ንህግሓኤ ምስኡ ስለ ዝነ በር ካ ካብባህሪኡን ተግባሩን ወጻ ኢ ኮሓሒልካ ከተቕርቦ ምፍታን መግለጺ ድሑር ፖለቲካዊ ኒ ሕ’ዩ ።

ኣ ብ ኤር ትራ ዝተኻየ ደ ሰ ላ ማውን ዕ ጥቃውን ቃል ሲ፡ ከም ኣ ብ ሕጋውን ደሞክ ራስ ያውን መድረ ኽ ዝካ የ ድ ና ይ መን ቀል ቢ ህ ዝቢ ሰ ሓበ ን ፖለ ቲካ ዊ ስ ልጣን ሓዘ ን ውድድር ኣ ይኮ ነ ን ። መን ነ ት ን ምር ግጋ ጽ ተገ ዲድካ ዝተኣ ትወ ተጋ ድሎ’ዩ ። ታሪ ኻዊ ሕጋ ዊ ፖለ ቲካ መር ተዖ ዘ ለ ዎ፡ ና ይ ሓደ ግዙእ ህ ዝቢ ሃ ገ ራዊ ነ ጻ ነ ትን መሰ ረ ታዊ ክ ብረ ት ሓር ነ ታዊ ደሞክ ራስ ያ ዊ መሰ ላ ትን ሕቶ’ዩ ። እ ቲ ዛ ዕ ባ ህ ዝባውን ሕጋውን ‘ምበ ር ውድባ ዊ ሕቶ ኣ ይነ በ ረ ን ። ብዓመጽ መን ነ ቱ ን ምብራዝ፡ ግዳማዊ መግዛ እ ታዊ ኣ ር ዑት ዝተጻ ዕ ኖ ህ ዝቢ፡ ከምሓደ ሰ ብ ብሕራነ ኣ ነ ን መን ነ ተይ ንመሰ ለ ይ ኢሉ ዝተበ ገ ሰ ሉ ሕጋ ዊ ሕቶ ስ ለ ዝኾነ ፡ ና ይ ደ ር ባ ዊ ባ ህ ር ን ፖለ ቲካ ዊ ስ ነ -ሓሳ ብን መምዘ ኒ ዝጠል ብ ኣ ይነ በ ረ ን ። እ ን ተኾነ ግን ፡ ታሪ ኻዊ ሕጋ ዊ ፖለ ቲካ ዊ መረ ዳ እ ታ ዝበ ሃ ል ኣ ይን ሰምዕ ን ኣ ይን ቕበ ል ን ፣ ን ሕና ደ ገ ፍ ር እ ሰ ሓያ ላ ን ሃ ገ ራት ዘ ለ ና ብዙሓት፡ ን ሳ ቶም ኣ ያ ዘ ይብሎም ውሑዳ ት ስ ለ ዝኾኑ ፡ ብቕል ጽምና ኣ ብ ድሌትና ክ ር ዕሙክ ን ገ ብሮም ኢና ። ወነ ን ቲ ቀይሕ ባ ሕር ን ወደ ባ ትን ክ ን ከውን ኣ ለ ና ኢሉ ን ዝተበ ገ ሰ ጎ ባጢሓይሊ፡ ብዘ ይ ፖለ ቲካ ዊ ውድብን ውደ ባ ን ን ምምካ ት ስ ለ ዘ ይከ ኣ ል ፡ ፖለ ቲካ ዊ ውድብ ምፍጣር ኣ ማራጺ ዘ ይብሉ ኮ ነ ። ብውሑዳ ት ግዱሳ ትን ውፉያ ትን ደቂ ሃ ገ ር ከ ኣ ብረ ታዊ ተጋ ድሎ ብመሪ ሕነ ት ተጋ ድሎ ሓር ነ ት ኤር ትራ (ተሓኤ) ኣ ብ 1961 ተበ ገ ሰ ። ህ ዝባ ዊ ግን ባ ር ሓር ነ ት ኤር ትራ፡ ድሒሩ ካ ብ ማህ ጸ ን ተሓኤ ዝተወል ደ ኤር ትራዊ ፖለ ቲካ ዊ ውድብ’ዩ ። ደ ር ባ ዊ ባ ህ ሪ ፣ ፖለ ቲካ ዊ ስ ነ -ሓሳ ባ ዊ ኣ ረ ኣ እ ያ ፣ ስ ትራተጂን ስ ል ትን ዝበ ሃ ል ከ ኣ ብቐጥታ ምስ ፖለ ቲከ ኛ ታትን ፖለ ቲካ ዊ ውድባ ትን ዝተኣ ሳ ሰ ር ’ዩ ። ፖለ ቲካ ዊ ውድባ ት ብህ ዝቢ ዝስ ፈር ሉ ኣ ድማሳ ዊ ቋን ቋ ኮ ይኑ ፡ ኣ ባ ና ኣ ብ ኤር ትራውያ ን ግን ብወሳ ኒ መል ክ ዑ ምስ ውል ደ ትን ን ጥፈታትን እ ዞ ምዝተጠቕሱ ውድባ ት’ዩ ጎ ሊሁ ክ ወጽእ ክ ኢሉ። ህ .ግ.ሓ.ኤ ካ ብ ብጊ ሓቱ እ ን ታይ ባ ህ ሪ ነ ይር ዎ፡ ን ህ ዝቢ ዘ ኽብር ን ዝፈር ሕ’ዶ ነ ይሩ ወይስ ን ወሳ ን ነ ት ህ ዝቢ ዘ ቆና ጽብ ኣ ብ ሻምብቆ ብረ ቱ ዝተኣ ማመን ሃ ላ ሊ ውድብ ዝብል ሕቶ ክ ለ ዓል ን ብዕ ምቆትን ር ግኣ ትን ክግምገ ምኣ ለ ዎን ። እ ቲ ታሪ ኻዊ ሕጋ ዊ ፖለ ቲካ ዊ መሰ ረ ት ዝገ በ ረ ህ ዝባ ዊ ና ይ መን ነ ትን ሃ ገ ር ነ ትን ሕቶ፡ ምስ ባ ህ ር ን ፖለ ቲካ ዊ ስ ነ -ሓሳ ብን ውድብ ህ ዝባ ዊ ግን ባ ር ሓር ነ ት ኤር ትራ ተደ ዋዊሱ ክ ቕር ብን ክምዘ ን ን የ ብሉን ። ን ብረ ታዊ ቃል ሲ ዘ በ ገ ሰ ሕጋ ዊ ሕቶ ብቑዕ ህ ዝባ ዊ ደሞክ ራስ ያ ዊ መሪ ሕ ውድብ ይር ከ ብ ኣ ይር ከ ብ፡ ብሕጋ ዊ መስ ር ሕ ‘ምበ ር ፡ ብፖለ ቲካ ዊ ስ ነ -ሓሳ ባ ዊ ኣ ረ ኣ እ ያ ን መጎ ትን ዝፍታሕ ስ ለ ዘ ይኮ ነ በ በ ይኑ ክ ረ ኣ ኣ ለ ዎ። ነ ዚ ሕጋውን ፍትሓውን ህ ዝባ ዊ ሕቶ ክምል ስ ዝተመስ ረ ተ ፖለ ቲካ ዊ ውድባ ት ግን ፡ ና ይ ግድን ደ ር ባ ዊ ባ ህ ሪ ኡ፡ ፖለ ቲካ ዊ ስ ነ -ሓሳ ቡ፡ ስ ትራተጂኡን ስ ል ቱን ከመይ ነ በ ረ ክ ፍተሽ፡ ክ ግምገ ም፡ ን ሓቀኛ ታሪ ኽ ዘ የ ዛ ብዕ ካ ብ ሻ ራውነ ት ዝደ ሓነ ፡ ደሞክ ራስ ያ ዊ መሰ ል ን ረ ብሓን ሰ ፊሕ ህ ዝቢ ማእ ከ ሉ ዝገ በ ረ ን ጹር ተረ ድኦ ን መር ገ ጽን ክውሰ ደ ሉ ኣ ለ ዎን ይግባ እ ን ። ና ይ 2 ሕጂ ኣ ር እ ስ ትና ህ ዝባ ዊ ግን ባ ር ሓር ነ ት ኤር ትራ ሎሚማለ ት መን ግስ ታዊ ስ ል ጣን ምስ ሓዘ ፖለ ቲካ ዊ ዕ ብዳ ን ተዓ ዛ ዚር ዎ ‘ምበ ር ፡ ኣ ብ ሳ ሕል እ ን ከሎስ ህ ዝባ ዊ ባ ህ ሪ ዝነ በ ሮ፡ ኣ ሳ ታፍን ሓቛፍን ውድብ’ዩ ነ ይሩ ዝብል ኣ ብ’ዚ መድረ ኽ’ዚ ብገ ለ ታሪ ኻዊ ድሕረ ባ ይታኦ ም ምስ ህ .ግ.ሓ.ኤ ዝኾኑ ወገ ና ት ብድፍረ ት ይስማዕ ስ ለ ዘ ሎ፡ ነ ዚ ካ ብ ዝተዛ በ ዐ ኣ ረ ኣ እ ያ ዝመንጨወ ዝተዛ በ ዐ መል እ ኽቲ ኣ ይፋል ተጋ ጊ ኹምን ምባ ል ዝዓለ ማ’ዩ ። ን ፖለ ቲካ ዊ ዝር ገ ተ ሓሳ ብን ውድቀትን ህ ዝብን ሃ ገ ር ን ኤር ትራ ህ .ግ.ሓ.ኤ. ዝዓ በ የ ብጽሒት ዝወስ ደ ሉ ደ ኣ ምበ ር ፡ ን በ ይኑ ብሓላ ፍነ ት ዝሕተተሉ’ዩ ዝብል እ ምነ ት ግን የ ብለ ይን ። ስ ለ ዚ ህ .ግ.ሓ.ኤ ከምኤር ትራዊ ፖለ ቲካ ዊ ውድብ መን ምዃኑ ን ምፍላ ጥ፡ መጀመር ያ ክ ለ ዓል ዘ ለ ዎ ሕቶ፡ ኣ ብ ትሕቲኡ ክ ን ደ ይ ተጋ ደ ል ቲ ነ ይረ ሞ? ክ ን ደ ይ ኣ ባ ላ ት ሓፋሽ ውድባ ት ነ ይረ ሞ? እ ን ታይ ዓይነ ት ኣ ጽዋር ውግእ ይውን ን ነ ይሩ? ክ ን ደ ይ ወተሃ ደራዊ ዓወታት ኣ መዝጊ ቡ? …ወዘ ተ ዝብል ኣ ካ ላ ዊ መዕ ቀ ኒ ዘ ይኮ ነ ፡ ከም ፖለ ቲካ ዊ ውድብ ባ ህ ሪ ኡ’ዩ ክ ግምገ ም ክ ፍለ ጥ ዘ ለ ዎ። ብእ ዝኒ ጽሮት ን ሱ ብዝጥዕ ሞ መል ክ ዕ ን ዝፍን ዎ ፕሮፖጋ ን ዳ መሰ ረ ት ብምግባ ር ዘ ይኮ ነ ፡ ከምፖለ ቲካ ዊ ውድብ ከመይ ተጠኒ ሱ? ከመይ ተወሊዱ? ከመይ’ከ ዓብዩ ? ዝተጠቕመሉ ሜላ እ ን ታይ ነ ይሩ? ኣ ብ ጸ ብጻ ብ ብምእ ታውህ ዝባ ዊ ደሞክ ራስ ያ ዊ ባህሪ ነ ይር ዎ ኣ ይነ በ ሮን ክ ፍለ ጥ ይግባ እ ። ቀጺል ካ ነ ቲ ኣ ብ ወረ ቐት ዝሰ ፈረ ውድባ ዊ ፕሮግራሙ ን ሓቀኛ ባ ህ ሪ ኡ ዘ ን ጸ ባ ር ቕ ድዩ ወይስ ብኣ ን ጻ ሩ’ዩ ? ተግባ ሩ’ኸ? ካ ብ ስምዒታዊ ውሳ ነ ዝደ ሓነ ብፖለ ቲካ ዊ ብስ ለ ትን ብሓላ ፍን ትን ምር ኣ ዩ የ ድሊ። ደ ር ባ ዊ ባ ህ ሪ ኡ፣ ዝኸተሎ ዝነ በ ረ ስ ትራተጂን ስ ል ትን ፣ ኣ ብ ህ ዝቢ ብሓፈሻ ፡ ኣ ብ መሰ ረ ታቱ ተጋ ደ ል ትን ሓፈሽ ውድባ ትን ዝፍጽሞ ዝነ በ ረ ተግባ ር ብል ክ ዕ ምስ ፈለ ጥካ ፡ ባ ህ ሪ ኻን ነ ገ ራት ና ይ ምግምጋምፖለ ቲካ ዊ ዓ ቕምኻን ክ ን ዲ ዝፈቐደ ል ካ ፡ ፍትሓዊ ድዩ ኢፍትሓዊ ሚዛ ን ካ ብን ጹር ክ ትህ ብ ቅኑ ዕ ’ዩ ። ኣ ብ ዝተወሰ ነ እ ዋን ምስ ኡ ስ ለ ዝነ በ ር ካ ፡ ውል ቀ ክ ብሪ ተሰሚዑኳ፡ ወይ’ውን ብኣ ካ ል ‘ምበ ር ብባ ህ ሪ ካ ብኡ ስ ለ ዘ ይተፋታሕካ ፡ ን ዝሃ ረ መ ይህ ረ ም ተዓሚትካ ህ .ግ.ሓ.ኤ. ኣ ብ በ ረ ኻ እ ን ከሎ፡ ህ ዝባ ዊ ባ ህ ሪ ነ ይር ዎ። ኣ ሳ ታፊ ድማነ ይሩ ። ካ ብ ህ .ግ.ሓ.ኤ. ና ብ ህ .ግ.ደ.ፍ ዝብል ስሙምስ ቀረ ግን ባ ህ ሪ ኡ ቀይሩ ። ዘ ይተለ ምደ ጠባ ይ ኣ ምጺኡ። ስ ለ ዚ ከ ኣ ህ ዝባ ዊ ግን ባ ር ሓር ነ ት ኤር ትራን ህ ዝባ ዊ ግን ባ ር ን ደሞክ ራስ ን ፍትሕን ሓደ ኣ ይኮ ኑ ን ። ብባ ህ ር ን ብተግባ ር ዘ ይራኸቡ ክ ል ተ ውድባ ት’ዮም እ ና በ ል ካ ኣ ብ መራኸቢ ብዙሓት ክ ትካ ታዕ ፡ ሓደ ጭብጢ የ ብሉን ። ካ ል ኣ ይ ና ይ በ ሃ ል ቱ ፖለ ቲካ ዊ ድኽነ ት ‘ምበ ር ፖለ ቲካ ዊ ብስ ለ ት ኣ ይመል ክ ትን ። ካ ብ ጭቡጥ ባ ህ ሪ ኡን ተግባ ሩን ወጻ ኢ ባ ዕ ል ኻ ፈጢር ካ ካ ባ ህ ዝባውነ ት ከ ዲን ካ ከ ተመላ ኽዖ ገ ዛ እ ር እ ስ ኻ ኣ ብ ትዕ ዝብቲ ዘ ውር ድ መሰ ረ ታዊ ፖለ ቲካ ዊ ጌ ጋ ’ዩ ። ብኣ ን ጻ ሩ ስ ለ ዝጸ ላ እ ካ ዮ ብዘ ይና ቱ ጸ ለ ሎ ክ ትለ ኽዮ፡ ነ ቲ ብነ ቘፌታዊ ደ ገ ፍ ዝግለ ጽ ኣ ብ ወተሃ ደራዊ መዳ ይ ዘ ሰ ላ ስ ሎ ዝነ በ ረ ሃ ገ ራዊ ሓር በ ኝ ነ ት ክ ትድምስ ስ ምፍታን ድማቅቡል ኣ ይኮ ነ ን ። ታሪ ኽ ብዘ ይ ዝኾነ ምሽ ር ራፍ ወይ ምሽፍፋን እ ቲ ዝተባ ህ ለ ን ዝተገ ብረ ን ከም ዘ ለ ዎ’ዩ ክ ሰ ፍር ዘ ለ ዎ። ደ ር ባ ዊ ፖለ ቲካ ዊ ባ ህ ሪ ’ውን ና ይ ፍጹምነ ት መደምደምታ ን ምሃ ብ’ኳ ዝኸብድ እ ን ተኾነ ፡ ብመሰ ረ ቱ ግን ፖለ ቲካ ዊ ባህሪ ና ይ ሓደ ፖለ ቲካ ዊ ሓይሊ ዝለ ዋወጥ 3 ኣ ይኮ ነ ን ። ህ ዝባውን ደሞክ ራስ ያውን ፖለ ቲካ ዊ ባ ህ ሪ ዘ ለ ዎ ክ ሳ ብ መወዳ እ ታ ህ ዝባ ዊ ባ ህ ሪ ኡ ኣ ይለ ቅቕን ። ጸ ረ -ህ ዝብን ጸ ረ -ደሞክ ራስ ን ገ ባ ቲ ፖለ ቲካ ዊ ባህሪ ዘ ለ ዎ ድማ፡ ክ ን ዲ ዝደ ለ የ ህ ዝባውን ደሞክ ራስ ያውን ን ምምሳ ል ይፈትን ን ሓቀኛ ባ ህ ሪ ኡ ክ ቕይር ግን ከ ቶ ኣ ይክ እ ል ን ። ስ ለ ዚ ከ ኣ ፖለ ቲካ ዊ ተፈጥሮ ህ ግሓኤ ከመይ ይግለ ጽ እ ን ተተባ ሂ ሉ ጸ ረ – ህ ዝብን ጸ ረ -ደሞክ ራስ ን ’ዩ ። ብር ግጽ ኣ ብ ወረ ቐት ዝሰ ፈረ ፖለ ቲካ ዊ ፕሮግራሙብሕጋ ዊ ዓይኒ መግለ ጺኡ’ዩ ። እ ን ተኾነ ግን ፖለ ቲካ ዊ ፕሮግራም ካ ብ ባህሪ ‘ምበ ር ፡ ባ ህ ሪ ካ ብ ፖለ ቲካ ዊ ፕሮግራም ስ ለ ዘ ይውለ ድ ቀደም ሰ ዓብ ኣ ሰ ፋፍራኡ ክ ዛ ነ ፍ የ ብሉን ። ስ ለ ምን ታይ’ሲ እ ን ተተዛ ኒ ፉ ዝተዛ በ ዐ ፖለ ቲካ ዊ ር ድኢት ስ ለ ዝፈጥር ። ኣ ብ ውድብ ህ ግሓኤ ብዙሓት ተጋ ደ ል ቲ ነ ይሮም። ብዙሓት ኣ ባ ላ ት ሓፋሽ ውድባ ት ነ ይሮም። እ ዞ ም መሰ ረ ታት ኣ ብ ትሕቲ’ቲ ውድብ ኮ ይኖም ነ ገ ራት ብሓላ ፍነ ታዊ ዓይኒ ን ዝመዝን ኤር ትራዊ ዘ ኹር ዕ ፡ መስ ተን ክ ራዊ ሃ ገ ራዊ ሓር በ ኛ ዊ ቅያ ፈጺሞም’ዮም። ገ ሊኦ ም ተሰ ዊኦ ም፡ ገ ለ ኸኣ ብዕ ድል ብህ ይወት ተሪ ፎምነ ዚ ሎሚህ ዝብን ሃ ገ ር ን ኤር ትራ ኮ ይነ ሞ ዘ ለ ውዘ ሕዝን ዘ ቤታዊ መግዛ እ ቲ፡ ፖለ ቲካ ዊ ውድቀትን መሰ ረ ታዊ ጥሕሰ ት ሰ ብኣ ዊ መሰ ል ን ብኣ ካ ል ብዓይኖም ክ ሪ ኡ ዝኸኣ ሉ’ዮም። ተጋ ደ ል ቲ ይኹኑ ሓፋሽ ውድባ ት ህ .ግ.ሓኤ ነ ቲ ታሪ ኻዊ ሕጋ ዊ ኮ ነ ፖለ ቲካ ዊ ጭብጢ ዘ ለ ዎ ነ ጻ ነ ታዊ ሕቶ ን ምምላ ስ ብትብዓት ዝውፈዩ ዝነ በ ሩ ደቂ-ህ ዝብን ን ስ ለ ህ ዝብን ‘ምበ ር ፡ ኣ ብ ሳ ሕል ብፕሮፖጋ ን ዳ ህ ግደ ፍ ዝፈረ ዩ ውጽኢት ደ ር ባ ዊ ባ ህ ር ን ፖለ ቲካ ዊ ስ ነ -ሓሳ ብን ህ ግሓኤ ኣ ይኮ ኑ ን ። እ ምቢ ን መግዛ ኣ ታዊ ኣ ደ ራዕ ፡ ሕራይ ን ኤር ትራ ሃ ገ ራዊ ነ ጻ ነ ትን ህ ዝባ ዊ ሓር ነ ታዊ መሰ ላ ትን ኒ ሕ ዓጢቖም ዝረ ባ ረ ቡ ዝነ በ ሩ ሓር በ ኛ ታት ‘ምበ ር ፡ ደ ር ባ ዊ ባ ህ ር ን ፖለ ቲካ ዊ ስ ነ -ሓሳ ብን ውድብን መሪ ሕነ ት ህ ግሓኤ ብምል ኣ ት ዝፈልጡን ን መጻ ኢት ኤር ትራ ኣ ብኡ ተኣ ማሚኖም ዝቃለ ሱ ዝነ በ ሩ’ዮም ክ ትብል ዝከ ኣ ል ኣ ይኮ ነ ን ። ካ ብ ምውጋ ድ መግዛ እ ታዊ ሰ ራዊት፡ ምር ግጋ ጽ ሃ ገ ራዊ ል ኡላ ውነ ትን ዝሓል ፍ፡ ነ ዊሕ ዝጠመተ ፖለ ቲካ ዊ፣ ቁጠባ ዊ፣ ማሕበ ራዊ፣ ሕጋ ዊ፣ ዲፕሎማስ ያ ዊ ስ ትራተጂካ ዊ ዕ ጥቂ ወኒ ኖምነ ይሮም፡ ን ዕ ኡ መሰ ረ ት ብምግባ ር ድማ’ዮምነ ቲ ኩሉ መስ ገ ደል መዓ ን ጣኦ ም ኣ ስጢሞም ብጽን ዓ ትን ተውፋይነ ትን ይገ ጥምዎ ነ ይሮም ዝብል ተረ ድኦ ሚዛ ኑ ዝሰ ሓተ’ዩ ። ስ ለ ዚ ከ ኣ እ ቲ ህ ግሓኤ ኣ ሳ ታፊ ነ ይሩ ተባ ሂ ሉ ዝቕር ብ ክ ትዕ ፡ ተሳ ታፍነ ት ብኸመይ? ባ ህ ሪ ኡን ፖለ ቲካ ዊ ስ ነ -ሓሳ ቡን ግሉጽ፣ ደሞክ ራስ ያ ዊ፣ ህ ዝባ ዊ ስ ለ ዝነ በ ረ ? ወይስ “ምእ ን ቲ መጎ ጎ ትሕለ ፍ ኣ ንጭዋ” ዝብል ሓላ ፍነ ታዊ ስምዒት ን ኹሉ ውሽጣዊ ዘ ይህ ዝባ ዊ” ዘ ይደሞክ ራስ ያ ዊ፡ በ ሓትን ቀን ጻ ል ን ኣ ካ ይዳ ና ይ’ቲ ውድብን መሪ ሕነ ቱ እ ና ፈለ ጠ ከምዘ ይፈለ ጠ ና ይ ቀዳምነ ት ቀዳምነ ት ሂ ብካ ክ ዕ መም ዘ ለ ዎ ሃ ገ ራዊ ነ ጻ ነ ት ክውን ምግባ ር ’ዩ ዝብል ር ድኢት ኣ ብ መሰ ረ ታት ገ ዛ ኢ ኣ ተሓሳ ስ ባ ስ ለ ዝነ በ ረ ? ብግቡእ ተፈላ ል ዩ ተነ ጺሩ ክ ቕመጥ ይግባ እ ። ብር እ ይቶይ ባ ህ ር ን ፖለ ቲካ ዊ ስ ነ -ሓሳ ብን ህ ግሓኤ ኣ ሳ ታፍን ማራኸን ስ ለ ዝነ በ ረ ን ዘ ይኮ ነ ስ ፡ እ ቲ ል ዕ ል ክ ብል ዝተገ ል ጸ ቅድሚኩሉን ል ዕ ሊ ኩሉን ምር ግጋ ጽ ሃ ገ ራዊ ነ ጻ ነ ት ዝብል ኣ ላ ሽ ዘ ይብል ጸ ዋር ህ ዝባውን ሃ ገ ራውን ኒ ሕን ሓቦ ን ኣ ብ ህ ዝቢ ገ ዛ ኢ ኣ ተሓሳ ስ ባ ስ ለ ዝነ በ ረ ’ዩ ። 4 ካ ብ ውል ደ ት ህ ዝባ ዊ ሓይል ታት ክ ሳ ብ’ዚ ና ይ ሎሚደመኛ ጸ ላ ኢ ህ ዝቢ ኤር ትራ ጉጅለ ህ ግደ ፍ መራሕን ገ ባ ሪ ሓዳግን ባ እ ታ ኢሳ ያ ስ ኣ ፈወር ቂ’ዩ ። ኣ ብ’ዚ ኣ ስ ታት 50 ዓመት ና ይ ስ ል ጣን ዕ ድመኡ፡ ኣ ብ’ዚ መድረ ኽ’ዚ ና ብ ህ ዝቢ ቀሪ ቡ ብነ ጻ ነ ት ተዛ ትዩ ፡ ር እ ይቶ ህ ዝቢ ተቐቢሉ ተግቢሩ ፣ ኣ ብ ሕቶ ምሕዝነ ት ሓድነ ት ምስ እ ከ ለ ዝተባ ህ ለ ውድብ ብመትከ ል ተዛ ሚዱ ሓቀኛ ሓድነ ት ገ ይሩ ወይ ብግን ባ ር ደ ረ ጃ ሓቢሩ ሰ ሪ ሑኢሉ ጭቡጥ መረ ዳ እ ታ ከ ቕር ብ ዝኽእ ል ኣ ሎ ኣ ይብል ን ። ካ ብ ቀደም ክ ሳ ብ ሎሚ ከም መሳ ር ሒ ኣ ብ ዝጥቀመሎም ዝተፈላ ለ ዩ ጽሑፋዊ ሰ ነ ዳ ት፡ ቃለ መጠይቓት ወዲ ኣ ፈወር ቂ ከም ዝበ ሎ፡ መራሒ ክ ፍለ ሰ ራዊትና ፡ መራሒ በ ጠሎኒ ና ሓይላ ን ከም ዝበ ሎ ዝብል ኣ ዛ ዝን ተቐባ ሊ ትእ ዛ ዝ፡ ውዕ ሎ ውግእ ን ኣ ስ ቡዕ ያ ን ዝምል ከ ት ‘ምበ ር ፡ ከምፖለ ቲካ ዊ ውድብ ሓቀኛ ፖለ ቲካ ዊ ን ቕሓት ኣ ብ ተጋ ደ ል ትን ህ ዝብን ክምዕ ብል ፡ ዜጋ ታት ን መሰ ሎም ሓተቲ ክ ኾኑ ዝገ ብር ኣ ስ ተምህ ሮ ይወሃ ብ ከም ዝነ በ ረ ዘ ረ ጋ ግጽ ዳ ር ጋ የ ለ ን ። ካ ብ ተሓኤ ክ ፍለ እ ን ከሎ፡ ብደ ር ባ ዊ ባ ህ ሪ ኡ ኮ ነ ብኣ ረ ኣ እ ያ ኡ ካ ብ’ቲ ተሓኤ ትኽተሎ ዝነ በ ረ ት ፖለ ቲካ ዊ ኣ ረ ኣ እ ያ መሰ ረ ታዊ ፍል ል ይ ስ ለ ዝነ በ ሮ ኣ ይኮ ነ ን ። ፖለ ቲካ ዊ ስ ነ – ሓሳ ባ ዊ ኣ ረ ኣ እ ያ ተጋ ዳ ላ ይ ኮ ይን ካ ኣ ብ በ ረ ኻ ወጺእ ካ ኣ ሕባ እ ን ’ዩ ። ፈጣር ን መራሕን ህ ግሓኤን ና ይ ሎሚ መራሒ ጸ ረ -ህ ዝቢ ጉጅለ ህ ግደ ፍ ኢሳ ያ ስ ኣ ፈወር ቂ ግን ፡ ኣ ብ’ቲ መድረ ኽ’ቲ ኣ ብ ዝደ ረ ሳ ከም ፖለ ቲካ ዊ ፕሮግራም ና ይ’ቲ ውድብ ድማ ትፍለ ጥ ዝነ በ ረ ት “ን ሕና ዕ ላ ማና ን ” ትብል ብፖለ ቲካ ዊ ድሕረ ት ትጉ ስ ጉ ስ ከ ፋፍሊት ሰ ነ ድ’ዩ ዝምራሕ ነ ይሩ ። እ ዚ ኣ ስ ታፍነ ቱ ሓቛፍነ ቱ ኣ የ መል ክ ትን ። ከ ፋፋል ን ቀን ጻ ል ን ባ ህ ሪ ከም ዝነ በ ሮ’ዩ ዘ ረ ጋ ግጸ ል ና ። ፖለ ቲካውን ኣ ካ ላ ውን ቅን ጸ ላ ኣ ብ ል ዕ ሊ ደሞክ ራስ ያ ዊ ሕቶ ዘ ል ዓ ሉ ተጋ ደ ል ቲ ኣ ብ 1973፣ ኣ ብ ውሽጢ ውድብ ን ዝተፈጥረ ት፡ ኣ ን ጻ ር ጃን ዳ ኢሳ ያ ስ ን ዝኾኑ ተጋ ደ ል ቲ፡ ምጽን ጻ ን ምዕ ፋን ን ምቕን ጻ ል ን ተል እ ኾ ዝነ በ ራ ሕብእ ቲ ሰ ል ፊ ዝተቓወመ ብጎ ይታኦ ም በ ር ሀ ( ወዲ ሓውቦ ይ) ዝፍለ ጥ ምን ቅስ ቓስ ዝተፈጸ መ መር ሸ ን ቲ፣ የ ሚን ብዝብል ዝተረ ሸ ነ ሰ ለሙን ወ/ማሪ ያ ምን ብጾ ቱን ፣ ካ ብ ምስ ን ዳ እ ክ ሳ ብ ፍጻ ሜኣ ብ 1977 ዝተኻየ ደ ቀዳማይ ጉ ባ ኤ እ ቲ ውድብ ዝነ በ ረ ፖለ ቲካ ዊ ውዲት፣ ካ ብ ጽባ ሕ ጉ ባ ኤ ብገ ሃ ድ “ቪቫ ሓማ ተዓ ዊታ ኣ ከ ለ ተሳ ዒራ” “ቪቫ ቀይሕ ባ ሕሪ ተዓ ዊታ ባ ር ካ ተሳ ዒራ” ዝብል ዝነ በ ረ ሆታን ዕ ል ል ታን …ወዘ ተ ህ ግሓኤ ድሑር በ ሓትን ቀን ጻ ል ን ውድብ ከም ዝነ በ ረ ‘ምበ ር ኣ ሳ ታፊ ሓቛፊ ከም ዝነ በ ረ ኣ የ ር እ ን ። ምስ ተሓኤ ዝተኻየ ደ ደማዊ ኲና ት ሕድሕድ፡ ኣ ብ ምጅማሩ፡ ብሰ ላ ም ብዘ ተ ከ ይፍታሕ ሓን ጊ ዱ ኣ ብ ምቕጻ ሉ፡ ምስ ግዳማዊ ሓይሊ ተመሓዝዩ ኣ ብ ጸ ረ -መግዛ እ ታዊ ቃል ሲ ል ሉይ እ ጃም ን ዝነ በ ረ ውድብ ተጋ ድሎ ሓር ነ ት ኤር ትራ ካ ብ መሬት ኤር ትራ ጠቕሊላ ክ ትወጽእ ፡ ኣ ብ ጎ ረ ቤት ሃ ገ ረ ሱዳ ን ዳግመይ ከ ይትውደብ ክ ትበ ታተን ዝተጻ ወቶ ግደ፡ ኣ ሳ ታፍነ ቱ ዘ ይኮ ነ ፡ ኣ ዕ ና ዊ ገ በ ና ዊ ተግባ ሩ’ዩ ዝምስ ክ ር ። ድሕሪ ኣ ዕ ና ዊ ደማዊ ኲና ት ሕድሕድን ምውጻ እ ተጋ ድሎ ሓር ነ ት ኤር ትራ ካ ብ ሜዳ ኤር ትራን ና ይ ኤር ትራውያ ን ና ይ ቃል ሲ ኒ ያ ት ብኣ ሉታ ከም ዝተጸ ል ወ ኣ ይር ሳ ዕ ን ። ህ ዝባ ዊ ሰውራ ክ ን ሱ፡ መሪ ሕ ህ ዝባ ዊ ደሞክ ራስ ያ ዊ ውድብ ስ ለ ዝሰ ኣ ነ ፡ እ ዚ ተባ ሂ ሉ ዝግለ ጽ ና ይ 5 ፖለ ቲካ ዊ ኣ ረ ኣ እ ያ ፍል ል ይ ኣ ብ ዘ ይብሉ፡ ገ ና ሃ ገ ር ኣ ብ ትሕቲ ባ ዕ ዳ ዊ መግዛ እ ቲ እ ና ሃ ለ ወት፡ ን ስ ለ ውል ቃውን ጉጅላ ውን ስ ል ጣን ክ በ ሃ ል ፡ ን ሓደ ዕ ላ ማዝወፈሩ ደቂ-ሓን ቲ ሃ ገ ር ጥራሕ ዘ ይኮ ነ ስ ፡ ደቂ-ሓን ቲ ማህ ጸ ን ክ ተፋነ ኑ ክ ቃተሉ ስ ለ ዝተገ ብረ ፡ ኣ ብ ብዙሓት ስ ኽፍታን ተስ ፋ ምቑራጽን ተራእ ዩ ። እ ዚ ብገ ለ ወገ ና ት ህ ዝባ ዊ ባህሪ ነ ይር ዎ፡ ኣ ሳ ታፊ ነ ይሩ፡ ክ ሳ ብ 1991 ሃ ገ ራዊ ግቡእ ብጽፈት ፈጺሙ’ዩ ዝበ ሃ ል ዘ ሎውድብ ህ ግሓኤ፡ ኣ ብ ህ ዝቢ ዝማዕ በ ለ ና ይ ቃል ሲ ዝሕታለ ብሰ ን ኩ ምዃኑ ተረ ዲኡ፡ ይቕሬታ ሓቲቱ ና ብ ን ቡር ክምል ሶ ኣ ይፈተነ ን ። እ ዚ ኣ ሳ ታፍነ ቱ ሓቋፍነ ቱ ኣ የ መል ክ ትን ። ኣ ብ መን ጎ ኣ ሕዋት ደማዊ ኲና ት ሕድሕድ ክውላ ዕ ገ ይሩ፡ ና ይ ኣ ሽሓት ህ ይወት ክ ቕዘ ፍ፡ ኣ ካ ል ክ ጎ ድል ፡ ሞራል ክ ስ በ ር ብምግባ ሩ ኣ ብ ክ ን ዲ ዘ ሰ ክ ፎ መሊሱ ኣ ሻ ዲን ዎ። ን ነ ጻ ነ ትን ሓር ነ ትን ይቃለ ስ ኣ ለ ኹ እ ና በ ለ ብተግባ ር ፡ ብግበ ር ኣ ይትግበ ር ዝን ቀሳ ቐስ ና ይ ሓደ ፍጹምመላ ኺ መን ግስ ታዊ ሰ ን ሰ ላ ታዊ ቅር ጻ ሰ ሪ ሑ። ውድብ ኣ ብ ሰ ና ይ ምሕረ ት ና ይ ሓደ ሰ ብ ክ ትኣ ቱ ገ ይሩ ። ኣ ብ ዝለ ዓ ለ ውድባ ዊ መሪ ሕነ ት ዝነ በ ሩ ኣ ካ ላ ት ኣ ብ ሕድሕዶምክጠራጠሩ ከ ይተኣ ማመኑ ፣ ተዋጋ ኢ ሰ ራዊት “ ዓውኢል ካ ኣ ይትዛ ረ ብ እ ዝኒ ኣ ለ ዎ ገ ረ ብ ” እ ና ተባ ህ ለ ውሽጣዊ ነ ጻ ነ ት ዘ ይብሉ ና ይ ነ ጻ ነ ት ተጋ ዳ ላ ይ ኮ ይኑ ’ዩ ዝኸይድ ነ ይሩ፡ ፡ ኣ ብ ጎ ኑ ን ዘ ሎ ን መስ ዋእ ቲ ዝተቐረ በ ብጻ ዩ ዘ ይኣ ምነ ሉ ኣ ብ ስ ግኣ ት ክ ነ ብር ፣ ሓፋሽ ውድባ ት ብመደብ ብከ ባ ብን ሃ ይማኖትን ክ ሰ ኻኸፍ፡ ና ብ’ቲ ጃን ዳ ዊ ውዲታዊ መሪ ሕነ ት መን ቀረ በ ን ተፈታዊ ኮ ነ ን ተተፋኒ ኑ ፡ ኣ ቐባ ሊ ሓበ ሬታን ግዳ ይን ክ ኸውን ፣ ህ ዝቢ ብሓፈሻ ብባ ህ ሪ ኡ፡ ብህ ዝባውነ ቱ፡ ብደሞክ ራስ ያ ዊ ኣ ረ ኣ እ ያ ኡ፡ ብፕሮግራሙ ዓ ጊ ቡን ኣ ሚኑ ን ዘ ይኮ ነ ፡ ብጭካ ኔ ኡ ር ዒዱ ሰ ጥ ለ በ ጥ ኢሉ ከ ገ ል ግሎ ዝገ ብር ኢ-ሰ ብኣ ዊ ተግባ ራት’ዩ ዝፍጽም ዝነ በ ረ ። ከም’ዚ ዝገ ብር ፖለ ቲካ ዊ ውድብ ጸ ረ -ህ ዝቢ’ዩ ። ፋሽሽታዊ ድቂ ዝጠነ ሰ ’ዩ ። ኩሉ ከምዝፈል ጦ ካ ብ 1982-1983 ን ደ ሓር ፡ ነ ቲ ኩሉ ትዕ ቢተኛ ፡ ሃ ዳ ዲ፡ ቀን ጻ ሊ ተግባ ራት ህ ግሓኤ ፈሊጡክ ን ሱ፡ ደ ሓን መጀመር ያ ግዳማዊ ጸ ላ ኢ ነ ባ ር ር ፡ ል ኡላ ውነ ትና ብሓይል ን ብሕግን ን ወን ን ኢሉ ብምሉእ ዓ ቕሙነ ቲ ቃል ሲ ን ምጉ ል ባ ት ብተወፋይነ ት ዝረ ባ ረ ብ ዝነ በ ረ ህ ዝቢ ብሻ ብቖ ብረ ት’ዩ ክ ህ ድዶ ጀሚሩ፡ ፡ ጸ ልማት ጉል ባ ብ ገ ይሩ፡ ብዙሓት ሰ ባ ት ዝር ከ ብሉ ዳ ስ ሓጎ ስ ን ሓዘ ን ን ፣ መዓል ቲ ዕ ዳ ጋ ፣ ብዕ ድመ ዘ ይበ ሰ ሉ ጓ ሶ ት ካ ብ ዝወዓል ዎ ጥሪ ቶም ሒዞ ም ና ብ ገ ዛ ኦ ም ዝኣ ትውሉ ሰ ዓ ት ኣ ጽኒ ዑ፡ ኣ ብ ሕጽነ ት ዝር ከ ቡ መር ዑን ሓራሳ ትን ከ ይተረ ፈ፡ ብበ ትሪ ምቕጥቃጥን ተኲስ ካ ምቕታል ን ‘ምበ ር ፡ ብሓሳ ብ ምር ዳ እ ዘ ይኽእ ሉ ሓይል ታት ኣ ዋፊሩ ብሓይሊ ገ ፊፉ የ ሰ ል ፎምምን ባ ሩ ና ይ ቀረ ባ ተዘ ክ ሮ’ዩ ። ዝኾነ ፖለ ቲካ ዊ እ ን ዶ ዘ ይብሎም፡ ብዘ ይ ቆጸ ራን ለ በ ዋን ካ ብ ሓደ ገ ዛ ብሓደ ግዜ ክ ሳ ብ ክ ል ተ ሰ ለ ስ ተ ሰባት ከ ካ ብ ዝተረ ኽብሉ ብሃ ን ደ በ ት ተገ ዲዶምክውሰ ዱ እ ን ከ ለ ውኣ ብ ስ ድራ ቤታት ዝፈጥሮ ዝነ በ ረ ማሕበ ራዊ ምን ጋ ዕ ቀሊል ኣ ይነ በ ረ ን ። እ ቶምብሃ ን ደ በ ት ዝተገ ፈፉ ሰባት ሃ ዲሞም ከምልጡኣ ብ ዝፍትን ሉ ኣ ጋ ጣሚብተመል ከተለ ይ ብጥይት ይምዓሱ ምን ባ ሮም ኣ ይር ሳ ዕ ን ። ደቆም ካ ብ ግፋ ሃ ዲሞም ዝተመል ስ ዎም ኮ ነ ፡ ካ ብ ዝጋ ደ ሉ 10 ዓመትን ል ዕ ሊኡን ዝገ በ ሩ ገ ዳ ይምተጋ ደ ል ቲ እ ን ተስ ምስ ል ዕ ሊኦ ምዘ ሎ ሓላ ፊ ምቅዳውስ ኢኖም፡ እ ን ተስ ነ ቲ ነ ጻ ነ ት ዘ ይብሉ ና ይ ነ ጻ ነ ት ተጋ ድሎ ምጻ ሩ ስ ኢነ ሞካ ብ መሳ ር ዕ ህ ግሓኤ ወጺኦ ምኣ ብ ዝጠፍእ ሉ፡ ዝኾነ ሓበ ሬታ ን ዘ ይብሎምወለ ዲ ይሰ ሃ ሎምየ ሰ ራጥዮምነ ይሩ ። ጥሪ ቶምይሕረ ጃን ይሕረ ዳ ን 6 ነ ይረ ን ። ካ ብ ገ ዛ ኦ ም ወጺኦ ም ብጸ ሓይን ቁር ን ይቕጽዑ ነ ይሮም። ክ ፉእ ዝረ ኣ ዩ ስ ድራ ቤት፡ ጎ ሬቤት፡ ደቂ ዓዲ እ ኸለ ማይ ከ ይህ ብዎም፡ ና ብ ገ ዛ ኦ ምከ የ እ ትውዎምጥቡቕ ትእ ዛ ዝ ይወሃ ብ ነ ይሩ ። ኣ ብ’ቲ ብሓለ ዋ ሰውራ ዝፍለ ጥ ምድራዊ ሲኦ ል ዝፍጸ ም ዝነ በ ረ ፍጹም ጨካ ን ፡ ፍጹም ሰ ብኣ ውነ ት ዘ ይብሉ ባ ር ባ ራዊ ኣ ተሓሓዛ ….ወዘ ተ ኣ ብ ጸ ብጻ ብ ብምእ ታው ህ ግሓኤ ምስ ህ ዝባውን ደሞክ ራስ ያውን ባ ህ ሪ ከ ብድን ሕቖን ምኻኑ ን ምር ዳ እ ኣ የ ጸ ግምን ። ብዙሓት ተጋ ደ ል ትን ሓፋሽ ውድባ ትን ኣ ብ መሳ ር ዑ ስ ለ ዝነ በ ሩ፡ ህ ዝባ ዊ ባ ህ ሪ ነ ይር ዎ፡ ኣ ሳ ታፊ ነ ይሩ ዝብል መጎ ት ካ ብ ፖለ ቲካ ዊ በ ሃ ምነ ት ወይ ድማካ ብ ሕሉፍ ነ ብሰ ትሕተትን ኣ ምል ኾን ዝምንጩመሰ ረ ት ዘ ይብሉ ሕሱር መል እ ኽቲ’ዩ ። ስ ለ ዚ ህ ግሓኤ ባ ህ ሪ ኡ፡ ፖለ ቲካ ዊ ስ ነ -ሓሳ ቡ፡ ተግባ ሩ ን ህ ዝቢ ዝኣ ስ ር ዘ ሳ ቒ ዘ ር ዕ ድ ጸ ረ -ህ ዝቢ ኣ ረ ኣ እ ያ ዝነ በ ሮ በ ሓቲ ፖለ ቲካ ዊ ውድብ’ዩ ። ግን ከ ኣ ኣ ብ እ ን ግድዓ’ቲ ኣ ላ ሽ ዘ ይብል ተቓላ ሳ ይ ህ ዝቢ ተወጢሑ መግዛ እ ታዊ ሰ ራዊት ኣ ብ ምውጋ ድ ኣ ወን ታዊ ተራ ዝነ በ ሮ ሃ ገ ራዊ ውድብ’ዩ ። ምስ ኩሉ ዘ ይደሞክ ራስ ያ ዊ ቀን ጻ ሊ ተግባ ራቱ ክ ሳ ብ ህ ዝበ ውሳ ኔ ዝተግብረ ሉ 1993 ምስ ህ ዝቢ ኤር ትራ ዘ ራኽብ ዘ ይተበ ትከ ፖለ ቲካ ዊ ዕ ትብቲ ነ ይር ዎ’ዩ ። ህ ዝቢ ኤር ትራ ሃ ገ ራዊ ል ኡላ ውነ ቱ ምስ ኣ ረ ጋ ገ ጸ ግን እ ቲ ሽፋን ኮ ይን ዎ ዝነ በ ረ መግዛ እ ታዊ ሕቶ ብሕጊ ስ ለ ዝተዓ ጽወ ሓቀኛ መን ነ ቱ ኣ ብ ቃል ዕ ወጺኡ። ጸ ረ -ህ ዝብን ጸ ረ – ደሞክ ራስ ን ደመኛ ዘ ቤታዊ ጸ ላ ኢ ህ ዝቢ ኤር ትራ ኮ ይኑ ። ድሕሪ 1993 ዘ ይነ በ ሮ ሓድሽ ባህሪ ስ ለ ዘ ማዕ በ ለ ኣ ይኮ ነ ን እ ዚ ኮ ይን ዎ ዘ ሎ ኮ ይኑ ። ካ ብ ፖለ ቲካ ዊ ውል ደ ቱ ደ ር ባ ዊ ባ ህ ሪ ኡ ከምኡ ስ ለ ዝነ በ ረ ’ዩ ። እ ቲ ሓቂ እ ዚ ኮ ይኑ እ ና ሃ ለ ወ ህ ግሓኤ ን ህ ግደ ፍን ክ ል ተ በ በ ይኖም ውድባ ት’ዮምኢል ካ ምክ ታዕ ን ”ጻ ዕ ዳ ጸ ሊም”’ዩ ከምምባ ል ዝቑጸ ር ’ዩ ። ኣ ብ መን ጎ ህ ግሓኤን ህ ግደ ፍን ና ይ ባ ህ ሪ ፡ ና ይ ስ ነ -ሓሳ ብ፡ ስ ትራተጂ፡ ና ይ ተግባ ር ፡ ና ይ ባ ህ ሊ፡ ና ይ መሪ ሕነ ት ፍል ል ይ የ ለ ን ። ክ ሳ ብ 1991 ኣ ብ ወተሃ ደ ራዊ መዳይ ኣ ን ጻ ር ጸ ላ ኢ ኣ ብ ዝካ የ ድ ዝነ በ ረ ምር ብራብ ኣ ወን ታዊ ተራ ዝነ በ ሮ ኮ ይኑ ፡ ሎሚግን ምሉእ ን ምሉእ ደመኛ ጸ ላ ኢ ህ ዝቢ ኤር ትራ ዝኾነ ጉጅለ ’ዩ ። ነ ቲ ካ ብ ክ ሳ ብ ሓደ ውድብ፡ ሓደ ባ ህ ሪ ፡ ሓደ ኣ መራር ሓ፡ ሓደ ዝተግባ ሩ ጉጅለ ክ ል ተ በ በ ይኑ ዘ ይራኸብ ኣ ካ ላ ት ገ ይር ካ ክ ትገ ል ጾ ብውሑዱ ገ ዛ እ ር እ ስ ኻ ተደ ና ጊ ር ካ ምድን ጋ ር ’ዩ ። ብባ ህ ሪ ደ ረ ጃ ህ ግሓኤ ወዲ-ህ ዝቢ፡ ህ ግደ ፍ ጸ ረ -ህ ዝቢ ኢል ካ ትገ ል ጸ ሉ ፖለ ቲካ ዊ ምኽን ያ ት የ ለ ን ። ህ ግደ ፍ ማለ ት ብኩለ ን ተን ኡ ህ ግሓኤ’ዩ ። ህ ግሓኤ ማለ ት ከ ኣ ብኩለ ን ተን ኡ ህ ግደ ፍ’ዩ ። ፍል ል ይ ዝበ ሃ ል የ ለ ን ። እ ቶምህ ግሓኤ ህ ዝባ ዊ ባህሪ ነ ይር ዎ፡ ኣ ሳ ታፊ ነ ይሩ፡ ህ ግደ ፍ ግን በ ይኑ ’ዩ ። ድሕሪ 1994 ህ ዝቢ ኤር ትራ ን ምምብር ካ ኽ ስ ል ጣን ኢሳ ያ ስ ድማን ምሕላ ውዝተመሰ ረ ተ ውድብ’ዩ ትብሉ ወገ ና ት ሚዛ ን ኩምኣ ስ ተኻኽሉ። ስ ለ ምን ታይ’ሲ ን ህ ግሓኤ ምስ ኡ ስ ለ ዝነ በ ር ካ ካ ብ ባ ህ ሪ ኡን ተግባ ሩን ወጻ ኢ ኮ ሓሒል ካ ከ ተቕር ቦ ምፍታን መግለ ጺ ድሑር ፖለ ቲካ ዊ ኒ ሕ’ዩ ። ብሞራል ’ውን ዘ ውቅስ ’ዩ ። ካብዛ ራ ማና 29-08-2020

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *