perestroika – an insurrection of subjugated knowledge. I would call it real journalism.

It’s 100 years since the First World War. Reporters then were rewarded and knighted for their silence and collusion. At the height of the slaughter, British prime minister David Lloyd George confided in C.P. Scott, editor of the Manchester Guardian: “If people really knew [the truth] the war would be stopped tomorrow, but of course they don’t know and can’t know.”

 

It’s time they knew.

 

Follow John Pilger on twitter @johnpilger

ህግደፍሲ ከዳሚትዶ ገዛኢት? 18 . 12 . 20014፡ 2ይ ክፋል ግደፍ ዝፈከረስ ዝወርወረ! 12/18/2014

2ይ ክፋል ግደፍ ዝፈከረስ ዝወርወረ!
እቲ ኣርእስቲ ከይነውሕ እናተሓሰበ ይቆራረጽ ከምዘሎ ኣብ ግምት ከተእትዉለይ እናተተስፈኹ ኣብ ዝሓለፈ
ጽሑፈይ እቲ ድምጺ ኤረና ዘቕረበትልና ዛንታ ናይቲ ንኡስ ፖለቲከኛ ሰሚዕና ብሰበብ ናይቲ ምስጡር ግፋ
ከምዝነፍጽ ኢና ተዓዚብና። ግፋ ከኣ ከም ጃምላዊ ሕፍ ሳ መጠን ዓላማኡን ኣተገባብራኡን እንተዘይኮይኑ
ኣድላይነቱስ ኣይምተወገዘን። እንተኾነ ኣብ ሃገርና ንምሕፋስ ዘገድድ ነገር እንታይ ከ ምዝኾነ ሎምስ ኩሉዜጋ
ክርድኦ ከምዝኸኣለ ንርዳእ። ኣብ ውሽጢ’ቲ ዝዘራእካዮ ተጸንቢሩ ዝበቁል ብዙሕ ክርዳደ-ካልእ ማልእ ክትጽ ህዮ
ወይ ክትኣርዮ ይከኣል። ኣብ ውሽጢ’ቲ ብዙሕ ዘየድልየካ ነገር ዝተሓወሰ ተመራጺ ድማ ትለቕሞ፡ ትቖልቦ ወይ
ትቕርሞ። እዚ ምስ ዘይጥዕም’ዩ ዝግፈፍ። ግፋ’ውን ንተደላይ ወይ ዘይተደላይ ምስመጸኻ ነቲ ዘተረፈ ናብቲ
ዝነበሮ ክትመልሶ ሕጊ ምግፋፍ የገድደካ’ዩ።
ብዛዕባ ናይታ መስርሕ ግፋ ‘ክትመሚ’ ዝተደኮነት ህግደፋዊት መስናዕ (ቤት ማእሰርቲ) ዓዲ ኣበይቶኸ እንታይ
ትፈልጡ?
ብርሃነ ኣፍሮ (ሓደ ካብቶም መርመርቲ ማሕቡስ ዓዲ ኣቤቶ) ዝሃበና ሓበሬታ ትዝክርዎ ትኾኑ። ህግደፍ
ኣብውሽጢ ህዝብና ፈታዊ ስለ ዘይብሉ እቲ ኩሉ ዝግፈፍ ንንግዳዊ መዓላ ዝተወጠነ ኢዩ። ግደፍ ነቶም ንኣሽቱ
ደቁ፡ ኣሕዋቱን መቕርቡንስ ነቶም ብኮነ ተባሂሉ ብዕድ መ ኣዝዮም ንዝደፍኡ ኣቦ ወይኣደ ዝተቐየድዎ ዘበለ
ብገንዘብ ከናግፎም ከምዝግደድ በሪሁ ኢዩ። ዶላር እንተዘይኣትያ ብሳዕቤን መርመ ራ ይዅን ማእሰርቲ ዝመጽእ
ሞት ንህግደፍ ዕዳጋኡ ኢዩ። ሬሳ ንምውሳድ ድማ ግድን ክኽፈለሎም ስለዝኾነ። ካብኡ ተረፈ ግና ቃል ና ይቲ
ተራኺ ዘይምርሳዕ። ንሱ ንገለ ሰባት ኣብ ቅልጽሞም ጸሊም ጨርቂ ይእሰረሎም ከምዝነበረ ገሊጽዎ ኢዩ። ጸሊም
ጨርቂ ንምታይ?
ኣይትሸገሩ፡ ኩሉ ዝተዓዘበ ፖለቲከኛ ቆልዓ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ክትዕቅቦ ዝነበራ መሬት ባሕሪ፡ ጽባሕ መበላሸዊኡ
ተወጢኑ ንዝተዘርአ ሓሽ ሽ ዝሕልዉ ኣዛብእ ማሳይ ካብተፈነዉዋ፡ ኢዱ ከይሃበ ሓንቲ መዓልቲ ብዝኾነ ዋጋ
ወጺኡ ክብድህን ከዘንትወልናን’ዩ። እንተ ትማሊ፡ ጎደፋ’ውን ምስቲ ዝነበሮ ጭቡጥ ሓበሬታ ሓዊሱ፡ ናይ ሎሚ
ዘመን ህግደፋዊት ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ብርግጽ ተምሳል ናይታ ትማ ሊ 1.5 ሚሊዮን ግዳያት ዘህለቐት
መዳጎኒት ቅዝፈት ዝነበረት ፖላንዳዊት ኣውሸዊትዝ (Auschwitz) ከምትመሳሰል ዘብርህ ጽሑፍ ኣ ቕሪቡ
ነይሩ። ሎሚ ድማ እንሆ ንዝተራእየን ገና ንዘይተራእየን ቀላሊዑ ዘገማጥለና ሓሳባት ክንውንን ብምብቃዕና
ይመስገኖ ፈጣሪ!
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ፕሮፈሶር ኣብ መጽናዕቱ ሃገርና ከመይ ከምዘላ ብውሕልነት ኣስፊሑ ተንቲንዎ ከምዘሎ፡
ነፍሲ-ወከፍ ሃገራዊ’ውን በዚ ዘሎ ንገሌና ኣይሕሱብ ዝነጠበ ኩነታት ዘይተሸቑረረ የብልናን። እሞ ናቱ ይኹን
ናይተን ዝመረጽኩወን ኣርእስታት ከምኣብነት ክጠ ቓቕስ ደልየ እንተዘይኮይነ ንዓዐን ኣብሊጸ ክድግፍ ወይ
ክወቕስ ሓሊነ ኣይኮንኩን። እቲ ቅንጥብጣብ ሓሳባት ኣብ ሓደ እንተተኣኪቡ ል ክዕ ሓቀኛ ነጸርታ ሕማም ሃገርና
ስለዝህብ ዘላቒ መድሃኒቱ ክንመርጽ ኣየጸግመናን ኢለ’የ። ከም ኣበጋግሳይ ንምቕጻል በሉ ንስዓብ።
“ኤርትራ ብዘይመንግስቲ ብዘይተቓወምቲ”። ጽሑፍ ናይቲ ንብውልቀይ ካብ ሓሲቡ ክዛረብስ ከይሓሰበ
ክጽሕፍን ባዕሉ ከንብቦን ዝም ቅረኒ ጋዜጠኛን ፖለቲከኛን ኣማኑኤል ኢያሱ ኢዩ። ከምተውህቦ’ውን ንሱ ኩላሓሳባቱ ኣብታ ዝመርጻ ኣርእስቲ ከምትጠቓለል ኮይና ት ስማዓኒ። ብርግጽ ከኣ ኤርትራ ብዘይ ተቓወምትን
መንግስትን ምትራፋ ምስቲ “እዚዶ ደይዚ” ዝብል መጽናዕቲ ፕሮፈሶር ዝሰማማዕ ኮ ይኑ ረኺበዮ። ‘ቲ ሕቶ
ክደግሞስ፡ “ስለምንታይ ኢዩ መራሒ ህግደፍ ሃገራውያን ኣብሪሱ ንፖቲካዊ ባዶነት መሪጽዋ”?
ክሳብ’ዚ ቀረባ እዋን ህሉው ኩነታት ሃገርና ንናይ ማዕዶ ተዓዘብቲ ዝርንዝሕ እናኣንበዐ ምሓልፎ ብዋናታት ክጓነ
ወይ ብሰበብ ኣመሪካን ወያነን ክመሳመሰሉ ኢዩ ጸኒሑ። ቀዳመይቲ ምስምስ ምስኣረገት ኢሳይያስ ናይ ስልጣን
ሕማም’ዃ እንተኣለዎ ከም ሓደ ንቡር ክንቅበሎ ኢና ተጎስጒስና። ንሱ’ውን ከምዘንደልሃጽና ፈሊጡ መታን
ኣጸቢቕና ክንዕዘር ስልጣን ብስሪኡ ከምዝበሓተ ኣምሲሉ’ዩ ክዕበየልናን ከሀ ውትተናን ተሰምዐ’ሞ ነገር ምስምስ
ፈጺማ ኣብሖ ኮነት። ከመይሲ ስልጣንካ ምዕቃብ’ኮ ንቡር ፖቲካዊ መስርሕ ኢዩ። ግን ስልጣን ሃገ ርን ህዝባን
ብምዕናውን ምዝራውን ድያ ትዕቀብ ወይስ ብምህናጽን ምጥርናፍን?
ከይንጋገ ምእንትስ፡ ስልጣን ድኣ መንከ ተጻቢእዎ ይፈልጥ? ንሱ’ውን ከምዘንደልሃጽና ፈሊጡ መታን ኣጸቢቕና
ክንዕዘር “ስልጣን ዝሃበ ኒ የለን”T ኢሉ ከሀውትተናን መላኽነቱ ከርዕመናን ክፍትን ተሰሚዑ ኢዩ። እንተኾነስ
ብርግጽ ዓሻ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኪኖ ስልጣን መ ንነት’ውን’ኮ ሂብዎ ኢዩ። ህዝብና ኪኖ ቆመና ውላዱን
መቕርቡን ኣብ ልዕሊ ኢሳይያስ እምነት ብምሕዳር ንብረቱ፡ ገንዘቡን ሓዳሩን ኣረ ኪቡ ኢዩ። ክሳብ ከምልዕለ-
ተፈጥሮ፡ ከም ኣምላኽ ተሳሊምዎ። ንሱ ግን ብእምነት ህዝቡ ካብዘይዓገበ ስዉር ብልሓቱ ከምቲ ዝበሃል ህ ርፋን
ስልጣን ከምዘይኮነ ናይ ኣደባባይ ምስጢር ኮይኑ ንታሪኽ ክስነድ በታ “ጭብጢ”T ትብልቃል ከይተጎናደብና
ኣዳዕዲዕና ነቃልሓዮ።
ትማሊ ሓሊፍና ሎሚ ድማ ኮነት’ሞ ምስምስ ከኣ ተሳእነ። ግናኸ ሎሚ’ውን ከምትማሊ መራሒና ንስልጣን
ክብል ከምዘባድመና ጥራይ ይመስለና እንተኣልዩ ከይንዕሹ ንጠንቀቕ። ሓደ ሓቂ ኣብዘይግዚኡ ከይእመን
ስለዝኽእል ማለት እንተዘይኮይኑ ኢሳይያስ ስልጣን ንምን ታይ ክጥቀመሉ ኢዩ ክንድኡ ዝዋደቐሉ ክንምልሶ
ግቡእ ኢዩ። ፕረሲደንት ኢሳይያስ ብመትከል ኣይናህናን ኢዩ። ብውልቀይ ከምሓደ ሃ ገራዊ ደጋጊሙ
ከምዝመሰለኒ ህግደፍ ሕጂ’ውን ኣብ ኤርትራ ዝዓስከረ ነቐዝ ሃገር ምዃኑ ብዘይጥርጥር እብሎ ኣለኹ።
ንነገሩ ፕረሲደንት ኢሳይያስ እንታይ ዝኣመሰለ ዓለማዊ ኣድላይነት ሃልይዎ ኢዩ ኣብ ስልጣኑ ክቑንቁን ተደልዩ?
መንዩኸ ዝሕልዎን ነቲ
ቅንጣብ’ዃ ዘየደናግር ኣባናን ከባቢናን ንርእዮ ዘለና ፖለቲካዊ ድራማታት ብኣምሳል ወዲ ኣፎም በራድ ዝዝውሮ
ዘሎን?
ብዛዕባ ዝርአ ዘሎ ዓለማዊ ኩነታትን ኣሳሳይነት ህግደፍን ኣብዚሐ ስለዘእወኹሉ ሕጂ’ውን ክደጋግሞ ባህጊ’ኻ
የብለይን። እንተኾነስ ንሰ ፍላላ ድማ ክሳብ ትቃላዕ ከምዝኾነላ መጠን ወያ ብፖለቲካዊ መንነታ ዘይትተኣማመን
ጎበጨረ ሰልፊ ከኣ መሐከሊት ትጥቀመላ ዘላ ፍ ልስፍና ሓንቲ ዓለም ኣብ ውሽጥና ኣእትያ’ኳ እንተ ኣሳጸየትና፡
ፖለቲካዊ ምርጫኣ ዘይኮነስ ውጽኢት ቅልውላዉ ፖለቲካዊ መንነታን እ ምነታን ኢዩ። ማለተይ ህግደፍ “ኮን
ዶኾን” ኢላ ትድርገሞ እንተዘይኮይኑ “ቀጻሊ ረብሓ’ምበር ቀጻሊ ሕውነት የለን”T ብዝብል መርዚጭ ርሖ
ውልቃውነት እንተዘይኮይኑ ብዓላማ ትመተሉ ዝተሓዝ ሃገራዊ ፖለቲካዊ እምነት የብላን። ትብለና ንሳ ዓለም
ሓድሽ ፖለቲካ ከምዘ ድልያ። ትደሊ ንሳ ሃገርና ብግዜያውነት ጸኒሓ በቲ ትምነዮ ሓድሽ ፖለቲካዊ ቅርጺ
ክትምስራሓና። ነዚ ዘቃልዕ ፕሮፌሶር ኣብ ገጽ ÖÜTጽሑፉ ብግቡእ ኣነጺርዎ ኣሎ።
“ኤርትራ ብዘይመንግስቲ ብዘይተቓወምቲ”። እሞ ስለምንታይ ኢዩ መራሒ ህግደፍ ሃገራውያን ኣብሪሱ ንፖቲካዊ
ባዶነት መሪጽዋ?ፕረሲደንት ኢሳይያስ ሕቖኣ ዝጎዘዛ መንግስቲ ትውንን ኤርትራ ክመርሕ ዝተመነየሉ ምኽንያት ክልተ ዓላማታት
ኣለዎ። በቲ ሓደ እቶም መሳርሕቱ በቲ ኣቐዲሙ ክፍጽምዎ ዝቐሰቦም ኣጽናቲ ገበን ከምዝኣዘዞም ክሒዱ ንጹህ
ክመስል ኣብ ኣድላይ ግዜ ባዕሉ ከምዝኽምብሎ ም እናኣፈራርሀ ስረኦም ስለዘምለቖሎም ፈዚዞም ብሒም ዝብል
ከምዘየለ ስለዘረጋገጸ፡ ከምታ ዝተላእካ ነታ ሃገር ከምቲ ናይ ዘመነ-ኮም ቢሽታቶ ከምዝመችኦ ብምሕዛእ
መዳሚዱ ከረክቦም። በቲ ካልእ፡ ምናልባሽ ክሳብሽዑ ኣሸበሸብ ኣይሕሱብ ገለ ረጽሚ ንኸይርከብ ንር እሱ
ኣብትሕቲ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ክምዕቀብ ስለዘለዎ ኢዩ። ምእንቲ ርእሱ ናይዚ ዞባና ልእኽቲ ዓቃብ ሰላም ድማ
ኢቲዮጲያ ኢያ። ንሳ ሰራዊታ ሒዛ ኣብዝኾነ ዝተላእከቶ ደበኽ ትብል ‘ውፍይቲ’ ኢያ። ካብ ሙሉእ ኢቲዮጲያ
ከኣ እቶም ኣዝዮም ‘ፈጥኖ ደራሽ’ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት፡ ‘ቶም ወየንቲ ተጋሩ ኢዮም ኢለሞም። ‘ወያነ ኮይንላ
ዘመና መጺእላ’ ካብ ብጋሕጋሑ ንኤርትራዊ እናኣከሻመሸት ንኤር ትራ ግን ‘ካብ መንጋጋ መግዛእቲ ኣናጊፋ
ኣገንጺላታ’ ይብሉና። ግዲ የለን ሎሚ ርእሰ-ምምሕዳር ኮይና እንተጸንሐት ጽባሕ ንርእሳ ክት ግንጸል እንታይ
የጸግማ? ተገንጺላ ድማ ሓድሽ ሃገረ-ትግራይ ትግርኝ ክትሰርሕ እንታይ የጸግማ? ንወዲ ኣፎም በራድ ብዓባያ’ኳ
እንተ ዘየትሓዘቶ ከምዚ ዝጽበይዎ ዘለዉ መንነት ኪኖ ኮንፈደረሽን ፕረሲደንት ትግራይ ትግርኝ ክትገብሮ እንታይ
የጸግማ? (ንኩሉ ክጥዕም ይኸውን መለስ ዝተወገነ) ክሳብ ሽዑድማ ንትረሲደንቶም “ደምህት” ብዝባሃሉ ዓቃብ
ሰላም ሰራዊት ይሕሎ ኣሎ። ኣብ ኣድላይ ግዜ ጉ ዳይ ኤርትራ ካብ ኢድ ሃገራውያን ከምዝወጸ ተመኽንዩ ክስዕብ
ዝምነይዎ መቸም ኣይትዝንግዕዎን እብል። ደምህት እምባአር ኣብ ሓደ እዋን ብድርብ መልክዑ ‘ዓቀብቲ ሰላምን’
ወረርትን ኮይኖሙልና ኣለዉ።
ፕሮፈሶር ነቲ ጠመተ ትግራይ ትግርኝ ክጠቅስ እንከሎ ብኣውራኡ ነዚ ዝብሎ ዘለኹ ዘነጸረ እመስለኒ። እቲ ሓደ፡
እታ ሓንቲ፡ ኩልና ኤ ርትራውያን ድማ ነቲ ኪኖ ደበንገረ ከተግብሩዎ ዝሕልኑ ሓድሽ ፖለቲካዊ ካርታ
ተዓዚብናዮ ኣለና። እንተ ከምርኢቶይ መራሒና ሕጂ ‘ውን ከምቲ ፕሮፌሶር ኣብ ገጽ 1·T ዝጠቐሶ ብሕሉፍ
መላኽነቱ ጥራይ ዝትመን ዘይኮነስ ባንዴራ ዝተዓደለ ኣገልጋሊ ገዛእቲ’ምበር ርእሱ ዝኸኣለ ገዛኢ ክኸውን’ውን
ኣይደረገን። ብከምኡ ትዕዝብቲ ይኸውን ጎደፋ’ውን ንፕረሲደንትና ብኣምሳል ኣምባሳዶር ገዛእቲ ዝመሰሎ።
“ኤርትራ ብዘይመንግስቲ ብዘይተቓወምቲ፡ እዚዶ ደይ’ዚ፡ ኤርትራ ሞይታ። ቃልሲ ንትንሳኤ ሃገር!!” ህጹጽ
ሃገራዊ ጻውዒት!!!!!!
እሞበሉ ትምቢት ወዲኣፎም በራድ ከይተሳኽዐ ንምቑጻዩ ንሕናኸ ምእንቲ ትንሳኤ ሃገርና ብመጠን ህጹጽነት
ኩነታትና ነዚ ዘለና ፖለቲ ካዊ ባዶነት ክንሽፍን እንታይ ክንግበር ይግባእ?
ነዚ ክምልሱ ዝቖረጹ ይመስሉ መድረኻውያን ንሽግር ሃገርና ይበቅዕ ዝበልዎ ሴፍ ጽገና ከምዝመዘዙ ዝስማዕ
ዘሎ። ብፍላይ ንሕና ህዝ ቢ ኤርትራ፡ ኣቐዲሞና ዓላማኦም ክነግሩ እንተዘይደሪኽናዮም፡ ምስ ውሽጢ ሃገር
ግሩም ርክብ ስለዘለዎም ብተወሳኺ ከኣ ሰልዲ ስለዘ ለዎም ክነስዑና ከምዝኽእሉን ስለዝውረ፡ ብሓቂ ንሃገርና
ካብ ሽግር ከምዘናግፉዋ ክንትስፎ ይንገረና ኣሎ። እንተኾነስ ከም ሓደ መስር ሕ ምርጫ መሰረታዊ ለውጢ
ብምብሃግ “ኣበደን ንጽገና”Tዝብሉ ድማ ኣለዉና።
ፕረሲደንት ኢሳይያስ ባዕሉ ከምዝዓረፈ ኣብ ዘውረየሉ እዋን ተመሳሳሊ ርኢቶታት ተራእዩ ከምዝነበረ እዝክር።
ሽዑ ኣቶ ጎደፋ’ውን “ን ዝተሸመ ተኸተሎ”Tብዝብል ኣርእስቲ ወተሃደራዊት ደርጊ ክትመጸና ኢያ’ሞ ዕድል ክንህባ
ምስተላወበ ናብ መሰረታዊ ለውጢ ዘቛመተ ርኢቶ ከምዝሓየለ ይዝከር። ነዚ ተዓዚቡ ይነብር ቀለታ ኪዳነ ድማ
“ጽገና ኣይንደልን? ንሕናስባ ንደሊ፡ መንከ ሂብና” ክብል ዝጸሓፈ።ንነገሩ ኣብ ትርጉም ለውጥን ንተፈጻምነቱ ዝድለ ግዜን ዝህልወና ኣመለኻኽታ ሓደ ድዩ? ናጽነትን ተበግሶን
ናይዞም ናይዚ ቅንያት ናይ ዓዲ እንግሊዝ ተኻታዕቲ መንእሰያትና ከምዘለዎ እናነኣድኩ፡ ጽልዋኦም ክሰፍሕን
ክጥርነፉን ምእንቲ ክቕጽልዎን ክበዝሑን እላቦ። እን ተ’ዛ ሃገር ገና ትንግርቲ ስለዘለዋ ከምቲ ጥቕሲ ሓርበኛታትና
ግደፍ ዝፈከረስ ዝወርወረ’ውን ከሰንፋ ኣይከኣሎን ኢዩ።
ኣብ ዝቕጽል ጽሑፈይ ክንራኸብ ብደሓን ቀንዩ።
ጎደ

http://gereger.com/

UK legislators call for an end to forced labour in Eritrea mines Cecilia Jamasmie | December 19, 2014

UK legislators call for an end to forced labour in Eritrea mines

Forty one members of the British Parliament have signed an early day motion that seeks to eliminate “slavery-like” working conditions in Eritrea’s mines, which they say it the main cause for over 5,000 people fleeing the country every month.

According to the legislators, international mining companies —mainly from Australia, Canada and the U.K— are using the forced labour of Eritreans for work in their operations under conditions best described as “abject slavery.”

According to the legislators, international mining companies —mainly from Australia, Canada and the U.K— are using the forced labour of Eritreans for work in their operations under conditions best described as “abject slavery.”

Last month Canadian miner Nevsun Resources (TSX:NSU) became the latest target of a human-rights violations lawsuit. This one that claims the Vancouver-based company’s Bisha copper and gold mine was built using “forced” labourers who faced the threat of torture by the Eritrean government. The company denied the allegations.

The MPs, reports The Guardian, have also asked Eritrean authorities to allow Sheila Keetharuth, the UN’s special rapporteur on human rights in the African nation to assess claims of widespread rights violations. She has not been allowed to enter Eritrea since her appointment in 2012.

Human rights conditions in Eritrea are “dismal” with indefinite military service, torture, arbitrary detention and restrictions on freedom of expression driving a refugee exodus, Human Rights Watch said in its World Report 2014.

Forced labour, slavery, torture, cruel or degrading treatment and crimes against humanity are prohibited under international law, and such provisions are also incorporated into Canadian law

 

http://www.mining.com/uk-legislators-call-for-an-end-to-forced-labour-in-eritrea-mines-84561/

Human Rights Day: The true cost of your electronic devices For International Human Rights Day

Bandi Mbubi, the founder of Congo Calling, explains why both the public and the companies that make electronics should pay attention to how the minerals used in consumer electronics are mined and traded.
303418_418990144778274_943028034_nEveryone reading this essay has a personal connection to the civil war in the Democratic Republic of the Congo.That’s because four minerals essential to the production of our electronic devices are extracted there in large quantities. Tantalum, tin, tungsten, and gold have enabled some incredible technological advances in devices that most of us use every day, such as game consoles, laptop computers, and mobile phones.

Tantalum is a particularly rare and valuable mineral that engineers use to create small, lightweight capacitors for mobile devices. In addition to the making of tin cans, tin is essential to the production of solder on electronic circuit boards. Tungsten is a heavy, dense mineral with many uses, including drill bits, golf club heads, and the vibrating mechanisms in mobile phones. And gold is often used in electronic components because it conducts electricity well and does not corrode.

I was born in the Democratic Republic of Congo and lived there until I was 21. As a student activist, I suffered persecution and fled, seeking political asylum in the United Kingdom.

My commitment to social justice continues to inspire my work. The situation in Congo has worsened since I left two decades ago. The civil war started there in 1996 and has since killed more than five million of my country’s people.

The conflict is centered in the eastern provinces of North and South Kivu, which, not coincidentally, are also where the bulk of Congo’s extraordinarymineral wealth can be found.

In the Kivus, armed factions ravage towns and villages, killing innocent civilians. These armed groups include rebel militias along with Congolese National Army. All these factions raise money by trading in so-called conflict minerals.

Ironically, the digital technology for which so much Congolese blood has been spilled is the same technology that brought the awful situation in Congo to our attention in the first place. Thanks to our connected devices, we become global citizens and learn more about each other’s lives, political situations, and struggles, including those in Congo.

Yet the Congolese people pay a heavy price for our ever-increasing appetite for digital technology.

In eastern Congo right now, armed militias force people to work in the mines for little or no pay. Many miners are paid a dollar per day, half the typical earnings of a small-scale farmer.

Children as young as 10 are forced to work against their will. In the shafts, health and safety are nonexistent. Miners work underground without proper breathing equipment, and some die of respiratory problems.

phoneRape as a weapon of war has become entrenched in the psyche of some of the armed groups. They rape more than 400,000 women every year, according to a 2011 study published in the American Journal of Public Health.

It is no coincidence that sexual violence is prevalent in places like eastern Congo where high mineral concentrations exist. Armed groups use rape to ensure their access to the mines that finance their activities. The effects of rape are so devastating to the morale of local communities that they effectively suppress opposition.

Once extracted, the raw ore is transported by land and air through neighboring countries, mainly Rwanda and Uganda. It eventually reaches East Asia, where smelting companies refine the ore into tantalum, tin, tungsten, and gold.

At this point it becomes very difficult to trace the provenance of these metals. They are sold on the open market, where multinational electronics companies buy huge quantities for use in computers, game consoles, mobile phones, and a host of other devices that are sold all over the world.

In November 2011 there were elections in Congo. Most national and international observers, including the Catholic Church and the Carter Center, declared them undemocratic. The tainted elections convinced me that Congo would not see the return of political legitimacy and the rule of law for the foreseeable future.

I felt a personal sense of urgency to help find long-lasting solutions to the problems we face as a nation. This soul-searching exercise coincided with an invitation to speak at TEDxExeter in April 2012. It was a rare opportunity to raise awareness about the situation in Congo and to rally support for concrete actions to help end violent conflict there.

See a list of Electronics Companies ranked by their efforts to use conflict-free minerals

I talked about the fighting in Congo and noted the strange paradox that the phones in our pockets are instruments of both freedom and oppression. I received an outpouring of support after my talk, which encouraged me to found a pressure group called Congo Calling.

It has two main goals: to raise international awareness about the role of conflict minerals in fueling the war in Congo, and to establish mechanisms that will allow Congolese communities to benefit from their natural wealth.

Our campaign aims to prevent illegal armed groups from gaining access to the money that has allowed them to carry on and commit atrocities. Congo Calling works to promote more equitable resource distribution in Congo by convincing technology companies and policy makers to end the conflict-mineral trade.

To that end we are building a strong coalition of academics, artists, elected officials faith leaders, journalists, nongovernmental organizations (NGOs), student groups, and technology executives.

Our initial aims include the following: we believe that sympathetic governments should vigorously regulate mineral-supply chains. Whether they are armed factions, corporations, or corrupt individuals, any group or person who exploits the natural wealth and the people of Congo for their own gain should face sanctions.

Electronics manufacturers should produce phones using Congolese minerals that have been certified as conflict free. Finally, consumers should be fully aware of the situation in Congo so that they can make informed decisions about the electronic devices that they buy.

At the moment there is no clear fair-trade solution to the conflict-mineral issue. However, some electronics companies have started using their market power to establish clean-mineral supply chains with the goal of reducing armed conflict in Congo.

For example, the Electronic Industry Citizenship Coalition is an alliance of leading manufacturers that have committed to responsible mineral-sourcing practices. Other leading stakeholders include governments and NGOs such as Global Witness and the Enough Project, which publishes a useful consumer guide to the struggle against conflict minerals.

In the United States, the Dodd–Frank Act of 2010 contains language that requires electronics companies to verify and disclose the sources of minerals used in their products. In particular, the law requires supply-chain traceability audits by independent third parties, and it requires companies to report the results of these audits to the public and to the Securities and Exchange Commission.

The Organization for Economic Co-operation and Development, the United Nations, and other international organizations have also published a great deal of useful research and guidance for companies and consumers seeking responsible supply chains for minerals from Congo and other conflict-affected regions.

The problems in the Congo are complex, and creating stronger and more accountable government institutions is absolutely critical. But taking steps to ensure that the Congo’s minerals don’t fuel corruption and abuses is also important, and can put pressure on the government to get its house in order. Congo Calling’s vision is for a peaceful and just Congo, where people can live in stable and prosperous communities, where children are not enlisted, where women are not raped as an instrument of war, and where miners work for fair wages in humane conditions. Mobile phones are currently part of the problem, but they are also part of the solution in that we can all use our mobile phones to spread news and spur action that will one day restore peace and justice to Congo.

As consumers, we need to ask questions about how our technologies are sourced. Just as we demand fair-trade food and clothes, we should demand fair-trade phones that will allow communities in Congo to start benefiting from their immense natural wealth.

We all have the ability to make change happen. We can use our mobile phones to tell someone, write to someone, sign a petition, and talk about the situation in Congo. I firmly believe that when awareness grows, action will follow.

http://www.one.org/us/2014/12/10/human-rights-day-the-true-cost-of-your-electronic-devices/

Denmark: Eritrea Immigration Report Deeply Flawed European Governments Should Rely on UN Reports, Support UN Inquiry DECEMBER 17, 2014

The Danish report seems more like a political effort to stem migration than an honest assessment of Eritrea’s human rights situation. Instead of speculating on potential Eritrean government reforms, host governments should wait to see whether pledges actually translate into changes on the ground.
Leslie Lefkow, deputy Africa director

(Brussels, December 17, 2014) – A Danish immigration report on Eritrea that suggests changing refugee policy for Eritrean asylum seekers is deeply flawed. Denmark and other European governments should await the outcome of the United Nations Commission of Inquiry on Eritrea, established in June 2014, before considering any major policy changes concerning Eritrea.

The Danish report suggests that the Eritrean government may be carrying out reforms that would allow Eritrean asylum seekers fleeing Eritrea’s abusive, indefinite national conscription program to be safely returned to the country. The number of Eritrean asylum seekers and migrants fleeing Eritrea and arriving in Europe has surged in recent years. A very high rate of Eritrean asylum seekers are granted refugee status or some other protected status in Europe, according to the UN High Commissioner for Refugees (UNHCR)’s statistics.

“The Danish report seems more like a political effort to stem migration than an honest assessment of Eritrea’s human rights situation,” said Leslie Lefkow, deputy Africa director. “Instead of speculating on potential Eritrean government reforms, host governments should wait to see whether pledges actually translate into changes on the ground.”

According to UNHCR, the number of Eritreans arriving in Europe tripled in 2014 to nearly 37,000 in the first 10 months.

Eritrea is isolated politically, both regionally and internationally, and is under UN sanctions due to its alleged past support for the militant group Al-Shabaab in Somalia. Some observers suggest that interest by European governments in stemming migration from the Horn of Africa is the main impetus for a variety of changes in policy toward the country, including the assessment of refugee policy.

Eritrea was among the African governments that met with European Union member states in Rome onNovember 28 as part of the EU-Horn of Africa Migration Route Initiative (also known as the Khartoum Process). Its stated aim is to prevent human trafficking and smuggling of migrants from the Horn to Europe.

The November report from the Danish Immigration Service, largely based on interviews with anonymous diplomatic and other sources in Eritrea, contains contradictory and speculative statements about Eritrea’s human rights situation. The sources also often qualify their statements, noting that there is no independent access to detention centers, that the fate of people returned to Eritrea is unclear, and that government reforms of the national service conscription are rumored, but not confirmed. There is no indication that the authors of the report interviewed victims or witnesses of human rights violations in Eritrea, and a prominent Eritreanacademic consulted for the report has publicly criticized it.

Eritrea is one of the most closed countries in Africa, with no independent media, local nongovernmental organizations, or political opposition. The degree of government repression makes independent fact-finding in the country especially hard, including the difficulty of protecting interviewees from government reprisals. Eritrean refugee accounts are a primary source of information for international human rights investigators for this reason.

Eritrea’s dire human rights situation has been widely reported, including by a UN special rapporteur on Eritrea who has published several authoritative and damning reports on conditions. Human Rights Watch has not found any significant improvement in the human rights conditions in the past year.

The most common patterns of abuse in Eritrea include indefinite military conscription; forced labor during conscription; arbitrary arrests, detentions, and disappearances; torture and other degrading treatment in detention; restrictions on freedoms of expression, conscience, and movement; and repression of religious freedom. Eritrea’s policy of national service or military conscription is a significant reason for many young Eritreans to flee the country. By law each Eritrean is compelled to serve 18 months in national service starting at age 18, but in practice conscripts serve indefinitely; many for over a decade.

In June, the UN Human Rights Council condemned Eritrea’s “continued widespread and systematic violations of human rights and fundamental freedoms,” and adopted a resolution establishing a commission of inquiry to investigate abuses in Eritrea.

European governments should not make major policy changes toward Eritrea until they see the commission of inquiry findings, Human Rights Watch said.

“If the Eritrean government is really ready to carry out human rights reforms, it needs to give the UN commission of inquiry access so that it can make an objective assessment of progress,” Lefkow said. “The Eritrean government’s willingness to cooperate with the commission of inquiry will be the first test of whether it is ready to change course.”

http://www.hrw.org/news/2014/12/17/denmark-eritrea-immigration-report-deeply-flawed

እስከ ንትዓዘብ ከባብና እዚ ሽፉን ዓለም ውሽጡ ዘይተፈልጠ …ብርሃነ ተስፋይ . ኢ ሃገር ጀርመን. 12/17/2014

እስከ ንትዓዘብ ከባብና
እዚ ሽፉን ዓለም ውሽጡ ዘይተፈልጠ
ከምዓባስ ትም ኢሉ ከይዛረብ ዘስቀጠ
ምስ“ዚ ኩሉ ጉደ ምስቲ ገዚፍ ዕላጁ
ምስ ኩሉ ገበኑ ምስቲ ሓንጀመንጁ
ጥዑምን ምቁርን መታለሊ አዋጁ
ብዯገ ዘብለጭልጭ ንውሽጡ ገዱፉ
ናይዛ ዓለም ፍርዱ ኾይኑዎ ድዩ ማሲኑ
ወይስ ጥርዓን ድቂ ሰባት“ዩ ሰማዒ ሲኢኑ
አለው ቡዙሓት ሕማቃት ኪኢላታት ዝመስሉ
ንቡዙሓት ጥዑያት ለኪሞም ዝዓንው
ውሽጥም ዘይተፈልጠ ናይ ተንኮል ገዋኑ
ንክፍአት ዯቂ ሰባት ወትሩ ዘጋንኑ
ጉዶም ዘይተፈልጠ ውሩቃት ብዯገ
በዛ ተቀያያሪት ዓለም ክንዯይ“ዩ ዘይጋገ
ምልኪ ሓይሊ ተቆጺሩ ክንዯይ ንብረት ዘይተገበተ
ስልጣን ንምብሓት ኣንታይ ዘይግበረ
ሬሳ ቀረንቀራ ናይ አስኬረን መቃብር
ክቡር መሰል ኮይኑ ንቡዙሓት ዝጥብር
ቡዙሓት ዘጥፈኤ ብብልሓት ብምስጢር
ንሓሳብ የታልል ንኣእሙሮ ዝቅይር
ብማዕዶ ክትርእዮ ከምኒ ማዕድነ ወርቂ
ኣብ ጌጋ የውድቅ ብናይ ትምኒት ቀብጢ
ብውሽጡ ባዶእኾ“ዩ ዘየብሉ ሓቂ
ክፈእ ዝዕጣቁ ነውርም መስተናዓቂ
ኣለው ወራዙ ናይ ማዕዶ ናይ ጊዜ ውሩያት
ብአፎም ጥቁዋት ብተግባር ግዕዙያት
በጀኻ ኣንነት ዘይብሎም ብልሐት
ወትሩ ኣንቀድዓውቲ ናይ ታሪኽ ጉሓፋት
ውዲሴ ንምድላይ ወርትሩ ዝብሉ ቁሊሕ-ምሊሕ
ክፍአቶም ግን ብዙሕ“ዩ ብሓቂ ዘስኻሕኽሕ
ከምኡ“ውን አለው በላሕቲ ንምምሳል ገጾም ዘጸልምው
መሰረቶም ሑጻ ቀልጢፎም ዝዓንው
ምምብሃቅ ዝአመሎም ኣብ ትምኒት ዝነብሩ
ኣብ እዋን ሰላም ቀባጻት ዝመስሉ
ኣብ እዋን ክተት ድኽመታት ዝቆጽሩ ተንኮል ንምእላም ከይዯቀሱ ዝሓድሩ
ረዘንቲ ይመስሉ ውሽጦም ይመርሙሩ
ድሓር ምስተፈልጡ አዚዮም ከይሓፍሩ
መድረኽ ከየርክቦም ጥርሖም ከይኾኑ
ክንዯይ`ውን ጠማማት ሃኻያት ኣለው
ብሙኡዝ ቃላቶም ልቢ ሰብ ዘቅልቡ
ከም ዓበይቲ ሰባት ጭሕሞም ዘጻዕድው
መኸርቲ ይመስሉ ከፍሩሱ ዝሓድሩ
ንወጽዓ ንቃለስ ካብ ናይ ሰብ ኢድ ጨካን
እቲ ክቡር ዕላማ ኣይትንከፍን“ዩ ድሓን
ነስተውዕል ንጠርነፍ ነጻሪ ገበና
ኤርትራ ነድሕና ምስሕሓብ ገድፍና
ሓበን ክስምዓ ክብርቲ ሃገርና
እንተኮነ ኣለው ጎየይቲ ናብቲ ሓድሽ ህንጻ ውሻጠ
ህዝቢ ኤርትራ ግን ነዚ ብፍጹም ነይህንጠ
ዕላሙኡን ተግባሩን ኩሉ ከየፍለጠ
ወርቂ ይኩን ኩሉ ዘብለጭልጭ ከቶ ይትረፈኒ
ቅሳነት ምስ ሓርነት እዩ ዘህርፈኒ
ሓድነት ጥርናፈ ምስ መሰል እዩ ዘብህገኒ
ድሞክራስያ ምስ ምዕባሌ እዩ ዘኩርዓኒ
ህዝቢ ካብ ወሰነ ናይ መጻኢ ሃሙ
ካብ ነዊሕ እንካብ መረጸ ኽዕዘብ ሳዕቤኑ
ስጋብ ፍጹም ዓወት ነይፍለ ካብ ጎድኑ
ዕጥቀይ ነይፈትሕ ብወይጦታት ጉሓላሉ
ታሪኽ ነባሪ“ዩ አይምሰልኩም ከምኡ
ታሪኽ ክብረት“ዩ ኣብ ኤእዋኑ
ኤርትራ ሃገርና ብተስፋ ዘይቆርጹ ዯቃ ክትድበስ እያ
ብርሃነ ተስፋይ . ኢ
ሃገር ጀርመን

 

http://gereger.com/

ኣገዳሲ መጸዋዕታ፡ ርድኢትን ተራን ደለይቲ ፍትሒ ኣብ ኮሚሽን መርማሪት ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት (UN Commission of Inquiry on Eritrea) 12/18/2014

መርበብ ሲቪላዊ ማሕበራት ኤርትራውያን ኣብ ኤውሮጳ
Network of Eritrean Civil Societies in Europe (NECSEurope)
1214 Vernier – Geneva – Switzerland –
EritreanCivicOrg@yahoo.com
ኣገዳሲ መጸዋዕታ፡
ርድኢትን ተራን ደለይቲ ፍትሒ ኣብ ኮሚሽን መርማሪት ኩነታት ሰብኣዊ
መሰላት (UN Commission of Inquiry on Eritrea)
ክቡራት ነበብቲ፡ መርበብ ኤርትራውያን ሲቪካዊያን ማሕበራት አብ ኤውሮጳ
(መ.ኤ.ሲ.ማ.- ኤውሮጳ)፡ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስን ፍትሕን ነጊሱ፡ ሰብኣዊ
መሰላት ዜጋታት ንክኽበር፡ እጃሙ ንምዉፋይ፡ ኣብ 2002 ዝቖመ፡ ምስ ኩለን
ፖለቲካዊ ዉድባት ማዕረ-ርሕቐት (equidistance) ሒዙ ንኽጓዕዝ ዝጽዕት፡
ናጻ ጽላል 8 በርጌሳዊ ማሕበራት ኢዩ። መርበብና፡ ነዚ ጽሑፍ’ዚ ንምቕራብ
ዝደረኾ ረቛሒታት፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት (ው/ሕ/ሃ/)፡ ንሕሰም ናይቲ ዓጋቲ
ዝሰኣነ፡ ማዕበላዊ ስደት ህዝብና፡ ሂብዎ ዘሎ ጠመተን፡ ኣቝምዎ ዘሎ ኮሚሽን
መርማሪት ኩነታት ሰብኣዊ መሰላትን (UN Commission of Inquiry
on Eritrea) ብዘርኢ፡ ሓበሬታ ንምሃብ፡ ዕማም’ታ ኮሚሽን ንኽዕወት፡ ከም
ዜጋታት ብሓፈሻ፡ ከም ደለይቲ ፍትሒ ከኣ ብፍላይ፡ ክንደፍኣሉ ዘሎና
ነጥብታት ብምድማቕን፡ ክንዓሞ ዝግባእ ዕዮ ብምንጻርን፡ ዘየላቡ መጸዋዕታ
ንምምሕልላፍ ኢዩ።
እምበኣር፡ ኩላትና ከም እንፈልጦ፡ ሎሚ ሃገርና ኤርትራ፡ ኣብ ዓለም መለለዪኣ ፡
ከም ምንጪ ሰደድ ብሉጽ ኣቑሑት ዘይኮነትሲ፡ ምንጪ ቐጻሊ ስደት ህዝባ፡
ብቐንዱ ከኣ ተረከብቲ ሃገር ዝኾኑ መንእሰያታ ብምዃና፡ ሓንቲ ካብተን ዝለዓለ
ብዝሒ ስደተይኛታት ዝልእካ ሃገራት (top exporters of refugees) ፡
ኣስሚይዋ ኣሎ። ጠንቒ ናይዚ ስደት፡ ኣብ 1991 ብመደያይቦ መሬታዊ
ሉኡላዊነት (Territorial Sovereignty) ፡ ኣብ ስልጣን ዝሓኾረ’ሞ፡
ክንዮ ምስ ህዝቡ ምብኣስ ፡ ሰላም ጎረባብቱ ዝዘርግ፡ ጠላም ስርዓት ህግደፍ’ዩ።
ብዓንተቦኡ፡ ብስርዓተ-ሕጊ ዘይምእዘዝ መንግስቲ፡ ሰብኣዊ መሰላት ህዝቢ
ክሕሉ ምጽባይ፡ ግርህነት’ዩ። ኣብ ኤርትራ ተጋሂሱ ዘሎ ዓይነት ሰብኣዊ መሰላት
ካብ ምዝርዛር፡ ብግልባጡ ምናልባሽ ብወዝቢ ዝተኸብረ ሰብኣዊ መሰል
እንተልዩ ሃሰስ ምባል ክሓይሽ’ዩ። እሱ’ውን ኣብ ቕሚጦ ሓሰር፡ መርፍእ ከም
ምንዳይ እዩ ክኸውን። ክንዲ ዝኾነ፡ ስርዓት ህግደፍ ደይ መደይ ኢሉ ካብ
ዝፈጸሞ፡ ሰፊሕ ዝርጋሐ ዘለዎ (systematic and widespread) ፡
ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት፡ ነቶም ፍሩያት ጸኒሕና፡ ክንጠቕስ ኢና። ቐንዲ ጠንቂ ናይቲ ስደት፡ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታት ኣብ ኤርትራ
ሙኻኑ፡ ንሕብረተሰብ ዓለም ንምግላጽ፡ ሳላ እቶም ብሃገሮም ዝስገጉ
ኤርትራውያን፡ ደለይቲ ሰናይ ኤርትራ ዝኾኑ ወጻእተኛታት፡ ትካላት ተጣበቕቲ
ሰብኣዊ መሰላት፡ በርጌሳዊ ማሕበራት፡ ምሁራን፡ ኪኢላታት ሕጊ፡ ኣካየድቲ
መራኸቢ ብዙሃን፡ ምንቕስቓሳት መንእሰያት፡ ማሕበራት ደቂ-ኣንስትዮ፡
ፖለቲካዊ ዉድባት፡ መራሕቲ ሃይማኖት፡ ዘይመንግስታዊያን ትካላትን ካልኦት
ኣብዚ ክጥቐሱ ዘይተኻእለ ደለይቲ ፍትሒ ዘካየድዎ እኩብ ድምር ጻዕሪ፡ ቤት
ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ዉድብ ሕቡራት ሃገራት (ዉ/ሕ/ሃ/) UN Human
Rights Council ኣቓልቦ ሂብዎ። ብመሰረት’ዚ፡ እቲ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ
መሰላት ዉ/ሕ/ሃ/ ኣብ ናይ ሓምለ 2012 ውሳኒኡ፡ ነቲ ብህሎ ኣብ ኤርትራ
ብደይ መደይ ዝፍጸም፡ ሰፊሕ ዝርጋሐ ዘለዎ ምግሃስ ሰብኣዊ
መሰላት፡(allegations of systematic and widespread
violations of human rights) ዝምርምርን ዘመጻርይን፡ መዝነት
(mandate) ፍሉይ ጸብጻቢ/ት መስሪቱ።
ምስ’ዚ ብዝሳነ፡ እቲ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ዉ/ሕ/ሃ/፡ ኣብ ጥቕምቲ
2012፡ ሓንቲ ሕጊ ሰብኣዊ መሰላት ዝድሕረ-ባይታኣ፡ Ms Sheila B.
Keetharuth ንዝተባህለት ምኵርቲ ኪኢላ ጓል ሞሪሸስ፡ ከም ፍልይቲ
ጸብጻቢት ዉ/ሕ/ ሃ/ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ (Special
Rapporteur on the situation of human rights in
Eritrea) መዚዙዋ። እታ ፍልይቲ ጸብጻቢት፡ ነቲ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት
ንምምርማር፡ ናብ ኤርትራ መእተዊ ፍቓድ፡ ብተደጋጋሚ ን’መንግስቲ’ ሓቲታ፡
ከም ልማዱ ኣጽቒጡ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ነቲ ምቛም መዝነታ፡ ‘ፖለቲካዊ ጸግዒ
ዘንቐሎ (politically-motivated) ዉሳነ’ዩ’ ኢሉ ነጺጉዎ።
እታ ፍልይቲ ጸብጻቢት፡ ኣብ ኤርትራ ናይ ምእታው ኣኽእሎ’ኳ (access)
እንተዘይረኸበት፡ ምስ ኣብ ኤውሮጳ ዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ
ብምርኻብን፡ ናብተን ምስ ኤርትራ ዝዳወባ፡ ሓደ ሓደ ሃገራት ከይዳ፡ ኣብኡ ምስ
ዘለዉ ኤርትራዉያን ስደተኛታት ቓለ-መሕትት ብምግባር፡ ሓበሬታ ክትእክብ
ጸኒሓ። ድሮ ናብ ጂቡቲን ኢትዮጵያን ከይዳ ንስደተኛታት ኣዘራሪባ ኣላ። ኣብ
ኤውሮጳ እውን ኣብ ስዊዝ፡ ጀርመን፡ ጣልያን፡ ማልታ፡ ንዝርከቡ ስደተኛታት
ተመሳሳሊ ርክባት ኣካይዳ። ክሳብ ቱኒዝያ ከይዳ’ውን፡ ነቲ ኩነታት ስደተኛታት
ተኸታቲላ። ንሳ፡ ኣብ 13 ግንቦት 2014፡ ኣብ ዘቕረበቶ 2ይ ክፋል ጸብጻባ፡
ብዘካየደቶ ምምጽራይ፡ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ፡ ዛጊት ከም
ዘይተመሓየሸ፡ እኳ ደኣ በብእዋኑ እንዳበኣሰ ይኸይድ ምህላዉ፡ ፡ ንቤት ምኽሪሰብኣዊ መሰላት ዉ/ሕ/ ሃ/ ሓቢራ። (ነቲ 1ይ ጸብጻባ፡ ኣብ 28 ጉንበት 2013 እያ
ኣቕሪባቶ።)
እቲ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት፡ ኣብ ናይ 27 ሰነ 2014 ኣኼባኡ፡ ኣብቲ
ዝቐረበሉ ጸብጻብ ተሞርኵሱ፡ ነቲ ብመሪሕነት ሶማሊያ ተሰናዲዩ፡ ብፈረንሳ
ዝተደገፈ (co-sponsored)፡ መርማሪት ኮሚሽን ንኽትቐውም ዝቐረበ
ንድፊ ኣጽዲቑ። ነቲ ብሰብ-መዚ ኤርትራ ብቐጻሊ፡ ኮነ ኢልካ ዝፍጸምን፡ ሰፊሕ
ዝርጋሐ ዘለዎ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን መሰረታዊ ናጽነትን ኣትሪሩ ኮኒኑ።1
ነቲ
ብህሎ (allegation) ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ንምምጽራይ፡
ንሓደ ዓመት እተገልግል፡ እታ ፍልይቲ ጸብጻቢት እትርከባ፡ ሰለስተ ዝኣባላታ
መርማሪት ኮሚሽን UN Commission of Inquiry (COI) on
Human Rights in Eritrea ኣቝሙ። እቲ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት፡
ካብቲ ዝጸንሐ ጽፍሒ ፍልይቲ ጸሓፊት፡ ናብዚ ሓድሽ ኣቓዉማ ኮሚሽን
ንኽብርኽ ምውሳኑ፡ ነቲ ኣተሓሳሳቢ ጉዳይ፡ ዝሃቦ ግቡእ ኣድህቦ ዘንጸባረቐ፡ ሓደ
ዓቢ ስጉምቲ ንቕድሚት ኢዩ፡ ክበሃል ይከኣል።
እታ ኮሚሽን፡ ንምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ብዘርኢ፡ ዘይተነጸሩ ነጥብታት
እንተልዮም፡ ከምዝንጸሩ ብምግባር፡ ዉድዓዊ ሓቕታት ከተቕምጥ ትጽቢት
ይግበረላ። እታ ኮሚሽን፡ ምርመራታት እተካይደሎም ቐንዲ ስርርዓት፡ ንሰባት
ብሃውሪ ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ምእታውን ካብ ሕጋዊ መስርሕ ወጻኢ ዝግበር
ምርሻንን (arbitrary detention and extrajudicial executions)፡
ስቕያት ደቒ-ሰባትን ኢ-ሰብኣዊ ኣተሓሕዝኦምን (torture and
inhumane treatment)፡ ምግሃስ መሰላት ናጽነት ሃይማኖት፡ ሓሳብካ
ምግላጽን ካብን ናብን ምንቕስቓስን (violations of freedoms of
religion, expression, movement)፡ ግዱድ ዕዮ(forced
labour)፡ ምዉፋር ቖልዑ ኣብ ዕዮ (child labour) ፡ ግዱድ ወተሃደራዊ
ዕስክርናን (forced military conscription)፡ ምስ መወዳእታ ዘይብሉ
ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝተኣሳሰር፡ ግዱድ ወተሃደራዊ ዕስክርና ቖልዑትን
የጠቓልል።
‘መንግስቲ’ ኤርትራ ብመገዲ ኣምባሳደሩ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያን ኣየርላንድን፡
ኣቶ ተስፋሚካኤል ገራህቱ (ወዲ-ገራህቱ) ኣቢሉ፡ ነቲ ምምስራት ናይታ
ኮሚሽን፡ ‘ብጉዳያት ሰብኣዊ መሰላት ዝተጐልበበ፡ ፖለቲካዊ ጸግዒ ዝደፋፈኦ
ብህሎ ኢዩ’ ክብል ነጺግዎ። እቲ ኣምባሳደር፡ ኤርትራ ብድሆታት ሰብኣዊ
መሰላት ከም ዘጋጥማን፡ መንግስቲ ነዚ ኣለሊዩ፡ ብቐጻሊ ዝቓለሰሉን እዩ ክብል
ከኣ ተመጻዲቑ። ክንዲ ዝኾነ፡ እታ ኮሚሽን፡ ናብ ኤርትራ ከይዳ፡ ነቲ ከተካይዶእትደሊ ዘላ ምጽራይ፡ ንከተሰላስል ዘይፍቐደላ ሙኻኑ፡ ብኣግኡ በሪሁ’ሎ
ማለት እዩ።
እዛ ኮሚሽን ምስ ቖመት፡ ዑደታ ብስዊዝ ብምፍላም፡ ኣብ ዝሓለፈ ሕዳር ኣብ
ከተማታት ጀነቭ፡ በርንን ዙሪክን ዝርከቡ ስደተኛታት፡ በጺሑና ዝብልዎ
በደላትን፡ ኣብ ካልኦት ተፈጺሙ ዝብልዎን ግፍዕታትን፡ ከም መሰኻኽር ዓይኒ፡
ሓበሬታ ትሰንቐሉ ቓለ-መሕትት ኣካይዳ። ብድሕር’ዚ፡ ኣብ ዓዲ ጣልያን፡
ምስቶም ኣብ ሮማ፡ ቦሎኛን ሚላኖን ዝርከቡ ስደተኛታት ብተመሳሳሊ
ተራኺባ። ኣብ ዝመጽእ እዋን፡ ናብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን፡ ገለ ካብተን
ጎረባብቲ ኤርትራ ዝኾና ሃገራትን እውን ከም ትበጽሕ ተፈሊጡ ኣሎ። እዛ
ኮሚሽን፡ ኣብዘን ተሪፈናኣ ዘለዋ ኣዋርሕ፡ ምስ ዲፕሎማሰኛታት፡ እንተላይ ምስ
ናይ መንግስቲ ኤርትራ፡ ኣብያተ ጽ/ ዉ/ሕ/ ሃ/፡ ምሁራንን በርገሳዊ ማሕበራትን
ድሕሪ ምክያድ፡ ጸብጻባ ንቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ዉ/ሕ/ ሃ/፡ ከተቕርብ
እያ።
ርግጽ’ዩ፡ እዛ መርማሪት ኮሚሽን ፍርዳዊ ትካል ኣይኮነትን። ቐንዲ ዕማማ፡
ብዝምልከቶ ኣህጉራዊ ወይ ሃገራዊ ፍርዳዊ ኣካል ምርመራ ገበን ንኽካየድ
ዘኽእሎ፡ ገበናት ኣንጻር ሰብኣዊነት (crimes against humanity)
ምፍጻሙ ፡ ዘእምን መርትዖ ምቕራብ እዩ። ምቛም መርማሪት ኮሚሽን፡ እቲ
ኣህጉራዊ ሕጊ ገበነኛታት ዝእዝዞ መቕጻዕቲ ዘንብረሉ፡ ንቡር መስርሕ እዩ።
ጸብጻብ እታ መርማሪ ኮሚሽን፡ ብኡ ንብኡ ኣብ ዝባን መንግስቲ ኤርትራ
መቕጻዕቲ ናብ ምሽናን ዘመርሕ’ኳ ተዘይኮነ፡ ናብ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ዉ/ሕ/ ሃ/
ጸብጻባ ምቕራብ ፡ ናብኡ ገጹ ዘቕንዕ ኣድላዩ ስጉሚ እዩ። ንኣብነት፡ ኣቐዲሙ
ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት፡ (International Criminal Court)
ኣብ ልዕሊ መራሕቲ ሱዳን፡ ሊብያን ኮት ዲ-ቩዋርን ዝቐንዐ መቐየዲ ትእዛዝ
ቤት ፍርዲ (arrest warrant)፡ ምስቲ ውጽኢት ጸብጻብ ናይተን
ዘዝምልከተን መርመርቲ ኮሚሽናት፡ ዝተሓሓዝ እዩ።2
ክቡራት ነበብቲ፡ እቲ ምዕባለታት ኣተሓሕዛ ጉዳያት ሰብኣዊ መሰላት፡ ብሕጽር
ዝበለ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ኮይኑ፡ እቲ ስዒቡ ዝመጽእ ዘየላቡ ሕቶ፡
‘ሕብረተሰብ ዓለም’ሲ፡ ብኸምኡ ይነጥፍ ኣሎ፡ ተራን ሓላፍነትን ኩላትና
ደለይቲ ፍትሒኸ፡ እንታይ እዩ?’ዝብል እዩ። እምበኣር፡ እቶም ኣብ ኤርትራ
እንከለና፡ ሰብኣዊ መሰልና ተጋሂሱ ዝተበደልና ሰባት፡ ነታ ሰክረታርያት
መርማሪት ኮሚሽን፡ እቲ ቕኑዕ ሓበሬታ ምምጋብ ከድልየና እዩ። ዝተበደሉ
ኣባላት ቤተሰብና፡ መቕርብና፡ ዓርኪ-መሓዛ ወይ ካልኦት እንፈልጦም ሰባት ምስ
ዝህልዉ’ውን፡ ከም መሰኻኽር ኰንና ክንቐርብ ይግባእ። እቶም ዝተረፍና
ደለይቲ ፍትሒ ድማ፡ ነቶም ኣብ ኤርትራ እንከለው ዝተገፍዑ፡ ግን ከኣ ነቲእከይ ተግባራት ናይቲ ስርዓት ንምቕላዕ፡ ዘይደፈሩ ግዳያት ምስ ዝርከቡ፡
ንዓዓቶም ምትብባዕ ኣገዳሲ እዩ።
ኣብዚ ምናልባሽ ሓደ ሓደ ሰባት፡ ብገርሆም ’መንግስቲ ከምዚ በዲሉኒ፡ ኣሲሩኒ፡
ቐጥቒጡኒ፡ ኢልካ ንሓይልታት ደገ ሓበሬታ ኣሕሊፍካ ምሃብሲ፡ ምስ ምድፋር
ልኡላዊነት ናይታ ሃገር ዝዳረግ ዶ ኣይከውንን? ብተወሳኺ፡ ‘እዝስ ነቲ ተኣፋፊ
ዝኾነ፡ ጸጥታዊ መዳይ ናይታ ሃገር ተንኪፉ፡ ንድሕነት ሃገር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ
ምእታው ዶ ኣይኮነን?’ ዝብል ሕቶታት ከቕርቡ ይኽእሉ እዮም። ኣብዚ
ልኡኻት ፕሮፖጋንዳ ህግደፍ፡ ነቲ የዋህ ኣተሓሳስባ ዜጋታትና፡ ዓይኖም
ከይሓሰዩ ክምዝምዝዎ፡ ግድን’ዩ። እቲ ክዝንጋዕ ዘይብሉ ኣገዳሲ ነጥቢ ግን፡
እቲ ልኡላውነት ቕድም ቐዳድም ዝምልከቶ ነቲ ህዝቢ ኢዩ። እቲ ጎላጉል፡
እምባታት፡ ሽንጭሮታት፡ ሩባታት፡ ባሕሪ … ወዘተ ብድሕሪኡ ኢዩ ዝስዕብ።
እቲ ህዝቢ ኢዩ ነቲ መሬት ዝሕልዎን ዝከላኸለሉን እምበር፡ ብግልባጡ፡
ኣይኮነን፡። ንልኡላዊነት ህዝቡ ዘይኽበረ ዘይህዝባዊ ስርዓት፡ ‘ልኡላውነት’ ኢሉ
ብምጭርሑ፡ ተሓሊቑሉ ማለት ኣይኮነን። መሰላት ህዝቢ ዓፊኑ፡ ወትሩ ጸረ-
ህዝቢ ተግባራት ዝኣልም፡ ‘ቕድሚ ኹሉ ሃገር‘ ኢሉ ከጋውሕ፡ ምስሉይነት
(hypocracy) ኢዩ። እቲ መሬት ኤርትራ እንተኾነ፡ ኣብ ዝኸዶ የብሉን።
ዝደፍኦ ስለ ዘይብሉ ከኣ፡ ኣብኡ እዩ ክጸንሕ።
ምስ ህዝቡ፡ ብስኒት ዝነብርን፡ ኣብ ጉዳይ እንዳማቱ ከይኣተወ፡ ኣመት ቕሳነትን
ምምሕያሽ መነባብሮ ህዝቡን ዘቐድም መንግስቲ፡ ንሉኣላዊነት ናይታ ዝመርሓ
ሃገሩ ዝደፍሮ፡ ሓይሊ ወጻኢ ኣይህልዎን። ምናልባሽ ንኽደፍር ዝፍትን ደጋዊ
ሓይሊ ኸኣ፡ እቲ ህዝባዊ መንግስቲ ምስ ህዝቡ ሰሚሩ ብምምካት፡ ልኡላውነት
ሃገሩ ንኸዉሕስ ኣይእግሞን። እንተ’ቲ ፡ ነቲ ህዝቢ ኣብ ሃገሩ ዘለዎ ዘይጽንቐቕ
ፍቕሪ መዝሚዙ፡ ወግሐ-ጸብሐ ኣቓልቦ ህዝቢ ንኸዝብል፡ ምስ ጎረባብቲ
ሃገራት፡ ብኢደ-ወነኑ ኣብ ዘዝወልዖ መጋርያ ሓዊ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ምስ ጠበሰ፡
‘ተወረርና ፡ ኣብ ናይ ኣይ ሰላም፡ ኣይ ኵናት ኩነተ-ህላወ ስለ እንርከብ፡ ቕዋም
ክንትግብር ኣይንኽእልን‘ እንተበለ፡ ብሉይ ስልቲ ፡ ሜላ ገረብ ብሓኽላ፡ ካብ
ምዃን ኣይሓልፍን። ቕድሚ ዝኣገረ፡ ልኡላውነት ህዝቢ ዝደፈረ እንተልዩ፡
ባዕሉ እቲ ስርዓት እዩ። ንኤርትራ ናብ ሲኦላዊ ምድሪ ቐይሩ፡ ነቲ ህዝቢ ነውኒዉ
ነዋኒዉ፡ ሃጽ ኢሉ ከም ዝጠፍእ ዝገብር ዘሎ ክነሱ፡ ‘ሓይልታት ደገ ይጻብኡና
ኣለዉ’ ኢሉ እንተ ኣእወየ፡ ከም መራጐዲ’ቲ ዕባራ መኽኒቱ ተኾኖ ድማ፡
‘ብዉዲት ኣሜሪካ ተዘሪና’ ኢሉ ታሪኽ እንተ ኣኾምስዐ፡ ንብዓት ሓርገጽ
ምንብዑ እዩ።
ኣብዚ ኣስተብህሎ ዝጠልብ ጉዳይ እንተሊዩ፡ ህግደፍ፡ ምሕላው ፖለቲካዊ
ልኡላዊነት ህዝብስ ይትረፎ (ባዕሉ’ውን ይደፍሮ ስለ ዘሎ)፡ መሬታዊ ልኡላዊነትምናልባሽ ብሓይልታት ደገ ክጭርመም እንተተፈተነ እውን፡ እቲ ኩነተ-ህላወ
ንመንበረ-ስልጣኑ ክሳብ ዘየስግኦ፡ ንመመሻኸንን ንመሀመልን ህዝቢ
ኽምዝምዞ‘ምበር፡ ዝዓጅቦን ዝስቖሮን’ሲ ኣይኮነን። እሞ፡ እቶም ነቲ ርክብ
ምስታ ኮሚሽን፡ ከም ምድፋር ልኡላዊነትን ምስጢራውነትን ክንወስዶ
ዝጸናሕና ኣሕዋትን ኣሓትን፡ ነቲ ስርዓት፡ ‘ እቲ ጉዳይ ምኽባር ልኡላውነትን
ምዕቓብ ምስጢር ሃገርንሲ፡ ንዓና ነቶም ሰብ ዉራይ፡ ህዝቢ ኤርትራ ግደፈልና’
ንበሎ።
ክንዲ ዝኾነ፡ ግዳያት ወይ መሰኻኽር ምስ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ብዝዛመድ፡
ሓበሬታትና ከነቕርብ ምስ እንደሊ፡ ነዚ ዕማም እዚ ንኸተሰላስል፡ ቖይማ ምስ
ዘላ ሰክረታርያት ናይታ ኮሚሽን፡ በዚ ዝስዕብ ኣገባብ ምርካብ ይከኣል።
By email to: coieritrea@ohchr.org
By post to:
Commission of Inquiry on Human Rights in Eritrea
UNOG-OHCHR
8-14 Rue de la Paix
CH-1211 Geneva 10, Switzerland
ዳይረክተር ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ፡ Human Rights
Concern – Eritrea (HRCE) ፡ ሓብትና ኤልሳ ጭሩም ፡ ምስ ተሓጋገዝቲ
ብጾት ኮይና ዘሰናዳኣቶ፡ ኣገዳሲ ወብሳይት እዉን እነሀልኩም። http://coieritrea.org/
ኣብኡ ብዛዕባ ኣገባብን ቕጥዕን ኣወሃህባ ሓበሬታ ግዳያትን
መሰኻኽርን፡ ብንጹር ዝቐረበ መብርሂ ስለ ዘሎ፡ ንዕኡ ብደቒቕ ምንባቡን፡ ኣብ
ግብሪ ምውዓሉን ሰናይ እዩ።
ኣብ መደምደምታ፡ ምንጪ ስደት ንምድራቕ፡ ረጋጺ መሰላት ህዝቢ ንዝኾነ
ስርዓት ኣሊኻ፡ ብስርዓተ-ሕጊ ብዝምእዘዝ መንግስቲ ናይ ምትካእ ሓላፍነት፡
ከም ዜጋታት ኣብ እንግደዓና ዘሎ ኮይኑ፡ ሓይልታት ደገ ለዉጢ ከምጽኡልና
ኣይንጽበን። ኤርትራውያን ብዘየማትእ ኣካል ሕብረተሰብ ዓለም ምዃንና
ክዝንጋዕ ግን የብሉን። ዋሕዚ ስደትና፡ ንኤርትራ ባሕጕጉ፡ ንጎረባብቲ
ኣዕለቕሊቑ፡ ናብ ሰሜን ኣፍሪቓ ፊሲሱስ፡ ክሳብ ሃገራት ኤውሮጳ፡ ሰሜንን
ላቲንን ኣሜሪካን ኤስያ-ፓሲፊክን ዞሪቝ፡ ነቲ ሽግርና ዓለም-ለኻዊ ቕርጺ ካብ
ኣትሓዞ፡ ኣብ ዓለምና ዝኸይድ ምዕባለታት ክጸልወና ባህርያዊ ኢዩ። ንሕና’ውን
ይዕበ ይንኣስ፡ ወዮ ደኣ ሕጂ ሕማቕ ጽሕፍቶና ኮይኑ፡ ጽልዋና ብኣሉታ ዝርአ
ጉዳይ ስደት ኮይኑ’ምበር፡ ነቓልቦ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ዝስሕብ ዛዕባ ምምጻእናስ
ኣይተረፈናን። ማሕበረ-ሰብ ዓለም ፡ እጃሙ ንኸልዕል ዝተበገሰ ይመስል።
እምበኣር፡ ‘ነታ ሓጺን ብርስንታ’ ኢዩ’ሞ፡ ደለይቲ ፍትሒ፡ ነዚ 2ይ ግዜ ክርከብዘጸግም ዕድል፡ ብኣገባብ ተጠቒምና፡ ከም ኣባል ሕብረተሰብ ዓለም፡ ብጽሒትና
ከነወፊ መሰልና ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ግዴታና ኢዩ ዝብል ርድኢት ኣሎና። ስለዚ፡ ነዛ
መርማሪት ኮሚሽን፡ ቕኑዕ ሓበሬታን ሰነዳትን ክንህብ፡ ግዳያት እህህትኦም
ንኸተንፍሱ ከነተባብዕን ኣቀላጣፊ (facilitating) ተራ ክንጻወትን፡ ለበዋናን
መጸዋዕታናን እንዳመሓላለፍና፡ እዛ ዝሓለፈት ሮቡዕ 10 ታሕሳስ 2014፡ ዓመት-
ዓመት እትኽበር፡ ዓለም-ለኸ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ምንባራ ብምዝኽኻር፡
ብርዕና ነልዕል።
መርበብ ኤርትራውያን ሲቪካዊያን ማሕበራት አብ ኤውሮጳ (መ.ኤ.ሲ.ማ.-
ኤውሮጳ)
Network of Eritrean Civic Societies – Europe (NECS –
Europe)
17/12/2014
መወከሲ ጽሑፍ (Reference):
http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/Display
News.aspx?NewsID=14794&LangID=E#sthash.PCwxa2
k5.dpuf – [Accessed 9 December 2014]
http://www.fithinews.com/index.php/specialfeatures/146-significance-of-un-commission-of-inquiryfor-eritreans
– [Accessed 9 December 2014]

http://gereger.com/

ሓንጸጽቲ ፖሊስ ጉዳያት ወጻኢ ኤውሮጳ ኣብ ግምት ከእትውዎ ዝግበኦም ጉዳይ ምንጪ ገዳብ ኒውስ

ትርጉም፡ ፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
ገለ ሰባት ንፖሊሲ ጉዳያት ወጻኢ ኤውሮጳ ኣመልኪቶም ክግምግሙ እንከለው፡ ነዚ ፖሊሲ ከም “ሓዲስ
መግዛእቲ” ጌሮም ‘ዮም ዝሪእዎን ዝዛረብሉን። ብኣንጻሩ ከኣ ገለ ሰባት ነዚ ርእይቶ ፈጺሞም ኣይቅበልዎን።
ንርእሶም ከም ወድዓውያን ጌሮም ብምውሳድ ከኣ ነዚ “ሓድሽ መግዛእቲ” ዝበሃል ዘረባ ዘይቅቡል ዕላምኡ
ዝሰሓተ፡ ዘይትስፍው ክብሉ ይገልጽዎ።ዝኾነ ኮይኑ ኤውሮጳ ኣብ’ቲ ናብ ኣፍሪቃ ዝጠመተ ፖሊሲታታን
ተግባራታን መብዛሕቲኡ ግዜ ባህ ዘይብል ኮይኑ ስለ ዝረአ፡ ምስ “ሓዲስ መግዛእቲ” ከተተሓሕዞ ዘይደፋፍእ
ኣይኮነን። ነዚ ርእይቶ’ዚ ዘቃልሑ ኤርትራውያን ድማ ውሑዳት ኣይኮነኑ።
ናብ ኤርትራ ዘቕነዐ ፖሊሲ ኤውሮጳውያን ብዙሕ ሕቶታት ዘልዕል ስኽፍታታት ድማ ዝፈጥር’ዩ። ምኽንያቱ
ሓያሎ ሃጓፋት ኣለዎ። እዚ ፖሊሲ ብመሰረቱ ብዛዕባ ስደትን ምስኡ ዝተኣሳስሩ ጉዳያትን መሰረት ዝገበረ’ዩ።
እዚ ከም’ዚ ዝበለ ፖሊሲ ከኣ ድንጋጸ ዝጎደሎ ምዃኑ ይረኣየካ። ኣርሒቑ ዝጥምት ኣይመስልን። ንሕና
ኤርትራውያን ጭብጣውያን ክንከውን ኢና ንደሊ። ነቲ ነዊሕ እዋን ዘቑጸረ ኣካይዳ ኤውሮጳውያን ገዲፍና፡ እስከ
ኣቓልቦና ኣብ’ዞም ዝሓለፉ 10 ዓመታት ጥራሕ ጌርና ንጠመተን ፖሊስን ኤውሮጳያን ንርኣዮ። እንታይ
ተዓዚብና? ገለ ኤውሮጳውያን ኩሉ’ቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ክፍጸም ዝጸንሐን ዘሎ በደላት ሸለል ኢሎም፡
ነቲ ጠንቅን ገፋዕን ውልቀ መላኺ ስርዓትን ጉጅለኡን ክከናኸኑ ንዕዘብ ኣለና።
ኤውሮጳ ሓንሳብ ብጸጥታ፡ ካልእ ግዜ ድማ ብሰብኣዊ ምድግጋፍ ዝብል ምኽንያታት ስርዓተ ምልኪ ክሕይልን
ክቕጽልን ናታ ኣስተዋጽኦ ጌራ። ስለዚ ከኣ ነቶም ዝተዘርገ ፖለቲካዊ ኩነታት ሃገሮም ኣብ ምቕያር ደኺምና
ከይበሉ መዓልትን ለይትን ዝጽዕቱ ዘለው ኤርትራውያን ኣብ “ልዕሊ’ታ ዘላታ ተወሰኸታ” ኮይንዎም ኣሎ።
ርግጽ’ዩ መንግስታት ቀዳምነት ንሃገራዊ ረብሓታቶም ሂቦም’ዮም ዝንቀሳቐሱ። ይኹን ደኣምበር ሓዲስ ኤውሮጳዊ
ክብርታት በዚ ጥራሕ ድዩ ክዕቀን ዘለዎ? ኣይመስለንን። ሃገራት ኤውሮጳ ዘቤታዊ ረብሓታቶም ጥራሕ
ከረጋግጹ ብምሕላን መባእታዊ መሰላት ህዝቢ ኤርትራ እንዳተ$ሓምተለ፡ ኣብ ክንዲ ወግዓዊ ዓገብ፡ ስቕታ ከርእዩ
ካብኡ ሓሊፎም ድማ መላኺ ብጥበራ ፍታሕ ከምጽእ ኣብ ምጽባይ ግዜ ከባኽኑ ልክዕ ኣይመስለንን። እዚ
ኣህጉራዊ ጉቡእ ካብ ምፍጻም ምህዳም ኣብ ርእሲ ምዃኑ ብተዘዋዋሪ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ምልኪ ዘካይዶ ዘሎ
ቃልሲ ኣብ ምድኻም ኣሉታዊ ግደ ዝጸዋት’ዩ። ካብ’ዚ ዝሓለፈ ቀረባ ዓመታት ብቀዳማይ ሚኒስተር ጣልያን
ነበር፡ ሲልቪዮ በርሎስኮኒ ዝተበገሰ ድኽሙ ንጥፈታት ክንዕዘብ ጸኒሕና ኢና። በርሎስኮኒ ዝጀመሮ ጠላዕ ድማ
ምስኡ ኣይወደቐን። ኣብ’ዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ናይ ኢጣልያ ምክትል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዝኾና፡ ላፖ
ፒስቴሊ ነቲ ዲፕሎማስያዊ ጠላዕ ክደግማኦ ተዓዚብና። ገለ ዘይመንግስታውያን ውድባት ኤውሮጳ ድማ ብዝያዳ
ኣብኡ ጸቒጣ ክትከይድ ይገብሩ ከምዘለው ይፍለጥ።
ሃገራት ኤውሮጳ ብምኽንያት ኣብ ብዙሓት ሃገራት ዝረአ ዘሎ ዘይምርግጋእ ኣእላፍ ስደተኛታት ሓተቲ
ፖለቲካዊ ዕቑባ ኣብ ምትእንጋድ ተሸጊረን ከም ዘለዋ ይርደአና’ዩ። ሃገራዊ ጸጥታ ከተውሕስ ብምባል፡ ቁጽሪ
ናይ’ቶም ካብ ሞት ኣምሊጦም ኣብ ኣፍ ደገአን ተጸጊዖም መዓጹአን ዝኹሕኩሑ ዘለው መሳኪን ክትድርት ግን
ቅኑዕ ኮይኑ ኣይረኣየንን። በቲ በለ በቲ ግን ኣብ ኤውሮጳ ስሕተት ይፍጸም ኣሎ። ካብኡ ዝዓበየ ጠንቂ ናይ’ቲ
ስደት ገዲፍካ ኣብ ዋሕዚ ስደት ጥራሕ ከተድህብ ልክዕ ኣይኮነን። ከም’ዚ ምግባር’ሞ ንዘነቐጸ ጉንዲ ጠጠዓለይ
ኢልካ ማይ ከም ምስታይ ዝቑጸር’ዩ። ስርዓት ኣስመራ ከይወድቕ ገለ ሓላፍነት ዘይስመዖም ወገናት ዘርእይዎ
ዘለው ንጥፈታት፡ ሓድሽ’ኳ እንተዘይኮነ ግን ምስ ዘለናዮ ዘመን ብምንጽጻር ዳግመ ርእይቶ ዘድልዮ ኮይኑ
ይረኣየኒ። ገለ ሰበ;ስልጣን ጣልያን ዝመርሖም ኤውሮጳውያን ዲፕሎማሰኛታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ
ዝፍጸም ዘሎ ግህሰት መሰላት ንጎኒ ገዲፎም፡ ጃልባ ህግደፍ ክይትጥሕሎም ዘራይዎ ዘለው ምድንጋጽ፡ መሊኦም
ከድሕኑ’ኳ ዓቕሚ እንተዘይብሎም ዝገብርዎ ዘለው ጉያ ጉያ ግን ንዓና ንኤርትራውያን ከንቀሓና ይግባእ።2
እዚ ከም’ዚ ዓይነት ኣካይዳ’ኮ ንኤውሮጳ ናይ መጀመርያ ኣይኮነን። ልዊ ሚሸል ንስርዓት ኣስመራ ካብ ውድቀት
ከድሕኖ ክብል ንኢሳያስ ኣፈFወርቂ ብዙሕ ግዜ ከቀባጥረሉ ጸኒሑ’ዩ። እንተኾነ ግን ሱር ኢሳያስ ኣፈወርቂ እዚ
ዝግለጽ ዘሎ ስለዝኾነ ዳግም ትንፋስ ክዘርእ ኣይሕሰብን። እዚኦም ስርዓት ህግደፍ ካብ ሃላሊ ኣካይድኡ ሶፍት
ዲፕሎማሲ ወይ ልስሉስ ኣቐራርባ ኢሎም ብዝገልጽዎ ክጥብርዎ ምፍታኖም ከይኣክል፡ ንደምበ ተቓውሞ
ኤርትራ መቓቒልካ ንምድኻሙ ፈተነታት ክገብሩ ምጽናሖም’ውን ዝተሓብአና ምስጢር ኣይኮነን። እቲ
ዝገብርዎ ፈተነታት ኣብ መጽናዕቲ ዝተመርኮሰ ከም ዘይኮነ ዘመላኽቱ ነገራት’ውን ትርኢ ኢኻ። ሓደ ካብ’ቲ
ተገላባጢ ምልክታት፡ ስርዓት ኢሳያስ ክወድቕ ስለዝኾነ “ውሕጅ ከይመጸ መንገዲ ውሕጅ ጽረግ” ከም ዝበሃል
ዘገልግለና መተካእታ ንሓዝ ካብ ዝብል መን ካብ መን ይሓይሽ ኣብ ምድላይ ተጸሚዶም ከም ዝርከቡ’ውን
ሓበሬታ ኣሎ’ዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ክፍሊ ኢሜግሬሽን ደንማርክ ንኤርትራውያን ከይተወከሰ፡ ንህልዊ ኩነታት ኤርትራ
ዝምልከት ሓደ ጸብጻብ ከቕርብ ሃቂኑ ኔሩ። ድሒሩ ከም ዝተረጋገጸ ግን እቲ ጸብጻብ ተቐባልነት ኣይረኸበን።
ብኣንጻሩ እኳ ደኣ ተቓውሞ’ዩ ገጢምዎ። ቅድሚ ሳልስቲ ድማ ገለ ኣባላት ጉዳያት ወጻእን ዘቤትን ዓባይ
ብሪጣኒያ ምስ’ቲ ስርዓት ንምዝርራብ ኣስመራ በጺሖም ኔሮም። ዛዕባ መገሻና ይብሉ ንሳቶም፡ ንዋሕዚ ስደትን
መሸጣ ደቂaሰባት ኣብ ዝምልከት ንምዝታይ’ዩ። እዚ ምስ ምልኪ ዝግበር ምቕርራብ ግን ብሸለልታ ክሕለፍ
ዘይብሉ ኣትኩሮ ዘድልዮ ጉዳይ’ዩ። ብወገና ንሰበbስልጣን ኤሜግሬሽን እዚ ዝስዕብ ርእይቶ ከነቕርበሎም ደስ
ይብለና። 1efኤርትራዊ ናብ ኤውሮጳ ዝመጽእ ዘሎ ፈትዩ ዘይኮነስ፡ እቲ ስርዓት ዝሕተተሉ በደል ኣብ ልዕሊኡ
ይፍጸም ስለ ዘሎ ምዃኑ፣ hefኢiሰብኣዊ ኣተሓሕዛን ምሕደራን እቲ ስርዓት ዘየማትእ ዘየዛርብ ስለዝኾነ፡ ናብ
ኤውሮጳ ዝኣቱ ኤርትራዊ ብቐጥታን ብተዘዋዋርን ግዳይ ናይ’ቲ ስርዓት ምኳኑ ክርድኡ ከም ዝግባእ’ዩ።
ኣብ’ዚ ገለ ምድንጋራት ከጋጥም ይኽእል’ዩ። በቲ ስርዓት ኮነ ኢልካ ዝፍጠር ምድንጋራት። ንኣብነት ኣብ
መንጎ’ዞም ኣእላፍ ስደተኛታት ውሑዳት ሃሱሳትን ሰለይትን ክህልው ይኽእሉ’ዮም። እዞም ሰለይቲ ኣብ ደምበ
ተቓውሞ ተጸንቢሮም፡ ናይ ምድኻም እንተሰሊጥዎም ድማ ናይ ምብትታን መደብ ሒዞም ይነጥፉ ክህልው ከም
ዝኽእሉ ክንቀሓሉ ዘለዎ ጉዳይ’ዩ። እዞም ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ ጠላማት ኣብ ሓንቲ ናይ ኤውሮጳ ሃገር ኣትዮም
ዘድልዮም ናይ መንበርን ዜግነትን ሰነዳት ምስ ሓዙ፡ ነቲ ብባይቶ ጸጥታ ዝተመሓላለፈ nofክኽፈል የብሉ ዝብል
ናይ እገዳ ውሳኔ ብምጥሓስ፡ ክኸፍሉ ይረኣዩ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ናብ ኣስመራ’ውን ይመላለሱ’ዮም። ስለምንታይ’ሲ
ቀደሙ’ውን ምስ’ቶም ተገዲዶም ዝስደዱ ዘለው ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ተመሳሲሎም ንስለያ
ዝተላእኩ ብምንባሮም። ሃገራት ኤውሮጳ ልክዕ ከም’ቲ ኖርወይ ዝወሰደቶ ስጉምቲ፡ ከለልያኦምን ኣብ ቀይዲ
ከእትዋኦምን ዘሸግር የብለንን። ተበዲልና ኢሎም ፖለቲካዊ ዕቑባ ሓቲቶም ተመሊሶም ናብ’ቲ በዳሊ ዝኸዱ
ሰለይቲ ተሓባበርቲ ደኣምበር ካልእ ክኾኑ ስለዘይኽእሉ ሃገራት ኤውሮጳ፡ መንነቶም ብግቡእ ኣለልየን መሰል
ዕቑባ ክስርዘሎም ኣለወን። ብርግጽ ከኣ እዚኣቶም ከም መታለልትን ሰለይትን መጠን ናይ ህልወናን ረብሓን
ጉዳይ ስለዝኾነ፡ ተለልዮም ብቕጽበት ክባረሩ ጥራሕ’ዩ ዘለዎም።
ብካልእ መዳይ ድማ ሰባት ውድባት መመሪጽካ ከተዛራርብ ምድላይ ብዙሕ ፋይዳ ስለዘይብሉ፡ መንግስታት
ኤውሮጳ ብዘይኣድልዎ ንኹሉ ደምበ ተቓውሞ ረኺቦም ከዘራርብዎ ኣለዎም። እቲ ርክብ ይስፋሕ። ንኹሉ ድማ
የጠቓልል። እዚ ኣብ ቦትኡ እንዳሃለወ፡ ንኤርትራውያን ዘተሓሳስብ ጉዳይ እንተሃለወ፡ ሃገራት ምዕራብ ንስለ
ጸቢብ ረብሓታተን ክብላ፡ ንስርዓት ኣስመራ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘብጸሖ ንዘሎ በደላት፡ ትርጉም ብዘለዎ
ያዕ ክብላኦም ዘይምድላየን’ዩ።ንስርዓት ኣስመራ ብግቡእ ዝፈለጣኦ ኣይመስላን። እዚ ስርዓት ጸረzሰላም ጸረ{ዞባዊ
ጸጥታዊ ምርግጋእ’ዩ። ብዛዕባ መንነት እቲ ስርዓት ንምፍላጥ ድማ ብዙሕ ወጻኢታት ግዜን መጽናዕትን ዘድልዮ
ኣይኮነን። ምኽንያቱ ብሩህ ስለዝኾነ።
ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ብኣካይዳ ናይ’ዚ ሓላፍነት ዘይስመዖ ስርዓት ዘየማረረ የለን ክበሃል
ይከኣል። ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ህዩማን ራይትስ ዎች ወትሩ መረረኦም ምስ ገለጹ’ዮም። እዚ ስርዓት
ንክንድ’ዚ ዝኣክል ግዜ ኣብ ስልጣን ዝጸንሓሉ ምኽንያት ብኣፈሙዝ ደኣምበር፡ ብሰላም ብደሞክራስያዊ ምርጫ
ኣይኮነን። ነዚ ከምዚ ዝበለ ስርዓት ከተድሕን ዘይኮነ ሞቱ ንምቅልጣፍ ጥራሕ’ዩ ምርብራብ ክግበር ዘለዎ።3
ብእምነት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ’ቲ ባዕሉ ዝኾዓቶ ጉድጓድ ኣትዩ’ዩ ክድበ ዘለዎ። ሓንሳእን ንሓዋሩን ተሓግሒጉ
ነበረ ክኸውን ኣለዎ። ከምኡ ምስ ዝግበርን ምስ ዝኸውንንን ድማ’ዩ ዋሕዚ ስደትን ሕቶ ዕቑባን ዝግታእ። ካልእ
ኤርትራውያን ክፈልጥዎ ዘለዎም ኤርትራ ሕብረÄብሄራዊት ሃገር’ያ። ደምበ ተቓውሞ ከኣ ነዚ ሕብረÇብሄርነት
ዘንጸባርቕ ክኸውን ባህሪያዊ’ዩ። ብመሰረት እቲ ስርዓት ብዛዕባ ኤርትራን ህዝባን ብቐጻሊ ዝነዝሖ ኣበሃህላ ክልተ
ክራኸብ ዘይኽእል ጫፋት ዘለዎ ተረድኦ’ዩ ዘሎ። እቲ ሓደ ንኤርትራዊ ሕብረÜብሄርነት ዝፈልጥን ዝቕበልን’ዩ።
ዝበዝሕ ወገን ደምበ ተቓውሞ ከምኡ’ዩ። እቶም ካልኦት ከ ከመይ ዝበሉ’ዮም? ውልቃዊ ረብሓኦም ጥራሕ
ዘገድሶም ተበለጽቲ፡ ተማሂርና፡ ፈላጣት ኢና በሃልቲ፡ ናይ ግጭት ነጋዶ። ኮታ ብዛዕባ መርገጺኦም ይትረፍ
ተዓዛባይ ንገዛእ ርእሶም’ውን ኣነጺሮም ዘይፈልጥዎን ዘይገልጽዎን ኒዮው ነጀው በሃልቲ’ዮም። ኤርትራ ህጹጽ
ፍታሕ ትደሊ ዘላ ሃገር ደኣ ትኹን ‘ምበር ነዚ ዝተገልጸ ክልተ ጫፋትን መንጎçመንጎን ብንጹር ከይተገንዘብካ
ክርከብ ክመጽእ ዝኽእል ፍታሕ የለን።
እዞም ዝተጠቕሱ ገለ መንግስታት ኤውሮጳ ግን እቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝበጽሕ ዘሎ ስቅያታዊ ህይወት
ብዙሕ ዝዓጦም ኣይመስሉን። ዘግም ኢልካ ስርዓት ኣስመራ ካብ’ቲ ዝግበሮ ዘሎ ክእርነብ ዝኽእለሉ ምኽሪ
ምልጋስ ጽቡቕ’ዩ ኢሎም ክምዕዱ ዝፍትንሉ ኣጋጣሚታት ጸኒሑ’ዩ። እዞም ከም’ዚ ዝብሉ በዓል መን’ዮም?
ንኤርትራ ንፈልጣ ኢና ዝብሉ’ኸ ኣበይ ኮይኖም’ዮም ተላልየማ? ፈቲሾማ ዘይመስል’ዩ። የግዳስ ካብ ሰብኣውነት
ርሒቖም ከምኡ ምባሎም ምስ ስርዓት ኣስመራ ዘተኣሳስሮም ረብሓ እንታይ ኣሎ ኢልካ ክትሓትት ዝደፍእ’ዩ።
ሓደ ዘይከሓድ ዘሻቕል ነገር ግን ኣሎ። ተቓውማይ መሲልካ፡ ካብ ተቓውማይ ዘይጽበ ተግባራት ምፍጻም።
እዞም ከም’ዚ ዝበሉ’ዮም ነቶም ንኤርትራ ጽቡቕ ጌርና ንፈልጣ ኢና በሃልቲ ብመንጽር ውልቃውን ጉጅላውን
ረብሓኦም ዘይኮነ ሓበሬታ ዘስንቕዎም ዘለው። እዚኦም በዓል መን’ዮም። ከመይ ዝበሉ’ዮም እንተ ኢልና፡
ብጽልኢ ጎረባብቲ ሃገራት ኣእምሮኦም ዝተደፍኑ ሕሉፋት ሃገራውያን ኢና በሃልቲ፡ ዘወድዓውያን
ዘይሓላፍነታውያን’ዮም። ባህሪያቶም ካብ ባህሪ ናይ’ቲ ስርዓት ዝፍለ ኣይኮነን። እቲ ባህሪያት ከ ከመይ
ዝበለ’ዩ? ጽልኢ ቀጽሪ ደምበ ተቓውሞ ብርግጽ ኣለዎም። ርእይቶ ካልኦት ኣይሰምዑን ኣየኽብሩን።ኣብ ጸረô
ደሞክራስያዊ ኣተሓሳስባን ኣሰራርሓን ዝጠሓሉ’ዮም። ካብ ናይ ቀደም ድሑር ኣረኣእያኦም ክላቐቑ
ዘይከኣሉ’ዮም።
ዝኾነ ኮይኑ እዞም ምስ’ከምዚኦም ወዲ ከም’ዚኦም ግዜኦም ዘጥፍኡ ኤውሮጳውያን ኣብ ኣካይዳኦም ዳግመ ርእይቶ
ክገብሩ ኣለዎም። ድሕሪ ደጊም ዝተገብረ እንተተ ገብረ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስዕረቱ ኣይድሕንን። ምርሻ ደምበ
ተቓውሞ ድማ ክግታእ ኮታ ዝከኣል ኣይኮነን። ዝኣረገ ስርዓት ዝበሰለ ፖለቲካዊ መድረኽ፡ ብዝኣረገ ጭርሖ
ኣይቅየርን። ስለዚ እዞም ምስ መላኺ ስርዓት ጽግዕግ ዝብሉ መጀመርያ ንገዛእ ርእሶም ካብ ጌጋ መንገዲ
ክድሕኑ፡ ካልኣይ ጾር ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ምፉኻስ መታን ኣጃሞም ከበርክቱ፡ ካብ መጀመርያ ሓደ ነገር ብግቡእ
ክርድኡ ይግባእ። ስርዓት ኤርትራ ኣብ ዓራርቦ ከምዘሎ። ከተድሕኖ ኢልካ ምልስላስ ምድንጋጽ ከኣ ከንቱ
ምዃኑ። እዞም ወገናት ደጊሞም ደጋጊሞም ኣቓልቦ ክገብርሉ ዘለዎም ካልእ ጉዳይ’ውን ኣሎ። ስለ ዝሓሸ መጻኢ
ኤርትራ ምስ ዝሓረኻዮም ጉጅለታት ምርኻብ ዘይኮነ፡ ምስ መላእ ደምበ ተቓውሞ ተራኺብካ ክትዝቲ ቅሩብ
ምዃን ዘድሊ ምኳኑ’ዩ።
ጂኦግራፊካዊ ኣቀምምጣ ኤርትራ ሕንቁቕ ተነቃፊ ምዃኑ ክዝንጋዕ የብሉን።ከም ተርእዮ ዘየድሊ ባህ ዘየብል
ከጋጥም ከም ዝኽእል ኣርሒቕካ ምእማት ከድሊ’ዩ። ናይ ኤውሮጳውያን ስትራተጂካውያን ወጠንቲ፡ ንደምበ
ተቓውሞ ኤርትራ ናብ ቃሕ ዝበሎም ኩርናዕ ኣጸጊዖም ዝመስሎም ንከይትልሙ ዓቢ ጥንቃቐ ክገብሩ
ከድልዮም’ዩ። ዘይተደልየ ጉድኣት ከይመጽእ ከይበጽሕ እንተደኣ ዝድለ ኮይኑ ማለት’ዩ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ እዞም
ልዕል ክብል ዝተገልጹ ኤውሮጳውያን ውልቀ ሰባትን ናእሽቱ ጉጅለታትን እሽርሩ ክብሉ ንዕዘብ ኣለና፡ ብዋጋ
ቀጽሪ ተጋድሎ፡ ብዋጋ ተቓለስቲ። እዚ ኣዝዩ ሓደገኛ ክኸውን’ዩ። ጸገም ኤርትራ ክፈትሕ ዝደሊ፡ ንሱር ሰራውር
ናይ’ቲ ጸገም ካበይ ከምዝብገስ ከለልዮ ኣለዎ። ዘይፍትሓዊ ምሕደራ፣ ዕለታዊ ግህሰት መሰረታዊ ሰብኣዊ
መሰላት፡ ፖለቲካዊ ጭቆና፡ ጸጥታዊ ስግኣትን ዓመጽን። ኤውሮጳውያን ካብ ኤርትራ ዝመጹ ስደተኛታት4

በዚሖምና በሃልቲ’ዮም።ንምፍትሑ እንታይ ክግበር ከምዝግባእ፡ እንታይ ዓይነት ስጉምቲ ክውሰድ ከምዘለዎን
ክጠፍኦም ወይ ክጎስይዎ የብሎምን።
ድ·ሰ¸ደ¹ኤ  17-12-2014

http://www.togoruba.org/

ህግደፍሲ ከዳሚትዶ ገዛኢት? 18 . 12 . 20014፡ 2ይ ክፋል ግደፍ ዝፈከረስ ዝወርወረ!

ህግደፍሲ ከዳሚትዶ ገዛኢት?
18 . 12 . 20014፡
2ይ ክፋል ግደፍ ዝፈከረስ ዝወርወረ!
እቲ ኣርእስቲ ከይነውሕ እናተሓሰበ ይቆራረጽ ከምዘሎ ኣብ ግምት ከተእትዉለይ እናተተስፈኹ ኣብ ዝሓለፈ
ጽሑፈይ እቲ ድምጺ ኤረና ዘቕረበትልና ዛንታ ናይቲ ንኡስ ፖለቲከኛ ሰሚዕና ብሰበብ ናይቲ ምስጡር ግፋ
ከምዝነፍጽ ኢና ተዓዚብና። ግፋ ከኣ ከም ጃምላዊ ሕፍ ሳ መጠን ዓላማኡን ኣተገባብራኡን እንተዘይኮይኑ
ኣድላይነቱስ ኣይምተወገዘን። እንተኾነ ኣብ ሃገርና ንምሕፋስ ዘገድድ ነገር እንታይ ከ ምዝኾነ ሎምስ ኩሉዜጋ
ክርድኦ ከምዝኸኣለ ንርዳእ። ኣብ ውሽጢ’ቲ ዝዘራእካዮ ተጸንቢሩ ዝበቁል ብዙሕ ክርዳደ-ካልእ ማልእ ክትጽ ህዮ
ወይ ክትኣርዮ ይከኣል። ኣብ ውሽጢ’ቲ ብዙሕ ዘየድልየካ ነገር ዝተሓወሰ ተመራጺ ድማ ትለቕሞ፡ ትቖልቦ ወይ
ትቕርሞ። እዚ ምስ ዘይጥዕም’ዩ ዝግፈፍ። ግፋ’ውን ንተደላይ ወይ ዘይተደላይ ምስመጸኻ ነቲ ዘተረፈ ናብቲ
ዝነበሮ ክትመልሶ ሕጊ ምግፋፍ የገድደካ’ዩ።
ብዛዕባ ናይታ መስርሕ ግፋ ‘ክትመሚ’ ዝተደኮነት ህግደፋዊት መስናዕ (ቤት ማእሰርቲ) ዓዲ ኣበይቶኸ እንታይ
ትፈልጡ?
ብርሃነ ኣፍሮ (ሓደ ካብቶም መርመርቲ ማሕቡስ ዓዲ ኣቤቶ) ዝሃበና ሓበሬታ ትዝክርዎ ትኾኑ። ህግደፍ
ኣብውሽጢ ህዝብና ፈታዊ ስለ ዘይብሉ እቲ ኩሉ ዝግፈፍ ንንግዳዊ መዓላ ዝተወጠነ ኢዩ። ግደፍ ነቶም ንኣሽቱ
ደቁ፡ ኣሕዋቱን መቕርቡንስ ነቶም ብኮነ ተባሂሉ ብዕድ መ ኣዝዮም ንዝደፍኡ ኣቦ ወይኣደ ዝተቐየድዎ ዘበለ
ብገንዘብ ከናግፎም ከምዝግደድ በሪሁ ኢዩ። ዶላር እንተዘይኣትያ ብሳዕቤን መርመ ራ ይዅን ማእሰርቲ ዝመጽእ
ሞት ንህግደፍ ዕዳጋኡ ኢዩ። ሬሳ ንምውሳድ ድማ ግድን ክኽፈለሎም ስለዝኾነ። ካብኡ ተረፈ ግና ቃል ና ይቲ
ተራኺ ዘይምርሳዕ። ንሱ ንገለ ሰባት ኣብ ቅልጽሞም ጸሊም ጨርቂ ይእሰረሎም ከምዝነበረ ገሊጽዎ ኢዩ። ጸሊም
ጨርቂ ንምታይ?
ኣይትሸገሩ፡ ኩሉ ዝተዓዘበ ፖለቲከኛ ቆልዓ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ክትዕቅቦ ዝነበራ መሬት ባሕሪ፡ ጽባሕ መበላሸዊኡ
ተወጢኑ ንዝተዘርአ ሓሽ ሽ ዝሕልዉ ኣዛብእ ማሳይ ካብተፈነዉዋ፡ ኢዱ ከይሃበ ሓንቲ መዓልቲ ብዝኾነ ዋጋ
ወጺኡ ክብድህን ከዘንትወልናን’ዩ። እንተ ትማሊ፡ ጎደፋ’ውን ምስቲ ዝነበሮ ጭቡጥ ሓበሬታ ሓዊሱ፡ ናይ ሎሚ
ዘመን ህግደፋዊት ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ብርግጽ ተምሳል ናይታ ትማ ሊ 1.5 ሚሊዮን ግዳያት ዘህለቐት
መዳጎኒት ቅዝፈት ዝነበረት ፖላንዳዊት ኣውሸዊትዝ (Auschwitz) ከምትመሳሰል ዘብርህ ጽሑፍ ኣ ቕሪቡ
ነይሩ። ሎሚ ድማ እንሆ ንዝተራእየን ገና ንዘይተራእየን ቀላሊዑ ዘገማጥለና ሓሳባት ክንውንን ብምብቃዕና
ይመስገኖ ፈጣሪ!
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ፕሮፈሶር ኣብ መጽናዕቱ ሃገርና ከመይ ከምዘላ ብውሕልነት ኣስፊሑ ተንቲንዎ ከምዘሎ፡
ነፍሲ-ወከፍ ሃገራዊ’ውን በዚ ዘሎ ንገሌና ኣይሕሱብ ዝነጠበ ኩነታት ዘይተሸቑረረ የብልናን። እሞ ናቱ ይኹን
ናይተን ዝመረጽኩወን ኣርእስታት ከምኣብነት ክጠ ቓቕስ ደልየ እንተዘይኮይነ ንዓዐን ኣብሊጸ ክድግፍ ወይ
ክወቕስ ሓሊነ ኣይኮንኩን። እቲ ቅንጥብጣብ ሓሳባት ኣብ ሓደ እንተተኣኪቡ ል ክዕ ሓቀኛ ነጸርታ ሕማም ሃገርና
ስለዝህብ ዘላቒ መድሃኒቱ ክንመርጽ ኣየጸግመናን ኢለ’የ። ከም ኣበጋግሳይ ንምቕጻል በሉ ንስዓብ።
“ኤርትራ ብዘይመንግስቲ ብዘይተቓወምቲ”። ጽሑፍ ናይቲ ንብውልቀይ ካብ ሓሲቡ ክዛረብስ ከይሓሰበ
ክጽሕፍን ባዕሉ ከንብቦን ዝም ቅረኒ ጋዜጠኛን ፖለቲከኛን ኣማኑኤል ኢያሱ ኢዩ። ከምተውህቦ’ውን ንሱ ኩላሓሳባቱ ኣብታ ዝመርጻ ኣርእስቲ ከምትጠቓለል ኮይና ት ስማዓኒ። ብርግጽ ከኣ ኤርትራ ብዘይ ተቓወምትን
መንግስትን ምትራፋ ምስቲ “እዚዶ ደይዚ” ዝብል መጽናዕቲ ፕሮፈሶር ዝሰማማዕ ኮ ይኑ ረኺበዮ። ‘ቲ ሕቶ
ክደግሞስ፡ “ስለምንታይ ኢዩ መራሒ ህግደፍ ሃገራውያን ኣብሪሱ ንፖቲካዊ ባዶነት መሪጽዋ”?
ክሳብ’ዚ ቀረባ እዋን ህሉው ኩነታት ሃገርና ንናይ ማዕዶ ተዓዘብቲ ዝርንዝሕ እናኣንበዐ ምሓልፎ ብዋናታት ክጓነ
ወይ ብሰበብ ኣመሪካን ወያነን ክመሳመሰሉ ኢዩ ጸኒሑ። ቀዳመይቲ ምስምስ ምስኣረገት ኢሳይያስ ናይ ስልጣን
ሕማም’ዃ እንተኣለዎ ከም ሓደ ንቡር ክንቅበሎ ኢና ተጎስጒስና። ንሱ’ውን ከምዘንደልሃጽና ፈሊጡ መታን
ኣጸቢቕና ክንዕዘር ስልጣን ብስሪኡ ከምዝበሓተ ኣምሲሉ’ዩ ክዕበየልናን ከሀ ውትተናን ተሰምዐ’ሞ ነገር ምስምስ
ፈጺማ ኣብሖ ኮነት። ከመይሲ ስልጣንካ ምዕቃብ’ኮ ንቡር ፖቲካዊ መስርሕ ኢዩ። ግን ስልጣን ሃገ ርን ህዝባን
ብምዕናውን ምዝራውን ድያ ትዕቀብ ወይስ ብምህናጽን ምጥርናፍን?
ከይንጋገ ምእንትስ፡ ስልጣን ድኣ መንከ ተጻቢእዎ ይፈልጥ? ንሱ’ውን ከምዘንደልሃጽና ፈሊጡ መታን ኣጸቢቕና
ክንዕዘር “ስልጣን ዝሃበ ኒ የለን”T ኢሉ ከሀውትተናን መላኽነቱ ከርዕመናን ክፍትን ተሰሚዑ ኢዩ። እንተኾነስ
ብርግጽ ዓሻ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኪኖ ስልጣን መ ንነት’ውን’ኮ ሂብዎ ኢዩ። ህዝብና ኪኖ ቆመና ውላዱን
መቕርቡን ኣብ ልዕሊ ኢሳይያስ እምነት ብምሕዳር ንብረቱ፡ ገንዘቡን ሓዳሩን ኣረ ኪቡ ኢዩ። ክሳብ ከምልዕለ-
ተፈጥሮ፡ ከም ኣምላኽ ተሳሊምዎ። ንሱ ግን ብእምነት ህዝቡ ካብዘይዓገበ ስዉር ብልሓቱ ከምቲ ዝበሃል ህ ርፋን
ስልጣን ከምዘይኮነ ናይ ኣደባባይ ምስጢር ኮይኑ ንታሪኽ ክስነድ በታ “ጭብጢ”T ትብልቃል ከይተጎናደብና
ኣዳዕዲዕና ነቃልሓዮ።
ትማሊ ሓሊፍና ሎሚ ድማ ኮነት’ሞ ምስምስ ከኣ ተሳእነ። ግናኸ ሎሚ’ውን ከምትማሊ መራሒና ንስልጣን
ክብል ከምዘባድመና ጥራይ ይመስለና እንተኣልዩ ከይንዕሹ ንጠንቀቕ። ሓደ ሓቂ ኣብዘይግዚኡ ከይእመን
ስለዝኽእል ማለት እንተዘይኮይኑ ኢሳይያስ ስልጣን ንምን ታይ ክጥቀመሉ ኢዩ ክንድኡ ዝዋደቐሉ ክንምልሶ
ግቡእ ኢዩ። ፕረሲደንት ኢሳይያስ ብመትከል ኣይናህናን ኢዩ። ብውልቀይ ከምሓደ ሃ ገራዊ ደጋጊሙ
ከምዝመሰለኒ ህግደፍ ሕጂ’ውን ኣብ ኤርትራ ዝዓስከረ ነቐዝ ሃገር ምዃኑ ብዘይጥርጥር እብሎ ኣለኹ።
ንነገሩ ፕረሲደንት ኢሳይያስ እንታይ ዝኣመሰለ ዓለማዊ ኣድላይነት ሃልይዎ ኢዩ ኣብ ስልጣኑ ክቑንቁን ተደልዩ?
መንዩኸ ዝሕልዎን ነቲ
ቅንጣብ’ዃ ዘየደናግር ኣባናን ከባቢናን ንርእዮ ዘለና ፖለቲካዊ ድራማታት ብኣምሳል ወዲ ኣፎም በራድ ዝዝውሮ
ዘሎን?
ብዛዕባ ዝርአ ዘሎ ዓለማዊ ኩነታትን ኣሳሳይነት ህግደፍን ኣብዚሐ ስለዘእወኹሉ ሕጂ’ውን ክደጋግሞ ባህጊ’ኻ
የብለይን። እንተኾነስ ንሰ ፍላላ ድማ ክሳብ ትቃላዕ ከምዝኾነላ መጠን ወያ ብፖለቲካዊ መንነታ ዘይትተኣማመን
ጎበጨረ ሰልፊ ከኣ መሐከሊት ትጥቀመላ ዘላ ፍ ልስፍና ሓንቲ ዓለም ኣብ ውሽጥና ኣእትያ’ኳ እንተ ኣሳጸየትና፡
ፖለቲካዊ ምርጫኣ ዘይኮነስ ውጽኢት ቅልውላዉ ፖለቲካዊ መንነታን እ ምነታን ኢዩ። ማለተይ ህግደፍ “ኮን
ዶኾን” ኢላ ትድርገሞ እንተዘይኮይኑ “ቀጻሊ ረብሓ’ምበር ቀጻሊ ሕውነት የለን”T ብዝብል መርዚጭ ርሖ
ውልቃውነት እንተዘይኮይኑ ብዓላማ ትመተሉ ዝተሓዝ ሃገራዊ ፖለቲካዊ እምነት የብላን። ትብለና ንሳ ዓለም
ሓድሽ ፖለቲካ ከምዘ ድልያ። ትደሊ ንሳ ሃገርና ብግዜያውነት ጸኒሓ በቲ ትምነዮ ሓድሽ ፖለቲካዊ ቅርጺ
ክትምስራሓና። ነዚ ዘቃልዕ ፕሮፌሶር ኣብ ገጽ ÖÜTጽሑፉ ብግቡእ ኣነጺርዎ ኣሎ።
“ኤርትራ ብዘይመንግስቲ ብዘይተቓወምቲ”። እሞ ስለምንታይ ኢዩ መራሒ ህግደፍ ሃገራውያን ኣብሪሱ ንፖቲካዊ
ባዶነት መሪጽዋ?ፕረሲደንት ኢሳይያስ ሕቖኣ ዝጎዘዛ መንግስቲ ትውንን ኤርትራ ክመርሕ ዝተመነየሉ ምኽንያት ክልተ ዓላማታት
ኣለዎ። በቲ ሓደ እቶም መሳርሕቱ በቲ ኣቐዲሙ ክፍጽምዎ ዝቐሰቦም ኣጽናቲ ገበን ከምዝኣዘዞም ክሒዱ ንጹህ
ክመስል ኣብ ኣድላይ ግዜ ባዕሉ ከምዝኽምብሎ ም እናኣፈራርሀ ስረኦም ስለዘምለቖሎም ፈዚዞም ብሒም ዝብል
ከምዘየለ ስለዘረጋገጸ፡ ከምታ ዝተላእካ ነታ ሃገር ከምቲ ናይ ዘመነ-ኮም ቢሽታቶ ከምዝመችኦ ብምሕዛእ
መዳሚዱ ከረክቦም። በቲ ካልእ፡ ምናልባሽ ክሳብሽዑ ኣሸበሸብ ኣይሕሱብ ገለ ረጽሚ ንኸይርከብ ንር እሱ
ኣብትሕቲ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ክምዕቀብ ስለዘለዎ ኢዩ። ምእንቲ ርእሱ ናይዚ ዞባና ልእኽቲ ዓቃብ ሰላም ድማ
ኢቲዮጲያ ኢያ። ንሳ ሰራዊታ ሒዛ ኣብዝኾነ ዝተላእከቶ ደበኽ ትብል ‘ውፍይቲ’ ኢያ። ካብ ሙሉእ ኢቲዮጲያ
ከኣ እቶም ኣዝዮም ‘ፈጥኖ ደራሽ’ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት፡ ‘ቶም ወየንቲ ተጋሩ ኢዮም ኢለሞም። ‘ወያነ ኮይንላ
ዘመና መጺእላ’ ካብ ብጋሕጋሑ ንኤርትራዊ እናኣከሻመሸት ንኤር ትራ ግን ‘ካብ መንጋጋ መግዛእቲ ኣናጊፋ
ኣገንጺላታ’ ይብሉና። ግዲ የለን ሎሚ ርእሰ-ምምሕዳር ኮይና እንተጸንሐት ጽባሕ ንርእሳ ክት ግንጸል እንታይ
የጸግማ? ተገንጺላ ድማ ሓድሽ ሃገረ-ትግራይ ትግርኝ ክትሰርሕ እንታይ የጸግማ? ንወዲ ኣፎም በራድ ብዓባያ’ኳ
እንተ ዘየትሓዘቶ ከምዚ ዝጽበይዎ ዘለዉ መንነት ኪኖ ኮንፈደረሽን ፕረሲደንት ትግራይ ትግርኝ ክትገብሮ እንታይ
የጸግማ? (ንኩሉ ክጥዕም ይኸውን መለስ ዝተወገነ) ክሳብ ሽዑድማ ንትረሲደንቶም “ደምህት” ብዝባሃሉ ዓቃብ
ሰላም ሰራዊት ይሕሎ ኣሎ። ኣብ ኣድላይ ግዜ ጉ ዳይ ኤርትራ ካብ ኢድ ሃገራውያን ከምዝወጸ ተመኽንዩ ክስዕብ
ዝምነይዎ መቸም ኣይትዝንግዕዎን እብል። ደምህት እምባአር ኣብ ሓደ እዋን ብድርብ መልክዑ ‘ዓቀብቲ ሰላምን’
ወረርትን ኮይኖሙልና ኣለዉ።
ፕሮፈሶር ነቲ ጠመተ ትግራይ ትግርኝ ክጠቅስ እንከሎ ብኣውራኡ ነዚ ዝብሎ ዘለኹ ዘነጸረ እመስለኒ። እቲ ሓደ፡
እታ ሓንቲ፡ ኩልና ኤ ርትራውያን ድማ ነቲ ኪኖ ደበንገረ ከተግብሩዎ ዝሕልኑ ሓድሽ ፖለቲካዊ ካርታ
ተዓዚብናዮ ኣለና። እንተ ከምርኢቶይ መራሒና ሕጂ ‘ውን ከምቲ ፕሮፌሶር ኣብ ገጽ 1·T ዝጠቐሶ ብሕሉፍ
መላኽነቱ ጥራይ ዝትመን ዘይኮነስ ባንዴራ ዝተዓደለ ኣገልጋሊ ገዛእቲ’ምበር ርእሱ ዝኸኣለ ገዛኢ ክኸውን’ውን
ኣይደረገን። ብከምኡ ትዕዝብቲ ይኸውን ጎደፋ’ውን ንፕረሲደንትና ብኣምሳል ኣምባሳዶር ገዛእቲ ዝመሰሎ።
“ኤርትራ ብዘይመንግስቲ ብዘይተቓወምቲ፡ እዚዶ ደይ’ዚ፡ ኤርትራ ሞይታ። ቃልሲ ንትንሳኤ ሃገር!!” ህጹጽ
ሃገራዊ ጻውዒት!!!!!!
እሞበሉ ትምቢት ወዲኣፎም በራድ ከይተሳኽዐ ንምቑጻዩ ንሕናኸ ምእንቲ ትንሳኤ ሃገርና ብመጠን ህጹጽነት
ኩነታትና ነዚ ዘለና ፖለቲ ካዊ ባዶነት ክንሽፍን እንታይ ክንግበር ይግባእ?
ነዚ ክምልሱ ዝቖረጹ ይመስሉ መድረኻውያን ንሽግር ሃገርና ይበቅዕ ዝበልዎ ሴፍ ጽገና ከምዝመዘዙ ዝስማዕ
ዘሎ። ብፍላይ ንሕና ህዝ ቢ ኤርትራ፡ ኣቐዲሞና ዓላማኦም ክነግሩ እንተዘይደሪኽናዮም፡ ምስ ውሽጢ ሃገር
ግሩም ርክብ ስለዘለዎም ብተወሳኺ ከኣ ሰልዲ ስለዘ ለዎም ክነስዑና ከምዝኽእሉን ስለዝውረ፡ ብሓቂ ንሃገርና
ካብ ሽግር ከምዘናግፉዋ ክንትስፎ ይንገረና ኣሎ። እንተኾነስ ከም ሓደ መስር ሕ ምርጫ መሰረታዊ ለውጢ
ብምብሃግ “ኣበደን ንጽገና”Tዝብሉ ድማ ኣለዉና።
ፕረሲደንት ኢሳይያስ ባዕሉ ከምዝዓረፈ ኣብ ዘውረየሉ እዋን ተመሳሳሊ ርኢቶታት ተራእዩ ከምዝነበረ እዝክር።
ሽዑ ኣቶ ጎደፋ’ውን “ን ዝተሸመ ተኸተሎ”Tብዝብል ኣርእስቲ ወተሃደራዊት ደርጊ ክትመጸና ኢያ’ሞ ዕድል ክንህባ
ምስተላወበ ናብ መሰረታዊ ለውጢ ዘቛመተ ርኢቶ ከምዝሓየለ ይዝከር። ነዚ ተዓዚቡ ይነብር ቀለታ ኪዳነ ድማ
“ጽገና ኣይንደልን? ንሕናስባ ንደሊ፡ መንከ ሂብና” ክብል ዝጸሓፈ።ንነገሩ ኣብ ትርጉም ለውጥን ንተፈጻምነቱ ዝድለ ግዜን ዝህልወና ኣመለኻኽታ ሓደ ድዩ? ናጽነትን ተበግሶን
ናይዞም ናይዚ ቅንያት ናይ ዓዲ እንግሊዝ ተኻታዕቲ መንእሰያትና ከምዘለዎ እናነኣድኩ፡ ጽልዋኦም ክሰፍሕን
ክጥርነፉን ምእንቲ ክቕጽልዎን ክበዝሑን እላቦ። እን ተ’ዛ ሃገር ገና ትንግርቲ ስለዘለዋ ከምቲ ጥቕሲ ሓርበኛታትና
ግደፍ ዝፈከረስ ዝወርወረ’ውን ከሰንፋ ኣይከኣሎን ኢዩ።
ኣብ ዝቕጽል ጽሑፈይ ክንራኸብ ብደሓን ቀንዩ።
ጎደፋ።

www.togoruba.org

ህግደፍሲ ከዳሚትዶ ገዛኢት? 18 . 12 . 20014፡ 2ይ ክፋል ግደፍ ዝፈከረስ ዝወርወረ!

ህግደፍሲ ከዳሚትዶ ገዛኢት?
18 . 12 . 20014፡
2ይ ክፋል ግደፍ ዝፈከረስ ዝወርወረ!
እቲ ኣርእስቲ ከይነውሕ እናተሓሰበ ይቆራረጽ ከምዘሎ ኣብ ግምት ከተእትዉለይ እናተተስፈኹ ኣብ ዝሓለፈ
ጽሑፈይ እቲ ድምጺ ኤረና ዘቕረበትልና ዛንታ ናይቲ ንኡስ ፖለቲከኛ ሰሚዕና ብሰበብ ናይቲ ምስጡር ግፋ
ከምዝነፍጽ ኢና ተዓዚብና። ግፋ ከኣ ከም ጃምላዊ ሕፍ ሳ መጠን ዓላማኡን ኣተገባብራኡን እንተዘይኮይኑ
ኣድላይነቱስ ኣይምተወገዘን። እንተኾነ ኣብ ሃገርና ንምሕፋስ ዘገድድ ነገር እንታይ ከ ምዝኾነ ሎምስ ኩሉዜጋ
ክርድኦ ከምዝኸኣለ ንርዳእ። ኣብ ውሽጢ’ቲ ዝዘራእካዮ ተጸንቢሩ ዝበቁል ብዙሕ ክርዳደ-ካልእ ማልእ ክትጽ ህዮ
ወይ ክትኣርዮ ይከኣል። ኣብ ውሽጢ’ቲ ብዙሕ ዘየድልየካ ነገር ዝተሓወሰ ተመራጺ ድማ ትለቕሞ፡ ትቖልቦ ወይ
ትቕርሞ። እዚ ምስ ዘይጥዕም’ዩ ዝግፈፍ። ግፋ’ውን ንተደላይ ወይ ዘይተደላይ ምስመጸኻ ነቲ ዘተረፈ ናብቲ
ዝነበሮ ክትመልሶ ሕጊ ምግፋፍ የገድደካ’ዩ።
ብዛዕባ ናይታ መስርሕ ግፋ ‘ክትመሚ’ ዝተደኮነት ህግደፋዊት መስናዕ (ቤት ማእሰርቲ) ዓዲ ኣበይቶኸ እንታይ
ትፈልጡ?
ብርሃነ ኣፍሮ (ሓደ ካብቶም መርመርቲ ማሕቡስ ዓዲ ኣቤቶ) ዝሃበና ሓበሬታ ትዝክርዎ ትኾኑ። ህግደፍ
ኣብውሽጢ ህዝብና ፈታዊ ስለ ዘይብሉ እቲ ኩሉ ዝግፈፍ ንንግዳዊ መዓላ ዝተወጠነ ኢዩ። ግደፍ ነቶም ንኣሽቱ
ደቁ፡ ኣሕዋቱን መቕርቡንስ ነቶም ብኮነ ተባሂሉ ብዕድ መ ኣዝዮም ንዝደፍኡ ኣቦ ወይኣደ ዝተቐየድዎ ዘበለ
ብገንዘብ ከናግፎም ከምዝግደድ በሪሁ ኢዩ። ዶላር እንተዘይኣትያ ብሳዕቤን መርመ ራ ይዅን ማእሰርቲ ዝመጽእ
ሞት ንህግደፍ ዕዳጋኡ ኢዩ። ሬሳ ንምውሳድ ድማ ግድን ክኽፈለሎም ስለዝኾነ። ካብኡ ተረፈ ግና ቃል ና ይቲ
ተራኺ ዘይምርሳዕ። ንሱ ንገለ ሰባት ኣብ ቅልጽሞም ጸሊም ጨርቂ ይእሰረሎም ከምዝነበረ ገሊጽዎ ኢዩ። ጸሊም
ጨርቂ ንምታይ?
ኣይትሸገሩ፡ ኩሉ ዝተዓዘበ ፖለቲከኛ ቆልዓ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ክትዕቅቦ ዝነበራ መሬት ባሕሪ፡ ጽባሕ መበላሸዊኡ
ተወጢኑ ንዝተዘርአ ሓሽ ሽ ዝሕልዉ ኣዛብእ ማሳይ ካብተፈነዉዋ፡ ኢዱ ከይሃበ ሓንቲ መዓልቲ ብዝኾነ ዋጋ
ወጺኡ ክብድህን ከዘንትወልናን’ዩ። እንተ ትማሊ፡ ጎደፋ’ውን ምስቲ ዝነበሮ ጭቡጥ ሓበሬታ ሓዊሱ፡ ናይ ሎሚ
ዘመን ህግደፋዊት ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ብርግጽ ተምሳል ናይታ ትማ ሊ 1.5 ሚሊዮን ግዳያት ዘህለቐት
መዳጎኒት ቅዝፈት ዝነበረት ፖላንዳዊት ኣውሸዊትዝ (Auschwitz) ከምትመሳሰል ዘብርህ ጽሑፍ ኣ ቕሪቡ
ነይሩ። ሎሚ ድማ እንሆ ንዝተራእየን ገና ንዘይተራእየን ቀላሊዑ ዘገማጥለና ሓሳባት ክንውንን ብምብቃዕና
ይመስገኖ ፈጣሪ!
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ፕሮፈሶር ኣብ መጽናዕቱ ሃገርና ከመይ ከምዘላ ብውሕልነት ኣስፊሑ ተንቲንዎ ከምዘሎ፡
ነፍሲ-ወከፍ ሃገራዊ’ውን በዚ ዘሎ ንገሌና ኣይሕሱብ ዝነጠበ ኩነታት ዘይተሸቑረረ የብልናን። እሞ ናቱ ይኹን
ናይተን ዝመረጽኩወን ኣርእስታት ከምኣብነት ክጠ ቓቕስ ደልየ እንተዘይኮይነ ንዓዐን ኣብሊጸ ክድግፍ ወይ
ክወቕስ ሓሊነ ኣይኮንኩን። እቲ ቅንጥብጣብ ሓሳባት ኣብ ሓደ እንተተኣኪቡ ል ክዕ ሓቀኛ ነጸርታ ሕማም ሃገርና
ስለዝህብ ዘላቒ መድሃኒቱ ክንመርጽ ኣየጸግመናን ኢለ’የ። ከም ኣበጋግሳይ ንምቕጻል በሉ ንስዓብ።
“ኤርትራ ብዘይመንግስቲ ብዘይተቓወምቲ”። ጽሑፍ ናይቲ ንብውልቀይ ካብ ሓሲቡ ክዛረብስ ከይሓሰበ
ክጽሕፍን ባዕሉ ከንብቦን ዝም ቅረኒ ጋዜጠኛን ፖለቲከኛን ኣማኑኤል ኢያሱ ኢዩ። ከምተውህቦ’ውን ንሱ ኩላሓሳባቱ ኣብታ ዝመርጻ ኣርእስቲ ከምትጠቓለል ኮይና ት ስማዓኒ። ብርግጽ ከኣ ኤርትራ ብዘይ ተቓወምትን
መንግስትን ምትራፋ ምስቲ “እዚዶ ደይዚ” ዝብል መጽናዕቲ ፕሮፈሶር ዝሰማማዕ ኮ ይኑ ረኺበዮ። ‘ቲ ሕቶ
ክደግሞስ፡ “ስለምንታይ ኢዩ መራሒ ህግደፍ ሃገራውያን ኣብሪሱ ንፖቲካዊ ባዶነት መሪጽዋ”?
ክሳብ’ዚ ቀረባ እዋን ህሉው ኩነታት ሃገርና ንናይ ማዕዶ ተዓዘብቲ ዝርንዝሕ እናኣንበዐ ምሓልፎ ብዋናታት ክጓነ
ወይ ብሰበብ ኣመሪካን ወያነን ክመሳመሰሉ ኢዩ ጸኒሑ። ቀዳመይቲ ምስምስ ምስኣረገት ኢሳይያስ ናይ ስልጣን
ሕማም’ዃ እንተኣለዎ ከም ሓደ ንቡር ክንቅበሎ ኢና ተጎስጒስና። ንሱ’ውን ከምዘንደልሃጽና ፈሊጡ መታን
ኣጸቢቕና ክንዕዘር ስልጣን ብስሪኡ ከምዝበሓተ ኣምሲሉ’ዩ ክዕበየልናን ከሀ ውትተናን ተሰምዐ’ሞ ነገር ምስምስ
ፈጺማ ኣብሖ ኮነት። ከመይሲ ስልጣንካ ምዕቃብ’ኮ ንቡር ፖቲካዊ መስርሕ ኢዩ። ግን ስልጣን ሃገ ርን ህዝባን
ብምዕናውን ምዝራውን ድያ ትዕቀብ ወይስ ብምህናጽን ምጥርናፍን?
ከይንጋገ ምእንትስ፡ ስልጣን ድኣ መንከ ተጻቢእዎ ይፈልጥ? ንሱ’ውን ከምዘንደልሃጽና ፈሊጡ መታን ኣጸቢቕና
ክንዕዘር “ስልጣን ዝሃበ ኒ የለን”T ኢሉ ከሀውትተናን መላኽነቱ ከርዕመናን ክፍትን ተሰሚዑ ኢዩ። እንተኾነስ
ብርግጽ ዓሻ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኪኖ ስልጣን መ ንነት’ውን’ኮ ሂብዎ ኢዩ። ህዝብና ኪኖ ቆመና ውላዱን
መቕርቡን ኣብ ልዕሊ ኢሳይያስ እምነት ብምሕዳር ንብረቱ፡ ገንዘቡን ሓዳሩን ኣረ ኪቡ ኢዩ። ክሳብ ከምልዕለ-
ተፈጥሮ፡ ከም ኣምላኽ ተሳሊምዎ። ንሱ ግን ብእምነት ህዝቡ ካብዘይዓገበ ስዉር ብልሓቱ ከምቲ ዝበሃል ህ ርፋን
ስልጣን ከምዘይኮነ ናይ ኣደባባይ ምስጢር ኮይኑ ንታሪኽ ክስነድ በታ “ጭብጢ”T ትብልቃል ከይተጎናደብና
ኣዳዕዲዕና ነቃልሓዮ።
ትማሊ ሓሊፍና ሎሚ ድማ ኮነት’ሞ ምስምስ ከኣ ተሳእነ። ግናኸ ሎሚ’ውን ከምትማሊ መራሒና ንስልጣን
ክብል ከምዘባድመና ጥራይ ይመስለና እንተኣልዩ ከይንዕሹ ንጠንቀቕ። ሓደ ሓቂ ኣብዘይግዚኡ ከይእመን
ስለዝኽእል ማለት እንተዘይኮይኑ ኢሳይያስ ስልጣን ንምን ታይ ክጥቀመሉ ኢዩ ክንድኡ ዝዋደቐሉ ክንምልሶ
ግቡእ ኢዩ። ፕረሲደንት ኢሳይያስ ብመትከል ኣይናህናን ኢዩ። ብውልቀይ ከምሓደ ሃ ገራዊ ደጋጊሙ
ከምዝመሰለኒ ህግደፍ ሕጂ’ውን ኣብ ኤርትራ ዝዓስከረ ነቐዝ ሃገር ምዃኑ ብዘይጥርጥር እብሎ ኣለኹ።
ንነገሩ ፕረሲደንት ኢሳይያስ እንታይ ዝኣመሰለ ዓለማዊ ኣድላይነት ሃልይዎ ኢዩ ኣብ ስልጣኑ ክቑንቁን ተደልዩ?
መንዩኸ ዝሕልዎን ነቲ
ቅንጣብ’ዃ ዘየደናግር ኣባናን ከባቢናን ንርእዮ ዘለና ፖለቲካዊ ድራማታት ብኣምሳል ወዲ ኣፎም በራድ ዝዝውሮ
ዘሎን?
ብዛዕባ ዝርአ ዘሎ ዓለማዊ ኩነታትን ኣሳሳይነት ህግደፍን ኣብዚሐ ስለዘእወኹሉ ሕጂ’ውን ክደጋግሞ ባህጊ’ኻ
የብለይን። እንተኾነስ ንሰ ፍላላ ድማ ክሳብ ትቃላዕ ከምዝኾነላ መጠን ወያ ብፖለቲካዊ መንነታ ዘይትተኣማመን
ጎበጨረ ሰልፊ ከኣ መሐከሊት ትጥቀመላ ዘላ ፍ ልስፍና ሓንቲ ዓለም ኣብ ውሽጥና ኣእትያ’ኳ እንተ ኣሳጸየትና፡
ፖለቲካዊ ምርጫኣ ዘይኮነስ ውጽኢት ቅልውላዉ ፖለቲካዊ መንነታን እ ምነታን ኢዩ። ማለተይ ህግደፍ “ኮን
ዶኾን” ኢላ ትድርገሞ እንተዘይኮይኑ “ቀጻሊ ረብሓ’ምበር ቀጻሊ ሕውነት የለን”T ብዝብል መርዚጭ ርሖ
ውልቃውነት እንተዘይኮይኑ ብዓላማ ትመተሉ ዝተሓዝ ሃገራዊ ፖለቲካዊ እምነት የብላን። ትብለና ንሳ ዓለም
ሓድሽ ፖለቲካ ከምዘ ድልያ። ትደሊ ንሳ ሃገርና ብግዜያውነት ጸኒሓ በቲ ትምነዮ ሓድሽ ፖለቲካዊ ቅርጺ
ክትምስራሓና። ነዚ ዘቃልዕ ፕሮፌሶር ኣብ ገጽ ÖÜTጽሑፉ ብግቡእ ኣነጺርዎ ኣሎ።
“ኤርትራ ብዘይመንግስቲ ብዘይተቓወምቲ”። እሞ ስለምንታይ ኢዩ መራሒ ህግደፍ ሃገራውያን ኣብሪሱ ንፖቲካዊ
ባዶነት መሪጽዋ?ፕረሲደንት ኢሳይያስ ሕቖኣ ዝጎዘዛ መንግስቲ ትውንን ኤርትራ ክመርሕ ዝተመነየሉ ምኽንያት ክልተ ዓላማታት
ኣለዎ። በቲ ሓደ እቶም መሳርሕቱ በቲ ኣቐዲሙ ክፍጽምዎ ዝቐሰቦም ኣጽናቲ ገበን ከምዝኣዘዞም ክሒዱ ንጹህ
ክመስል ኣብ ኣድላይ ግዜ ባዕሉ ከምዝኽምብሎ ም እናኣፈራርሀ ስረኦም ስለዘምለቖሎም ፈዚዞም ብሒም ዝብል
ከምዘየለ ስለዘረጋገጸ፡ ከምታ ዝተላእካ ነታ ሃገር ከምቲ ናይ ዘመነ-ኮም ቢሽታቶ ከምዝመችኦ ብምሕዛእ
መዳሚዱ ከረክቦም። በቲ ካልእ፡ ምናልባሽ ክሳብሽዑ ኣሸበሸብ ኣይሕሱብ ገለ ረጽሚ ንኸይርከብ ንር እሱ
ኣብትሕቲ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ክምዕቀብ ስለዘለዎ ኢዩ። ምእንቲ ርእሱ ናይዚ ዞባና ልእኽቲ ዓቃብ ሰላም ድማ
ኢቲዮጲያ ኢያ። ንሳ ሰራዊታ ሒዛ ኣብዝኾነ ዝተላእከቶ ደበኽ ትብል ‘ውፍይቲ’ ኢያ። ካብ ሙሉእ ኢቲዮጲያ
ከኣ እቶም ኣዝዮም ‘ፈጥኖ ደራሽ’ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት፡ ‘ቶም ወየንቲ ተጋሩ ኢዮም ኢለሞም። ‘ወያነ ኮይንላ
ዘመና መጺእላ’ ካብ ብጋሕጋሑ ንኤርትራዊ እናኣከሻመሸት ንኤር ትራ ግን ‘ካብ መንጋጋ መግዛእቲ ኣናጊፋ
ኣገንጺላታ’ ይብሉና። ግዲ የለን ሎሚ ርእሰ-ምምሕዳር ኮይና እንተጸንሐት ጽባሕ ንርእሳ ክት ግንጸል እንታይ
የጸግማ? ተገንጺላ ድማ ሓድሽ ሃገረ-ትግራይ ትግርኝ ክትሰርሕ እንታይ የጸግማ? ንወዲ ኣፎም በራድ ብዓባያ’ኳ
እንተ ዘየትሓዘቶ ከምዚ ዝጽበይዎ ዘለዉ መንነት ኪኖ ኮንፈደረሽን ፕረሲደንት ትግራይ ትግርኝ ክትገብሮ እንታይ
የጸግማ? (ንኩሉ ክጥዕም ይኸውን መለስ ዝተወገነ) ክሳብ ሽዑድማ ንትረሲደንቶም “ደምህት” ብዝባሃሉ ዓቃብ
ሰላም ሰራዊት ይሕሎ ኣሎ። ኣብ ኣድላይ ግዜ ጉ ዳይ ኤርትራ ካብ ኢድ ሃገራውያን ከምዝወጸ ተመኽንዩ ክስዕብ
ዝምነይዎ መቸም ኣይትዝንግዕዎን እብል። ደምህት እምባአር ኣብ ሓደ እዋን ብድርብ መልክዑ ‘ዓቀብቲ ሰላምን’
ወረርትን ኮይኖሙልና ኣለዉ።
ፕሮፈሶር ነቲ ጠመተ ትግራይ ትግርኝ ክጠቅስ እንከሎ ብኣውራኡ ነዚ ዝብሎ ዘለኹ ዘነጸረ እመስለኒ። እቲ ሓደ፡
እታ ሓንቲ፡ ኩልና ኤ ርትራውያን ድማ ነቲ ኪኖ ደበንገረ ከተግብሩዎ ዝሕልኑ ሓድሽ ፖለቲካዊ ካርታ
ተዓዚብናዮ ኣለና። እንተ ከምርኢቶይ መራሒና ሕጂ ‘ውን ከምቲ ፕሮፌሶር ኣብ ገጽ 1·T ዝጠቐሶ ብሕሉፍ
መላኽነቱ ጥራይ ዝትመን ዘይኮነስ ባንዴራ ዝተዓደለ ኣገልጋሊ ገዛእቲ’ምበር ርእሱ ዝኸኣለ ገዛኢ ክኸውን’ውን
ኣይደረገን። ብከምኡ ትዕዝብቲ ይኸውን ጎደፋ’ውን ንፕረሲደንትና ብኣምሳል ኣምባሳዶር ገዛእቲ ዝመሰሎ።
“ኤርትራ ብዘይመንግስቲ ብዘይተቓወምቲ፡ እዚዶ ደይ’ዚ፡ ኤርትራ ሞይታ። ቃልሲ ንትንሳኤ ሃገር!!” ህጹጽ
ሃገራዊ ጻውዒት!!!!!!
እሞበሉ ትምቢት ወዲኣፎም በራድ ከይተሳኽዐ ንምቑጻዩ ንሕናኸ ምእንቲ ትንሳኤ ሃገርና ብመጠን ህጹጽነት
ኩነታትና ነዚ ዘለና ፖለቲ ካዊ ባዶነት ክንሽፍን እንታይ ክንግበር ይግባእ?
ነዚ ክምልሱ ዝቖረጹ ይመስሉ መድረኻውያን ንሽግር ሃገርና ይበቅዕ ዝበልዎ ሴፍ ጽገና ከምዝመዘዙ ዝስማዕ
ዘሎ። ብፍላይ ንሕና ህዝ ቢ ኤርትራ፡ ኣቐዲሞና ዓላማኦም ክነግሩ እንተዘይደሪኽናዮም፡ ምስ ውሽጢ ሃገር
ግሩም ርክብ ስለዘለዎም ብተወሳኺ ከኣ ሰልዲ ስለዘ ለዎም ክነስዑና ከምዝኽእሉን ስለዝውረ፡ ብሓቂ ንሃገርና
ካብ ሽግር ከምዘናግፉዋ ክንትስፎ ይንገረና ኣሎ። እንተኾነስ ከም ሓደ መስር ሕ ምርጫ መሰረታዊ ለውጢ
ብምብሃግ “ኣበደን ንጽገና”Tዝብሉ ድማ ኣለዉና።
ፕረሲደንት ኢሳይያስ ባዕሉ ከምዝዓረፈ ኣብ ዘውረየሉ እዋን ተመሳሳሊ ርኢቶታት ተራእዩ ከምዝነበረ እዝክር።
ሽዑ ኣቶ ጎደፋ’ውን “ን ዝተሸመ ተኸተሎ”Tብዝብል ኣርእስቲ ወተሃደራዊት ደርጊ ክትመጸና ኢያ’ሞ ዕድል ክንህባ
ምስተላወበ ናብ መሰረታዊ ለውጢ ዘቛመተ ርኢቶ ከምዝሓየለ ይዝከር። ነዚ ተዓዚቡ ይነብር ቀለታ ኪዳነ ድማ
“ጽገና ኣይንደልን? ንሕናስባ ንደሊ፡ መንከ ሂብና” ክብል ዝጸሓፈ።ንነገሩ ኣብ ትርጉም ለውጥን ንተፈጻምነቱ ዝድለ ግዜን ዝህልወና ኣመለኻኽታ ሓደ ድዩ? ናጽነትን ተበግሶን
ናይዞም ናይዚ ቅንያት ናይ ዓዲ እንግሊዝ ተኻታዕቲ መንእሰያትና ከምዘለዎ እናነኣድኩ፡ ጽልዋኦም ክሰፍሕን
ክጥርነፉን ምእንቲ ክቕጽልዎን ክበዝሑን እላቦ። እን ተ’ዛ ሃገር ገና ትንግርቲ ስለዘለዋ ከምቲ ጥቕሲ ሓርበኛታትና
ግደፍ ዝፈከረስ ዝወርወረ’ውን ከሰንፋ ኣይከኣሎን ኢዩ።
ኣብ ዝቕጽል ጽሑፈይ ክንራኸብ ብደሓን ቀንዩ።
ጎደፋ።

http://gereger.com/data/media/Itw2Jk.pdf